Το Ασκληπιείο στο ιερό του Ιππολύτου στην Τροιζήνα: ο Ιππόλυτος και η σχέση του με τον Ασκληπιό και άλλους ήρωες θεραπευτές

Abstract

In this study an analytical mention of the data about Hippolytos and his sanctuary at Troizen, where an Asclepieion - therapeutic centre was in function, is attempted. This Thesis seeks exactly to shed light on the function of this particular sanctuary as an infirmary and as an important cult place in honour of the local hero, Hippolytos, through a combinative examination of the architectural relics, the philological sources, the texts of inscriptions and the available data concerning the mobile findings from the site. The synthesis of all these elements is attempted here for the first time.In order to obtain a better documentation of the architectural remains of the Hippolyteion, new measurements were made by the writer, face plans of the long walls of the "hestiatorion" as well as axonometric plans of specific elements were drawn and the ground plan, published by the last excavator of the site, Welter, was supplemented. In this study for the first time the subterranean built chamber, which is situated within the boundary of the known peribolos, but was remaining literally unpublished, is described. Moreover, a ground plan of this chamber was drawn, in order to give a more explicit aspect of its architectural form.Through the combinative examination of the architectural remains and all the other available data concerning the sanctuary of Troizen, this Thesis leads to new conclusions about the identification and the dating of the monuments of the Hippolyteion, disproving some of the opinions supported by Welter. In addition, the analytical mention of the data about the cult of Hippolytos in this particular shrine, but also at Athens and Aricia, sheds light on the complicated character of the Troizenian hero and contributes to the checking of the hypothesis that Hippolytos was worshipped as a hero healer, like a lot of other local heroes.

Στην παρούσα μελέτη επιχειρείται μια αναλυτική παράθεση των στοιχείων για τον Ιππόλυτο και το ιερό του στην Τροιζήνα, στο οποίο λειτούργησε και «Ασκληπιείο» - θεραπευτικό κέντρο. Το πόνημα αυτό επιδιώκει να φωτίσει ακριβώς την λειτουργία του συγκεκριμένου ιερού ως θεραπευτικού κέντρου και σημαντικού χώρου λατρείας του τοπικού ήρωα, Ιππολύτου, με μία συνδυαστική εξέταση των αρχιτεκτονικών καταλοίπων, των φιλολογικών πηγών, των κειμένων ευρεθεισών επιγραφών και των διαθέσιμων στοιχείων για τα κινητά ευρήματα που σχετίζονται με το ιερό. Η σύνθεση όλων αυτών των δεδομένων επιχειρείται εδώ για πρώτη φορά. Για την πληρέστερη τεκμηρίωση των αρχιτεκτονικών λειψάνων του Ιππολυτείου πραγματοποιήθηκαν από την γράφουσα εκ νέου μετρήσεις στον χώρο, εκπονήθηκαν δύο σχέδια όψεων τοίχων του «εστιατορίου», καθώς και αξονομετρικά σχέδια επιμέρους αρχιτεκτονικών στοιχείων, ενώ συμπληρώθηκε και η κάτοψη που είχε δημοσιευτεί από τον τελευταίο ανασκαφέα του χώρου, τον Welter. Στην ανά χείρας μελέτη γίνεται για πρώτη φορά αναφορά στον υπόγειο κτιστό θάλαμο, που βρίσκεται εντός των ορίων του γνωστού περιβόλου, αλλά μέχρι σήμερα παρέμενε ουσιαστικά αδημοσίευτος. Μάλιστα, σχεδιάστηκε κάτοψη του συγκεκριμένου θαλάμου, ώστε να γίνει σαφέστερη η αρχιτεκτονική του μορφή. Μέσω της συνδυαστικής εξέτασης των αρχιτεκτονικών λειψάνων και όλων των άλλων διαθέσιμων δεδομένων για το ιερό της Τροιζήνας, η παρούσα μελέτη καταλήγει σε νέα συμπεράσματα για την ταύτιση και την χρονολόγηση των μνημείων του Ιππολυτείου, ανασκευάζοντας κάποιες από τις θέσεις που είχε διατυπώσει ο Welter. Επιπλέον, η αναλυτική παράθεση των στοιχείων για την λατρεία του Ιππολύτου στο συγκεκριμένο ιερό, αλλά και στην Αθήνα και στην Αρικία, φωτίζει τον πολυσήμαντο χαρακτήρα του Τροιζήνιου ήρωα και συμβάλλει στον έλεγχο της υπόθεσης ότι ο Ιππόλυτος λατρεύτηκε ως ήρωας θεραπευτής, όπως πολλοί άλλοι τοπικοί ήρωες.