Συμβίωση και σύγκρουση στη Μεταπολίτευση: κοινωνική πρόσληψη της πολιτικής βίας στο παράδειγμα της τρομοκρατικής οργάνωσης ‘’Επαναστατική Οργάνωση 17 Νοέμβρη’’

Abstract

This study examines the relationship between Greek society and political violence in post-dictatorship Greece, as well as the way in which Greek society received terrorist violence within a context of democratic normality, economic development, and the radical transformation of the conditions shaping individual biography. This is explored through the case study of the organisation “Revolutionary Organisation 17 November” (17N).The concepts of coexistence (symbiosis) and conflict in the social field are used as a means of measurement. These concepts function as a scale for assessing social modernisation, the consolidation of the notion of the democratic citizen, trust in the state and institutions, the extent to which a collective demand for security emerges insofar as terrorist violence is socially perceived as a risk and threat, the degree to which a society of individualisation emerges, and the extent of social empathy with the victims of terrorist violence. The study of the social reception of terrorism/political violence in post-dictatorship Greece is approached through the lens of a historical continuum, in order to highlight patterns of understanding, as well as the specific contradictions or ruptures that shape the perceptual mechanisms of violent action and their possible transformation over time. More specifically, the study adopts a historiographical approach through the use of the press, and more particularly the main political newspapers of each period, following a comparative reading of the left-wing and right-wing spheres. At the same time, it proposes three periods of investigation (1975–1980, 1983–1989, 1990–2002), based on the terrorist activity itself, the historical, political, and cultural context of each proposed period, the dynamics of party-political competition at the time, the concepts of politicisation, over-politicisation, and depoliticisation of the political and the social, as well as the investigation of the working hypotheses concerning the coexistential trajectory and conflictual interruptions in the social reception of political violence. In conclusion, the dissertation identifies the over-politicisation of 17N’s activity as a dominant mode of social coexistence with terrorist violence. This mode underpins all coexistential trajectories, such as the rationalisation of the danger posed by the terrorist threat, conspiracy theories surrounding the identity of 17N, the social acceptance of the justificatory discourse of violence and of the credibility of 17N’s writings through the analyses contained in its proclamations, as well as the organisation’s popularity.

Η παρούσα διατριβή εξετάζει τη σχέση της ελληνικής κοινωνίας με την πολιτική βία στη μεταπολιτευτική Ελλάδα και τον τρόπο με τον οποίο η ελληνική κοινωνία προσλαμβάνει την τρομοκρατική βία σε περιβάλλον δημοκρατικής κανονικότητας, οικονομικής ανάπτυξης και ριζικού μετασχηματισμού των όρων οργάνωσης της ατομικής βιογραφίας μέσα από την περίπτωση μελέτης της οργάνωσης «Ε.Ο. 17 Νοέμβρη». Ως τρόπο μέτρησης, χρησιμοποιούνται οι έννοιες της συμβίωσης και της σύγκρουσης στο πεδίο του κοινωνικού οι οποίες αποτελούν μια κλίμακα μέτρησης του κοινωνικού εκσυγχρονισμού, της εμπέδωσης της έννοιας του δημοκρατικού πολίτη, της εμπιστοσύνης προς το κράτος και τους θεσμούς, του βαθμού ανάδυσης ενός συλλογικού αιτήματος περί ασφάλειας στο μέτρο που η τρομοκρατική βία προσλαμβάνεται κοινωνικά ως κίνδυνος και απειλή, του βαθμού ανάδυσης μιας κοινωνίας της εξατομίκευσης, του βαθμού κοινωνικής ταύτισης με τα θύματα της τρομοκρατικής βίας. Η μελέτη της κοινωνικής πρόσληψης της τρομοκρατίας/πολιτικής βίας στη Μεταπολιτευτική Ελλάδα γίνεται υπό το πρίσμα ενός ιστορικού συνεχούς ώστε να αναδειχθούν τα μοτίβα κατανόησης, αλλά και οι επιμέρους αντιφάσεις ή ρωγμές που συνθέτουν τους αντιληπτικούς μηχανισμούς της βίαιης δράσης, καθώς και ο τυχόν μετασχηματισμός στους στο χρόνο. Πιο συγκεκριμένα, η μελέτη υιοθετεί μια ιστοριογραφική προσέγγιση μέσα από τη χρήση του Τύπου και πιο συγκεκριμένα των βασικών πολιτικών εφημερίδων της εκάστοτε εποχής ακολουθώντας μια συγκριτική ανάγνωση του αριστερού και δεξιού σύμπαντος. Παράλληλα, προτείνει τρείς περιόδους διερεύνησης (1975 – 1980, 1983 – 1989, 1990 – 2002) με βάση την ίδια την τρομοκρατική δράση, το ιστορικό-πολιτικό-πολιτισμικό πλαίσιο της εκάστοτε προτεινόμενης περιόδου, την εκάστοτε δυναμική του κομματικού ανταγωνισμού, τις έννοιες της πολιτικοποίησης – υπερπολιτικοποίησης – αποπολιτικοποίησης του πολιτικού και του κοινωνικού, αλλά και την ίδια τη διερεύνηση των υποθέσεων εργασίας περί συμβιωτικής διαδρομής και συγκρουσιακών παύσεων της κοινωνικής πρόσληψης της πολιτικής βίας. Συμπερασματικά, εντοπίζεται πως η υπερπολιτικοποίηση της δράσης της 17Ν αποτέλεσε έναν κυρίαρχο τρόπο κοινωνικής συμβίωσης με την τρομοκρατική βία, ο οποίος εποικοδομεί και όλες τις συμβιωτικές διαδρομές όπως η εκλογίκευση του κίνδυνου της τρομοκρατικής απειλής, η συνωμοσιολογία γύρω από την ταυτότητα της 17Ν, η κοινωνική αποδοχή του δικαιολογητικού λόγου της βίας και της αξιοπιστίας των γραφομένων της 17Ν μέσω των αναλύσεων στις προκηρύξεις της, ή η δημοφιλία της οργάνωσης.