Θεραπευτικές προτεραιότητες ασθενών, ιατρών και κλινικής έρευνας στο πολλαπλούν μυέλωμα

Abstract

The aim of this study was to map the endpoints used in randomized controlled trials (RCTs) in multiple myeloma and to evaluate the extent to which these endpoints align with the priorities of patients and clinicians. In parallel, areas of convergence and divergence among stakeholders were explored, with the goal of identifying opportunities for implementing a patient-centered approach in research and clinical practice. The study was conducted in two sequential stages. First, a systematic review of all randomized controlled trials in multiple myeloma published in English up to October 2023 was performed, including studies evaluating therapeutic interventions for the disease itself as well as supportive care interventions. This was followed by a regression analysis to identify factors associated with endpoint selection. In the second stage, a mixed-methods study was conducted, combining qualitative interviews with patients and clinicians and quantitative surveys to compare outcome priorities. Among the 624 RCTs included, the most frequently reported primary endpoint was disease response, followed by progression-free survival (PFS) and overall survival. Overall survival was used as a primary endpoint in 19.1% of trials and as a secondary endpoint in 50.6%. Trials funded by the pharmaceutical industry were more likely to use PFS as the primary endpoint (OR 3.85; 95% CI 2.41-6.35), as were trials in which authors reported conflicts of interest with the funding source (OR 4.57; 95% CI 2.72-7.92). The surveys were completed by 117 patients and 105 clinicians. Both groups ranked quality of life as the most important outcome. Clinicians more frequently prioritized overall survival and PFS, whereas patients identified pain reduction as particularly important. Compared with RCT endpoints, patients emphasized quality of life and pain elimination, while trials favored PFS and disease response. Clinicians aligned with trials regarding PFS but placed greater emphasis on quality of life and overall survival. These findings reveal a misalignment between the endpoints used in multiple myeloma clinical research and patient priorities. Although surrogate endpoints offer practical advantages, their dominance risks de-emphasizing outcomes of greatest relevance to patients. This study supports the need for a more balanced trial design, ensuring that clinical research addresses meaningful questions that matter to patients.

Σκοπός της παρούσας μελέτης ήταν η χαρτογράφηση των καταληκτικών σημείων που χρησιμοποιούνται στις τυχαιοποιημένες κλινικές μελέτες του πολλαπλού μυελώματος και η αξιολόγηση του βαθμού ευθυγράμμισής τους με τις προτεραιότητες των ασθενών και των κλινικών ιατρών. Παράλληλα, η διερεύνηση σύγκλισης και απόκλισης μεταξύ των εμπλεκομένων φορέων, με στόχο την ανάδειξη δυνατοτήτων εφαρμογής μιας ασθενοκεντρικής προσέγγισης στην έρευνα και την κλινική πράξη. Η μελέτη πραγματοποιήθηκε σε δύο διαδοχικά στάδια. Αρχικά, διενεργήθηκε συστηματική ανασκόπηση όλων των τυχαιοποιημένων κλινικών μελετών στο πολλαπλό μυέλωμα, δημοσιευμένων στην αγγλική γλώσσα έως τον Οκτώβριο του 2023, που αφορούσαν θεραπευτικές παρεμβάσεις για το νόσημα ή παρεμβάσεις υποστηρικτικής φροντίδας. Ακολούθησε ανάλυση παλινδρόμησης για τον εντοπισμό παραγόντων που σχετίζονται με την επιλογή καταληκτικών σημείων. Στο δεύτερο στάδιο υλοποιήθηκε μελέτη μεικτών μεθόδων, η οποία συνδύασε ποιοτικές συνεντεύξεις με ασθενείς και ιατρούς και ποσοτικά ερωτηματολόγια για τη σύγκριση των προτεραιοτήτων ως προς τις εκβάσεις. Από τις 624 τυχαιοποιημένες κλινικές μελέτες που συμπεριλήφθηκαν, το συχνότερα αναφερόμενο πρωτεύον καταληκτικό σημείο ήταν η ανταπόκριση της νόσου, ακολουθούμενη από την επιβίωση χωρίς πρόοδο νόσου (PFS) και τη συνολική επιβίωση. Η συνολική επιβίωση χρησιμοποιήθηκε ως πρωτεύον καταληκτικό σημείο στο 19,1% των μελετών και ως δευτερεύον στο 50,6%. Οι μελέτες που χρηματοδοτήθηκαν από τη φαρμακευτική βιομηχανία είχαν μεγαλύτερη πιθανότητα να χρησιμοποιούν την PFS ως πρωτεύον καταληκτικό σημείο με OR 3,85 (95% CI 2,41 – 6,35), όπως και οι μελέτες στις οποίες δηλώνονταν συγκρούσεις συμφερόντων των συγγραφέων με τον φορέα χρηματοδότησης, με OR 4,57 (2,72 – 7,92). Τα ερωτηματολόγια συμπληρώθηκαν από 117 ασθενείς και 105 κλινικούς ιατρούς. Και οι δύο ομάδες κατέταξαν την ποιότητα ζωής ως την πιο σημαντική έκβαση. Οι ιατροί έδωσαν συχνότερα προτεραιότητα στη ολική επιβίωση και στην PFS, ενώ οι ασθενείς ανέδειξαν ως ιδιαίτερα σημαντική τη μείωση του πόνου. Σε σύγκριση με τα καταληκτικά σημεία των κλινικών δοκιμών, οι ασθενείς έδωσαν έμφαση στην ποιότητα ζωής και στην εξάλειψη του πόνου, ενώ οι μελέτες προέκριναν την PFS και την ανταπόκριση της νόσου. Οι ιατροί ευθυγραμμίστηκαν με τις κλινικές δοκιμές ως προς την PFS, αποδίδοντας ωστόσο μεγαλύτερη βαρύτητα στην ποιότητα ζωής και στην ολική επιβίωση. Τα ευρήματα αναδεικνύουν μια σαφή αναντιστοιχία μεταξύ των καταληκτικών σημείων της κλινικής έρευνας στο πολλαπλό μυέλωμα και των προτεραιοτήτων των ασθενών. Παρότι τα ενδιάμεσα καταληκτικά σημεία παρουσιάζουν πλεονεκτήματα, η υπερίσχυσή τους ενέχει τον κίνδυνο υποβάθμισης εκβάσεων με ουσιαστική σημασία για τους ασθενείς. Η μελέτη υποστηρίζει την ανάγκη για έναν πιο ισορροπημένο σχεδιασμό κλινικών δοκιμών, καθώς στόχος κάθε μελέτης θα πρέπει να είναι η απάντηση σε ουσιώδη κλινικά ερωτήματα που αφορούν τους ασθενείς.