Η ποιότητα ζωής των ασθενών με ακανθοκυτταρικό και βασικοκυτταρικό καρκίνωμα του δέρματος στην Ελλάδα

Abstract

This doctoral dissertation investigates the quality of life and mental health of patients with non-melanoma skin cancers (NMSC), focusing on the two most common histological subtypes: basal cell carcinoma (BCC) and squamous cell carcinoma (SCC). The study aims to perform a multifactorial assessment of the impact of the disease and its treatment on patients’ daily lives, emotional well-being, and functionality, as well as to analyze variations based on sociodemographic and clinical variables. The research was conducted at the Dermatology Clinic of the University of Patras, involving a sample of 103 patients with NMSC. Participants were assessed at three time points: prior to treatment initiation, three months later, and six months later. Three validated psychometric tools were employed: the Skindex-16, the Skin Cancer Index (SCI), and the General Health Questionnaire-28 (GHQ-28). Statistical analysis revealed a significant improvement in quality of life and a reduction in psychological burden over the six-month period, confirming the primary research hypothesis (H1). Statistically significant differences were observed in relation to gender, age, marital status, education level, and employment status, with women, younger patients, and the unemployed exhibiting higher levels of anxiety or emotional vulnerability. Patients with SCC reported greater psychological distress at treatment initiation compared to those with BCC, supporting the third research hypothesis (H3). Additionally, the study demonstrated high internal consistency for the Skindex-16 and SCI (Cronbach’s α > 0.9), validating their reliability in the Greek population and confirming hypothesis H5. The systematic documentation of changes across treatment phases and patient profiles helped identify particularly vulnerable subgroups and provides robust data for the design of targeted psychosocial interventions. The findings of this dissertation contribute significantly to both Greek and international literature, reinforcing the interdisciplinary approach to dermato-oncology and suggesting clear directions for clinical practice and health policy. Emphasis is placed on the integration of psychological assessment into the therapeutic process for patients with NMSC.

Η παρούσα διδακτορική διατριβή διερευνά την ποιότητα ζωής και την ψυχική υγεία ασθενών με μη-μελανοκυτταρικούς καρκίνους του δέρματος (NMSC), με έμφαση στους δύο κυρίαρχους ιστολογικούς τύπους: το βασικοκυτταρικό καρκίνωμα (BCC) και το ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα (SCC). Στόχος της μελέτης είναι η πολυπαραγοντική αξιολόγηση της επίδρασης της νόσου και της θεραπείας στην καθημερινότητα, τη συναισθηματική κατάσταση και τη λειτουργικότητα των ασθενών, καθώς και η ανάλυση διαφοροποιήσεων βάσει κοινωνικοδημογραφικών και κλινικών μεταβλητών. Η έρευνα πραγματοποιήθηκε στη Δερματολογική Κλινική του Πανεπιστημίου Πατρών και το δείγμα αποτέλεσαν 103 ασθενείς με NMSC που παρακολουθήθηκαν διαδοχικά σε τρία χρονικά σημεία: πριν την έναρξη θεραπείας, μετά από τρεις μήνες και μετά από έξι μήνες. Χρησιμοποιήθηκαν τρία ψυχομετρικά εργαλεία: το Skindex-16, το Skin Cancer Index και το GHQ-28.Η στατιστική ανάλυση ανέδειξε σημαντική βελτίωση της ποιότητας ζωής και μείωση των ψυχολογικών επιβαρύνσεων στο διάστημα των έξι μηνών, επιβεβαιώνοντας την αρχική υπόθεση της μελέτης (Η1). Καταγράφηκαν στατιστικά σημαντικές διαφορές ως προς το φύλο, την ηλικία, την οικογενειακή κατάσταση, το επίπεδο εκπαίδευσης και τη σχέση εργασίας, με τις γυναίκες, τους νεότερους και τους άνεργους να εμφανίζουν υψηλότερα επίπεδα άγχους ή συναισθηματικής ευαλωτότητας. Οι ασθενείς με SCC ανέφεραν κατά την έναρξη της θεραπείας μεγαλύτερη ψυχολογική επιβάρυνση συγκριτικά με εκείνους με BCC, επιβεβαιώνοντας τη τρίτη ερευνητική υπόθεση (Η3). Επιπλέον, η μελέτη ανέδειξε υψηλή αξιοπιστία των εργαλείων Skindex-16 και SCI (Cronbach’s α > 0.9), επιβεβαιώνοντας την ερευνητική υπόθεση (Η5) και ενισχύοντας την εγκυρότητα της χρήσης τους στον ελληνικό πληθυσμό. Η συστηματική καταγραφή διαφορών ανά φάση θεραπείας και ανά προφίλ ασθενούς ανέδειξε ιδιαίτερα ευάλωτες ομάδες και προσφέρει εμπεριστατωμένα δεδομένα για τον σχεδιασμό στοχευμένων ψυχοκοινωνικών παρεμβάσεων. Τα ευρήματα της παρούσας διατριβής συνεισφέρουν ουσιαστικά στην ελληνική και διεθνή βιβλιογραφία, ενισχύοντας τη διεπιστημονική προσέγγιση στην ογκολογική δερματολογία και προτείνοντας σαφείς κατευθύνσεις για την κλινική πρακτική και την υγειονομική πολιτική, με επίκεντρο την ενσωμάτωση της ψυχολογικής αξιολόγησης στη θεραπευτική διαδικασία ασθενών με NMSC.