Der Holocaust in ausgewählten deutschsprachigen und griechischen literarischen Texten des 21. Jahrhunderts: Eine Vergleichsstudie

Abstract

The dissertation begins with a review of historiography, memory culture, and literary production in the aftermath of World War II in both Greece and the German-speaking world. It then shifts its focus to the 21st century. Of particular interest is whether and how scholarly and public discourse are reflected in literature, specifically in the novel as a literary genre. The study assumes that literary texts are manifestations of collective memory and, as such, participate in shaping the respective cultures of remembrance. One of the main objectives of this dissertation is to document and critically examine the nature of this participation in Greece, Germany, and Austria from a comparative perspective. The study draws on a corpus of 94 German, Austrian, and Greek works in order to highlight similarities and differences between German- and Greek-language literature, and subsequently focuses on four German and four Greek works that address specific aspects of the Holocaust.

H διατριβή ξεκινά με μια αναδρομή στην ιστοριογραφία, την «ανάδυση της μνήμης» και τη λογοτεχνική παραγωγή μετά το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου τόσο στον ελληνικό όσο και στον γερμανόφωνο χώρο. Στη συνέχεια εστιάζει στον 21ο αιώνα. Αυτό που ενδιαφέρει είναι αν και πώς ο επιστημονικός και ο δημόσιος λόγος αποτυπώνονται στη λογοτεχνία και συγκεκριμένα στο αφηγηματικό είδος του μυθιστορήματος. Η μελέτη εκκινεί από την παραδοχή ότι τα λογοτεχνικά κείμενα είναι εκφάνσεις της συλλογικής μνήμης και συμμετέχουν στη διαμόρφωση της εκάστοτε κουλτούρας μνήμης. Η καταγραφή και η κριτική διερεύνηση του τρόπου με τον οποίο πραγματοποιείται αυτή η συμβολή στην Ελλάδα, καθώς και στη Γερμανία και την Αυστρία από συγκριτική σκοπιά αποτελεί έναν από τους στόχους της παρούσας διατριβής. Η μελέτη βασίζεται σε ένα κόρπους συνολικά 94 γερμανικών, αυστριακών και ελληνικών έργων προκειμένου να εντοπιστούν ομοιότητες και διαφορές μεταξύ των γερμανόφωνων και ελληνικών έργων και στη συνέχεια εστιάζει σε τέσσερα γερμανικά και τέσσερα ελληνικά έργα που πραγματεύονται συγκεκριμένες πτυχές του Ολοκαυτώματος.

Die Dissertation beginnt mit einem Rückblick auf die Geschichtsschreibung, die Erinnerungskultur und die literarische Produktion nach dem Ende des Zweiten Weltkriegs sowohl im griechischen als auch im deutschsprachigen Raum. Anschließend richtet sie den Fokus auf das 21. Jahrhundert. Von Interesse ist dabei, ob und wie sich der wissenschaftliche und der öffentliche Diskurs in der Literatur und insbesondere in der literarischen Gattung des Romans widerspiegeln. Die Studie geht davon aus, dass literarische Texte Manifestationen des kollektiven Gedächtnisses sind und insofern an der Herausbildung der jeweiligen Erinnerungskultur partizipieren. Die Art und Weise dieser Partizipation in Griechenland sowie in Deutschland und Österreich aus einer komparatistischen Sicht aufzuzeichnen und kritisch zu erforschen, ist eines der Hauptanliegen dieser Dissertation. Die Studie stützt sich auf einen Korpus von insgesamt 94 deutschen, österreichischen und griechischen Werken, um Gemeinsamkeiten und Unterschiede zwischen den deutsch- und griechischsprachigen Werken aufzuzeigen, und konzentriert sich anschließend auf vier deutsche und vier griechische Werke, die sich mit bestimmten Aspekten des Holocaust befassen.