Μελέτιος Πηγάς ( 1550-1601) Πατριάρχης Αλεξανδρείας: βίος - δράση - εργογραφία

Abstract

Ερευνητικό αντικείμενο της παρούσας μελέτης συνιστά το πρόσωπο του Μελετίου Πηγά (1550-1601) που αναντίρρητα συγκαταλέγεται στη χορεία των επιφανών λογίων της μεταβυζαντινής περιόδου, των οποίων η πολυσχιδής δράση συνέτεινε αφενός μεν στην ώσμωση με τα κυρίαρχα πνευματικά ρεύματα της ουμανιστικής δύσης, αφετέρου δε στον εκλεκτικό ενστερνισμό και τη δημιουργική αφομοίωσή τους σε συνάρτηση με τη μεταλαμπάδευσή τους στο χώρο της οθωμανοκρατούμενης καθ’ ημάς ανατολής. Προϊόν επισταμένης αναδίφησης των πρωτογενών και δευτερογενών πηγών, αξιολόγησης και εμβριθούς επεξεργασίας τόσο του αρχειακού όσο και του εκδεδομένου υλικού που απόκειται στον Ελλαδικό χώρο και στο εξωτερικό. Η προκείμενη μελέτη επιχειρεί μέσω της συστηματικής και τεκμηριωμένης διαπραγμάτευσης του θέματος να καλύψει το προϋπάρχον κενό στον τομέα της επιστημονικής έρευνας αναφορικά με τον Μελέτιο Πηγά. Η σκιαγράφηση της μελετώμενης προσωπικότητας ακολουθεί – αφού έχει προηγηθεί ένα εισαγωγικό κεφάλαιο που ανατέμνει το χωροχρονικό πλαίσιο, στο οποίο εντάσσεται ως ιστορικό πρόσωπο ο Μελέτιος Πηγάς – μια τριμελή διάθρωση, η οποία και έγκειται σε τρεις θεμελιώδεις άξονες-εκφάνσεις της παρουσίας της στο ιστορικό γίγνεσθαι του ΙΣΤ΄αιώνα: 1) Επανεξετάζονται, αναθεωρούνται, ανασκευάζονται προγενέστερες εσφαλμένες πληροφορίες και τελικά αποκαθίστανται όσα ζήτήματα άπτονται των βιογραφικών του στοιχείων, 2) Συντίθεται και ανασυντίθεται η πορεία της πνευματικής του ανέλιξης και της εκκλησιαστικής του σταδιοδρομίας, ενώ παράλληλα διερευνάται η εξατομικευμένη αλλά και η σε συλλογικό επίπεδο συμβολή του στη λυσιτελέστερη επίλυση των μείζονων προβλημάτων της εποχής του. 3) Αναλύονται τα σημεία αναφοράς του στοχασμού του μέσα από την εργογραφία του (recensio codicum και έντυπα έργα) και από την επιστολογραφία του με την Ευρωπαϊκή διανόηση.