H διάδραση της εναρμόνισης και της αμοιβαίας αναγνώρισης στην έννομη τάξη της ΕΕ: ο τομέας των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών

Abstract

Regulation and deregulation have complemented each other throughout the European Union’s history. As opposing forces, they have indelibly marked the history of the European project and have been interrelated and reconciled through regulatory tools such as harmonisation and mutual recognition. The use of these two tools has provided different answers to the dilemma “regulatory intervention or regulatory flexibility” in the course of the European integration process. The key assumption of this PhD thesis is that harmonisation and mutual recognition are not diametrically opposed, but rather complementary to one another, and have been used in the context of a dynamic process of searching and finding the best solutions for attaining the objectives of European integration. Apart from their complementary nature, there is an interplay between harmonisation and mutual recognition in terms of the regulatory field in which they are used. Both as regulatory approaches and tools, they have played a decisive role in the integration of EU financial services. The EU integration stages and environment, along with the requirements and needs of this field, have determined the choice of regulatory approaches and tools, as was clearly demonstrated by the recent shift towards centralised regulatory intervention based on maximum harmonisation in the aftermath of the global financial crisis of 2007-2009. At different (more or less mature) stages of the European integration process, these tools are more or less appropriate to promote the EU integration’s goals, which go beyond the exercise of fundamental freedoms across the EU and the creation and consolidation of a genuine single market in financial services to pursue general interest objectives such as safeguarding the stability of the financial system.

Ρύθμιση και απορρύθμιση αλληλοσυμπληρώνονται στην ιστορική διαδρομή και την πραγματικότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ως αντίρροπες δυνάμεις έχουν σφραγίσει ολόκληρη την ιστορία του ευρωπαϊκού εγχειρήματος και συσχετίζονται μεταξύ τους μέσα από ρυθμιστικά εργαλεία όπως η εναρμόνιση και η αμοιβαία αναγνώριση, τα οποία χρησιμοποιήθηκαν για να τις συμβιβάσουν. Η χρήση των δύο εργαλείων έδωσε διαφορετικές απαντήσεις στο δίλημμα “ρυθμιστική παρέμβαση ή ρυθμιστική ευελιξία” κατά τη διάρκεια της ευρωπαϊκής ενοποιητικής διαδικασίας. Βασική παραδοχή της διατριβής είναι ότι δεν υφίσταται μια διαμετρική αντίθεση εναρμόνισης και αμοιβαίας αναγνώρισης, αλλά μια συμπληρωματική σχέση και δράση για την επίτευξη των στόχων της ολοκλήρωσης. Στο πλαίσιο μιας δυναμικής διαδικασίας για την αναζήτηση βέλτιστων λύσεων ολοκλήρωσης στην ΕΕ, τα δύο αυτά εργαλεία χρησιμοποιήθηκαν συμπληρωματικά. Πέρα από το συμπληρωματικό τους χαρακτήρα, η εναρμόνιση και η αμοιβαία αναγνώριση αλληλεπιδρούν όσον αφορά το πεδίο που καταλαμβάνουν. Ως ρυθμιστικές προσεγγίσεις και ταυτόχρονα ως εργαλεία ρύθμισης επηρέασαν καθοριστικά την ολοκλήρωση στο πεδίο των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών στην ΕΕ, οι φάσεις δε και το περιβάλλον της ευρωπαϊκής ενοποίησης, όπως επίσης οι απαιτήσεις και οι αναγκαιότητες του τομέα, καθόρισαν την επιλογή των προσεγγίσεων και των μέσων, όπως σαφώς καταδείχθηκε με τη στροφή προς μια συγκεντρωτική ρυθμιστική παρέμβαση με βάση τη μέγιστη εναρμόνιση που πραγματοποιήθηκε μετά την παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση του 2007-2009. Σε διαφορετικές (περισσότερο ή λιγότερο ώριμες) φάσεις της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης τα εργαλεία αυτά είναι περισσότερο ή λιγότερο κατάλληλα για την προώθηση των στοχεύσεων του ενοποιητικού εγχειρήματος που ξεπερνούν την άσκηση των θεμελιωδών ελευθεριών στο σύνολο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τη δημιουργία και εδραίωση μιας γνήσιας αγοράς χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών και αφορούν την επιδίωξη στόχων δημόσιου συμφέροντος όπως η διαφύλαξη της σταθερότητας του χρηματοπιστωτικού συστήματος.