Η έννοια της ανθρώπινης φύσης: βιοπολιτική, φύλο και επιστήμη στη Νεωτερικότητα

Abstract

The dissertation examines the consequences of the fact that the concept of human nature exists in the theoretical system of social sciences. It analyses the changes that the making of an antihumanist mode of thinking will bring to the understanding of history.Thus the aim of the dissertation is the investigation of the structuralist and poststructuralist critique of the humanist tradition of the West. In particular, the dissertation investigates the thoughts of structuralist Louis Althusser and poststructuralists Michel Foucault and Judith Butler on humanism. The dissertation analyses the argument of the three aforementioned scholars that humanism legalizes modern relations of power. It also examines their opinions about the theoretical weaknesses of humanism. Especially it aims to see if their work can offer the tools which will make possible for the social scientist to see things from a different prospective and to study objects that he/ she couldn’t otherwise because of humanism.

Το διδακτορικό συμβάλλει στο εγχείρημα διερεύνησης των συνεπειών που έχει η ύπαρξη της έννοιας «ανθρώπινη φύση» στο θεωρητικό σύστημα των κοινωνικών επιστημών. Αναλύει τις αλλαγές που μπορεί να επιφέρει η συγκρότηση ενός αντιανθρωποκεντρικού τρόπου σκέψης στο πως γίνεται αντιληπτό το ιστορικό γίγνεσθαι. Πιο συγκεκριμένα, διερευνούνται οι πολιτικές και θεωρητικές συνέπειες που έχει η χρήση των εννοιών «ανθρώπινη φύση» και «άνθρωπος» καθώς και το εάν είναι δυνατό να αναδυθούν αντιαθρωποκεντρικοί λόγοι που θα βοηθούν στην εξέταση του κοινωνικού. Έτσι ο ευρύτερος στόχος της διατριβής είναι η διερεύνηση της κριτικής που έχει ασκήσει στην ανθρωπιστική παράδοση της Δύσης ο δομισμός και ο μεταδομισμός. Η έμφαση δίνεται σε συγκεκριμένες εκδοχές του αντιανθρωπισμού που αναδύθηκαν πρώτα στη Γαλλία της δεκαετίας του 1960. Συγκεκριμένα ερευνώνται οι απόψεις περί ανθρωπισμού του δομιστή Louis Althusser και των μεταδομιστών Michel Foucault και Judith Butler. Στην διατριβή αναλύονται τα επιχειρήματα με τα οποία ο καθένας από τους τρεις υπό εξέταση στοχαστές επιχειρεί να θεμελιώσει την θέση ότι ο ανθρωπισμός νομιμοποιεί τις σχέσεις εξουσίας που υπάρχουν στις νεωτερικές κοινωνίες και τους βιαίους αποκλεισμούς που οι πρώτες συντηρούν . Εξετάζονται επίσης οι αναλύσεις τους για τις θεωρητικές αδυναμίες των ανθρωπιστικών λόγων. Διερευνάται το κατά πόσο τα έργα των Althusser, Foucault και Butler προσφέρουν τα εργαλεία που καθιστούν δυνατή την αλλαγή του ορίζοντα του κοινωνικού επιστήμονα, επιτρέποντάς του να «δει» (και κατά συνέπεια να μελετήσει) αντικείμενα τα οποία μέχρι τώρα έμεναν εκτός οπτικού πεδίου λόγω της κυριαρχίας του ανθρωπισμού.