Όψιμες καρδιαγγειακές διαταραχές της νόσου Covid-19 στα παιδιά

Abstract

Background:Although SARS-CoV-2 infection is generally associated with mild disease in children, concerns have emerged regarding its potential long-term cardiovascular effects, even in previously healthy pediatric populations. The contribution of endothelial activation and subclinical cardiovascular alterations following acute COVID-19 remains under investigation. Objective: To assess cardiac and vascular function, biochemical markers of endothelial activation and inflammation, and persistent symptoms in children up to one year following SARS-CoV-2 infection, compared with healthy controls without prior exposure. Methods: This prospective case–control study included 223 children aged 4–17 years, divided into a SARS-CoV-2 infection group and a healthy control group. Participants underwent comprehensive cardiovascular evaluation, including echocardiography with global longitudinal strain (GLS) analysis, carotid-femoral pulse wave velocity (PWV), and carotid intima-media thickness (cIMT) assessment. Laboratory evaluation included lipid profile, inflammatory markers (IL-6, CRP, TNF-α, IFN-γ), and soluble intercellular adhesion molecule-1 (sICAM-1). Long COVID symptoms were assessed using structured questionnaires. Results: Conventional echocardiographic and vascular indices, including left ventricular ejection fraction and cIMT, did not differ significantly between groups. However, children with prior SARS-CoV-2 infection demonstrated less negative left ventricular GLS values compared with controls, suggesting subclinical myocardial dysfunction (p < 0.001). This impairment was more pronounced among children with moderate-to-severe acute disease. PWV was higher in the infected group; however, this difference was no longer significant after adjustment for age, body mass index, and blood pressure. sICAM-1 levels were significantly elevated in children with moderate-to-severe prior infection, suggesting persistent endothelial activation. Lipid profiles and inflammatory biomarkers (IL-6, CRP, TNF-α, IFN-γ) were comparable between groups. Long COVID symptoms were reported in 23.6% of infected children compared with 3.8% of controls (p = 0.004), with fatigue being the most common symptom. Conclusions: In children following SARS-CoV-2 infection, no evidence of overt structural cardiovascular disease or persistent systemic inflammation was observed. However, less negative global longitudinal strain values and elevated sICAM-1 levels suggest the presence of subtle myocardial alterations and endothelial activation, particularly after more severe infection. Approximately one-quarter of infected children reported persistent symptoms consistent with Long COVID, highlighting the need for further longitudinal studies to clarify the clinical significance of these findings in the pediatric population.

Εισαγωγή: Η οξεία λοίμωξη από τον ιό SARS-CoV-2 στα παιδιά χαρακτηρίζεται συνήθως από ηπιότερη κλινική πορεία σε σύγκριση με τους ενήλικες, με σπανιότερη την εμφάνιση καρδιαγγειακών επιπλοκών. Ωστόσο, οι πιθανές μακροχρόνιες καρδιαγγειακές επιπτώσεις μετά τη νόσο COVID-19 και οι υποκείμενοι παθοφυσιολογικοί μηχανισμοί παραμένουν υπό διερεύνηση.Σκοπός:Η αξιολόγηση της καρδιακής και αγγειακής λειτουργίας, των βιοχημικών δεικτών φλεγμονής και της ενδοθηλιακής ενεργοποίησης, καθώς και η ανίχνευση πιθανών μακροχρόνιων επιπλοκών σε παιδιά έως και ένα έτος μετά από τη λοίμωξη SARS-CoV-2, σε σύγκριση με υγιείς μάρτυρες. Μέθοδοι: Πρόκειται για μια προοπτική μελέτη τύπου ασθενών–μαρτύρων στην οποία συμμετείχαν 223 παιδιά ηλικίας 4–17 ετών, τα οποία ταξινομήθηκαν σε ομάδα με ιστορικό λοίμωξης SARS-CoV-2 και σε ομάδα υγιών μαρτύρων. Οι συμμετέχοντες υποβλήθηκαν σε ολοκληρωμένη καρδιαγγειακή εκτίμηση, συμπεριλαμβανομένης της υπερηχοκαρδιογραφίας με ανάλυση της ολικής επιμήκους παραμόρφωσης (global longitudinal strain, GLS), μέτρησης της καρωτιδο-μηριαίας ταχύτητας μετάδοσης του σφυγμικού κύματος (carotid-femoral PWV) και της εκτίμησης πάχους έσω-μέσου χιτώνα καρωτίδων (cIMT). Ο εργαστηριακός έλεγχος περιλάμβανε το λιπιδαιμικό προφίλ, φλεγμονώδεις δείκτες (IL-6, CRP, TNF-α, INF-γ) και το διαλυτό ενδοκυττάριο μόριο προσκόλλησης-1 (sICAM-1). Τα συμπτώματα Long COVID αξιολογήθηκαν με ερωτηματολόγια. Αποτελέσματα: Οι συμβατικοί υπερηχοκαρδιογραφικοί και αγγειακοί δείκτες, συμπεριλαμβανομένου του κλάσματος εξώθησης της αριστερής κοιλίας και του cIMT, δεν διέφεραν σημαντικά μεταξύ των ομάδων. Ωστόσο, τα παιδιά με ιστορικό λοίμωξης SARS-CoV-2 παρουσίασαν λιγότερο αρνητικές τιμές GLS σε σύγκριση με τους μάρτυρες, με εντονότερες μεταβολές στα παιδιά με μέτρια/σοβαρή νόσο, υποδηλώνοντας πιθανή υποκλινική μυοκαρδιακή δυσλειτουργία. Η PWV ήταν αυξημένη στην ομάδα των νοσησάντων, ωστόσο η διαφορά δεν παρέμεινε στατιστικά σημαντική μετά την προσαρμογή για την ηλικία, το δείκτη μάζας σώματος και την αρτηριακή πίεση. Τα επίπεδα sICAM-1 ήταν σημαντικά αυξημένα σε παιδιά με ιστορικό μέτριας/σοβαρής λοίμωξης, υποδηλώνοντας εμμένουσα ενδοθηλιακή ενεργοποίηση. Τα λιπιδαιμικό προφίλ και οι φλεγμονώδεις δείκτες (IL-6, CRP, TNF-α, INF-γ) είχαν συγκρίσιμες τιμές μεταξύ των δύο ομάδων. Συμπτώματα Long COVID αναφέρθηκαν στο 23,6% των νοσησάντων έναντι 3,8% των μαρτύρων (p =0.004), με συχνότερο σύμπτωμα την κόπωση. Συμπεράσματα: Στον παιδιατρικό πληθυσμό μετά από τη λοίμωξη από τον SARS-CoV-2 δεν τεκμηριώθηκαν εμφανείς δομικές καρδιαγγειακές αλλοιώσεις ή εμμένουσα συστηματική φλεγμονή. Ωστόσο, η λιγότερο αρνητική GLS και η αύξηση των επιπέδων sICAM-1 υποδηλώνουν την παρουσία πιθανών υποκλινικών μυοκαρδιακών μεταβολών και ενδοθηλιακής ενεργοποίησης, ιδιαίτερα μετά από σοβαρότερη νόσο. Περίπου το ένα τέταρτο των παιδιών παρουσίασε συμπτώματα συμβατά με Long COVID, γεγονός που υπογραμμίζει την ανάγκη περαιτέρω μακροχρόνιων μελετών για τον προσδιορισμό της κλινικής σημασίας των ευρημάτων.