Οι οικονομικές- φορολογικές, νομικές και κοινωνικές πτυχές του σκανδάλου των γεωργικών συνεταιρισμών της Κέρκυρας κατά την περίοδο του Μεσοπολέμου

Abstract

In this thesis we examined the issue of the scandal of misuse of funds which have been granted by the National Bank of Greece, in the form of loans on favorable terms, to the Union of Agricultural Cooperatives of Corfu. This took place during the interwar period and refers to the famous “Skiadika” events which owe their name to the Director of the aforementioned association Mr Spyr. Skiadas, who was the main protagonist. The consequences were catastrophic for the economy of the island and we tried to highlight the causes of the scandal, answering questions such as: a) There were weaknesses in the legal framework governing cooperatives? b) For what reason the central mechanisms of the Ministries of Finance and Agriculture and the National Bank of Greece did not work effectively? A systematic financial analysis of the Union’s accounts could have prevented the scandal? c) Was there tolerance or even concealment by the members of the cooperatives? d) What was the attitude of the political system of the country? e) Was the solution of the Autonomous Agricultural Credit Organization (AOAP) proposed by Mr. Konstantinos Zavitsianos the most beneficial for the local economy? Our responses lead us to the conclusion that the inability of the political parties of the time to ensure a systematic and in-depth audit of the Union’s accounting books, was decisive for the development of the scandal. The primary archival material used was from the Historical Archive of the National Bank of Greece. The file is organized on microfilms which are projected onto a computer screen. In them we discovered a wealth of material, including encrypted telegrams and circulars of the Bank’s Management to its branch in Corfu.

Στην παρούσα διατριβή εξετάσαμε το θέμα του σκανδάλου της κατάχρησης χρηματικών πόρων που είχαν χορηγηθεί από την Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος, με την μορφή δανείων με ευνοϊκούς όρους, προς την Ένωση Γεωργικών Συνεταιρισμών Κέρκυρας, κατά την περίοδο του Μεσοπολέμου. Πρόκειται για τα περίφημα «Σκιαδικά» γεγονότα, τα οποία οφείλουν την ονομασία τους στον Διευθυντή της προαναφερθείσας ένωσης κ. Σπ. Σκιαδά, ως κύριου πρωταγωνιστή του σκανδάλου. Οι συνέπειες ήταν καταστροφικές για την οικονομία και την κοινωνία του νησιού. Προσπαθήσαμε να αναδείξουμε τα αίτια του σκανδάλου, απαντώντας σε ερωτήματα, όπως: α) Υπήρχαν αδυναμίες στο νομικό πλαίσιο που διείπε τους συνεταιρισμούς; β) Για ποιον λόγο δεν λειτούργησαν αποτελεσματικά οι ελεγκτικοί μηχανισμοί των Υπουργείων Οικονομικών και Γεωργίας και της Εθνικής Τράπεζας της Ελλάδος; Θα μπορούσε μια συστηματική χρηματοοικονομική ανάλυση των λογιστικών εγγραφών στα βιβλία της Ένωσης να είχε αποτρέψει το σκάνδαλο; γ) Υπήρξε ανοχή ή ακόμη και συγκάλυψη από τα μέλη των συνεταιρισμών; δ) Ποια ήταν η στάση του πολιτικού κόσμου; ε) Ήταν η λύση του Αυτόνομου Οργανισμού Αγροτικής Πίστης (Α.Ο.Α.Π.), που πρότεινε ο κ. Κων. Ζαβιτσιάνος η προσφορότερη για την οικονομία του τόπου; Οι απαντήσεις μας οδηγούν στο συμπέρασμα ότι η αδυναμία των πολιτικών κομμάτων της εποχής να εξασφαλίσουν έναν συστηματικό και εις βάθος έλεγχο των λογιστικών βιβλίων της Ένωσης, υπήρξε καθοριστική για την εξέλιξη του σκανδάλου. Το κύριο αρχειακό υλικό που αξιοποιήθηκε προέρχεται από το Ιστορικό Αρχείο της Εθνικής Τράπεζας της Ελλάδος. Το αρχείο είναι οργανωμένο σε μικροταινίες οι οποίες προβάλλονται σε οθόνη ηλεκτρονικού υπολογιστή. Σε αυτές εντοπίσαμε πλούσιο υλικό, ανάμεσα στο οποίο περιλαμβάνονται κρυπτογραφημένα τηλεγραφήματα και εγκύκλιοι της Διοίκησης της Τράπεζας προς το υποκατάστημά της στην Κέρκυρα.