Global port, local work: an ethnography of labor and infrastructures between the port and the city of Piraeus

Abstract

This thesis offers an ethnographic exploration of the transformations occurring at the intersection of the port and the city of Piraeus, Greece, as the port evolves from a national and peripheral gateway into a critical node in global supply chain networks under the management of the Chinese state-owned conglomerate COSCO. Through an ethnographic approach, the study examines how China’s strategies for global infrastructure control —specifically the Belt and Road Initiative— and global norms in labor interact with local socio-cultural, historical, and labor- specific realities in complex, non-linear ways. Focusing on the changing nature of dock labor and the spatial reconfigurations of the port-city relationship, the research interrogates dominant narratives of Chinese imperialism, logistical enclaves, and labor precaritization by grounding them in everyday lived experience. The thesis reveals how COSCO’s involvement simultaneously de-territorialized and re- territorialized the port: while Piraeus’s container terminals became sites of precarious, subcontracted labor, characteristic of global norms in just-in-time production and circulation, they are also understood, resisted, or reproduced, through local forms of kinship-based hiring and moral economies embedded in established socioeconomic settings. Two contrasting labor regimes, between the older, unionized dockworkers at Pier I and the fragmented, flexible workforce at Piers II and III, reflect broader social divisions and the historical trajectory of Greece’s political economy. Furthermore, the urban expansion of port infrastructure, often perceived as foreign imposition, is shown to be rooted in earlier domestic plans, challenging assumptions of a top-down, homogeneous Chinese strategy. Infrastructure expansions also elicit divergent imaginaries, ranging from middle-class perceptions of an emerging “Chinatown” in Piraeus to working-class views of economic opportunity, neighborhood revitalization, and re- authentication. By drawing on extensive fieldwork in both industrial and residential areas of Piraeus, the study complicates binary frameworks of global versus local, foreign versus domestic, and resistance versus compliance. It argues for a co-constitutive understanding of global capitalism and local life, where infrastructures, labor, and urban imaginaries are constantly negotiated and shaped through historical memory, class positions, and cultural values. Anthropology, through its ethnographic lens, thus contributes vital nuance to debates on logistical power, economic imperialism, and urban change in the era of global supply chains.

Η παρούσα διατριβή προσφέρει μια εθνογραφική διερεύνηση των μετασχηματισμών που λαμβάνουν χώρα κατά την αλληλεπίδραση λιμανιού και πόλης στον Πειραιά, καθώς το λιμάνι εξελίσσεται από μια εθνική και περιφερειακή πύλη σε έναν κρίσιμο κόμβο των παγκόσμιων δικτύων εφοδιαστικής αλυσίδας υπό τη διαχείριση του κινεζικού κρατικού ομίλου COSCO. Μέσα από μια εθνογραφική προσέγγιση, η μελέτη εξετάζει τον τρόπο με τον οποίο οι κινεζικές στρατηγικές παγκόσμιου ελέγχου των υποδομών —και ειδικότερα η Πρωτοβουλία «Μία Ζώνη, Ένας Δρόμος» (Belt and Road Initiative)— καθώς και οι παγκόσμιοι κανόνες που διέπουν την εργασία στις εφοδιαστικές αλυσίδες αλληλεπιδρούν με τις τοπικές κοινωνικοπολιτισμικές, ιστορικές και εργασιακές πραγματικότητες με σύνθετους και μη γραμμικούς τρόπους. Εστιάζοντας στον μεταβαλλόμενο χαρακτήρα της λιμενεργασίας και στις χωρικές αναδιαμορφώσεις της σχέσης λιμανιού-πόλης, η έρευνα αμφισβητεί κυρίαρχες αφηγήσεις περί κινεζικού ιμπεριαλισμού, λογιστικών θυλάκων (logistical enclaves) και "εισαγώμενης" επισφαλοποίησης της εργασίας, θεμελιώνοντάς τες στις καθημερινές βιωμένες εμπειρίες των ανθρώπων. Η εργασία αναδεικνύει ότι η εμπλοκή της COSCO οδήγησε ταυτόχρονα σε αποεδαφικοποίηση και επανεδαφικοποίηση του λιμανιού: ενώ οι τερματικοί σταθμοί εμπορευματοκιβωτίων του Πειραιά μετατράπηκαν σε χώρους επισφαλούς και υπεργολαβικά οργανωμένης εργασίας, χαρακτηριστικής των παγκόσμιων προτύπων παραγωγής και κυκλοφορίας «just-in-time», οι πρακτικές αυτές γίνονται επίσης αντιληπτές, αμφισβητούνται ή αναπαράγονται μέσω τοπικών μορφών πρόσληψης που βασίζονται σε συγγενικούς και κοινωνικούς δεσμούς, καθώς και μέσω ηθικών οικονομιών που είναι ενσωματωμένες σε παγιωμένα κοινωνικοοικονομικά πλαίσια. Δύο αντιθετικά εργασιακά καθεστώτα —αυτό των παλαιότερων, συνδικαλισμένων λιμενεργατών της Προβλήτας Ι και εκείνο του κατακερματισμένου και ευέλικτου εργατικού δυναμικού των Προβλητών ΙΙ και ΙΙΙ— αντανακλούν ευρύτερες κοινωνικές διαιρέσεις και την ιστορική πορεία της ελληνικής πολιτικής οικονομίας. Επιπλέον, η αστική επέκταση των λιμενικών υποδομών, η οποία συχνά εκλαμβάνεται ως ξένη επιβολή, αποδεικνύεται ότι έχει τις ρίζες της σε προγενέστερους εγχώριους σχεδιασμούς, αμφισβητώντας τις παραδοχές περί μιας μονοδιάστατης και απόλυτα συγκεντρωτικής κινεζικής στρατηγικής. Οι επεκτάσεις των υποδομών γεννούν επίσης διαφορετικές κοινωνικο- φαντασιακές αναπαραστάσεις, που κυμαίνονται από τις μεσοαστικές αντιλήψεις περί ανάδυσης μιας «Chinatown» στον Πειραιά έως τις εργατικές προσλήψεις που συνδέονται με οικονομικές ευκαιρίες, αναζωογόνηση των γειτονιών και επανανοηματοδότηση της τοπικής αυθεντικότητας. Αντλώντας από εκτεταμένη επιτόπια έρευνα τόσο στις βιομηχανικές όσο και στις οικιστικές περιοχές του Πειραιά, η μελέτη περιπλέκει τα διπολικά σχήματα που αντιπαραθέτουν το παγκόσμιο στο τοπικό, το ξένο στο εγχώριο και την αντίσταση στη συμμόρφωση. Υποστηρίζει μια συν-συστατική (co-constitutive) κατανόηση του παγκόσμιου καπιταλισμού και της τοπικής ζωής, σύμφωνα με την οποία οι υποδομές, η εργασία και οι αστικές φαντασιακές αναπαραστάσεις διαπραγματεύονται και διαμορφώνονται διαρκώς μέσα από την ιστορική μνήμη, τις ταξικές θέσεις και τις πολιτισμικές αξίες. Η ανθρωπολογία, μέσα από τον εθνογραφικό της φακό, προσφέρει έτσι κρίσιμες αποχρώσεις και αναλυτική λεπτότητα στις συζητήσεις γύρω από τη λογιστική ισχύ, τον οικονομικό ιμπεριαλισμό και τον αστικό μετασχηματισμό στην εποχή των παγκόσμιων εφοδιαστικών αλυσίδων.