Οι προφήτες ως διδάσκαλοι: μέθοδοι και εκπαιδευτικές τεχνικές του προφήτη Ιεζεκιήλ υπό το πρίσμα της θεωρίας της εκπαίδευσης ενηλίκων

Abstract

This dissertation explores the presence of Adult Education elements in the Old Testament, focusing on the role of the Prophet Ezekiel as a "teacher-animator" and a transformative agent. In an environment of national and spiritual crisis, such as the Babylonian Exile, Ezekiel emerges as a "pedagogue of crisis" who employs a multimodal communication strategy to lead a disillusioned people toward spiritual rebirth. Adopting a qualitative and hermeneutical methodology, the study bridges Biblical Theology with the fundamental theories of contemporary Adult Education, such as Andragogy (Knowles), Transformative Learning (Mezirow), Experiential Learning (Kolb), and Critical Pedagogy (Freire). Through the comparative analysis of biblical texts, it is documented that Ezekiel's techniques constitute precursor forms of modern instructional approaches. The research systematically analyzes the Prophet's verbal techniques, such as parables, allegories, rhetorical questions, and disputation speeches, as well as his non-verbal/symbolic actions (sign acts), dramatization, and the strategic use of silence. These methods are interpreted as tools for provoking "disorienting dilemmas", aimed at deconstructing obsolete frames of reference and fostering the assumption of individual responsibility by the learners. The ultimate goal of the dissertation is the emergence of an "Archetypal Pedagogy", which fills the research gap in Greek literature and offers practical implications for the design of modern educational programs in environments of trauma and social transition. Toward this direction, the study is structured along three central axes: first, the historical and theological context of Ezekiel's activity is examined; subsequently, the theoretical background of Adult Education is analyzed; and finally, a synthetic interpretation of the prophetic techniques is conducted through the lens of modern andragogical methodology. In this way, the present dissertation aspires to serve as an innovative catalyst for the interdisciplinary dialogue between Biblical Hermeneutics and Educational Sciences.

Η παρούσα διατριβή διερευνά την παρουσία στοιχείων Εκπαίδευσης Ενηλίκων στην Παλαιά Διαθήκη, εστιάζοντας στον ρόλο του Προφήτη Ιεζεκιήλ ως «δασκάλου-εμψυχωτή» και μετασχηματιστικού παράγοντα. Σε ένα περιβάλλον εθνικής και πνευματικής κρίσης, όπως αυτό της Βαβυλώνιας Εξορίας, ο Ιεζεκιήλ αναδεικνύεται σε έναν «παιδαγωγό της κρίσης», ο οποίος χρησιμοποιεί μια πολυτροπική στρατηγική επικοινωνίας για να οδηγήσει έναν απογοητευμένο λαό στην πνευματική αναγέννηση. Υιοθετώντας μια ποιοτική και ερμηνευτική μεθοδολογία, η μελέτη γεφυρώνει τη Βιβλική Θεολογία με τις θεμελιώδεις θεωρίες της σύγχρονης Εκπαίδευσης Ενηλίκων, όπως η Ανδραγωγική (Knowles), η Μετασχηματιστική Μάθηση (Mezirow), η Βιωματική Μάθηση (Kolb) και η Κριτική Παιδαγωγική (Freire). Μέσα από τη συγκριτική ανάλυση βιβλικών κειμένων, τεκμηριώνεται ότι οι τεχνικές του Ιεζεκιήλ αποτελούν πρόδρομες μορφές σύγχρονων διδακτικών προσεγγίσεων. Η εργασία αναλύει συστηματικά τις λεκτικές τεχνικές του Προφήτη, όπως τις παραβολές, τις αλληγορίες, τις ρητορικές ερωτήσεις και τις ομιλίες διαφωνίας, καθώς και τις μη λεκτικές/συμβολικές πράξεις (sign acts), τη δραματοποίηση και τη στρατηγική χρήση της σιωπής. Αυτές οι μέθοδοι ερμηνεύονται ως εργαλεία πρόκλησης «αποπροσανατολιστικών διλημμάτων», που στοχεύουν στην αποδόμηση παρωχημένων σχημάτων αναφοράς και στην ανάληψη ατομικής ευθύνης από τους εκπαιδευόμενους. Τελικός στόχος της διατριβής είναι η ανάδειξη μιας «Αρχετυπικής Παιδαγωγικής», η οποία καλύπτει το ερευνητικό κενό στην ελληνική βιβλιογραφία και προσφέρει πρακτικές προεκτάσεις για τον σχεδιασμό σύγχρονων εκπαιδευτικών προγραμμάτων σε περιβάλλοντα τραύματος και κοινωνικής μετάβασης. Προς την κατεύθυνση αυτή, η μελέτη διαρθρώνεται σε τρεις κεντρικούς άξονες: αρχικά εξετάζεται το ιστορικό και θεολογικό πλαίσιο της δράσης του Ιεζεκιήλ, εν συνεχεία αναλύεται το θεωρητικό υπόβαθρο της Εκπαίδευσης Ενηλίκων και, τέλος, πραγματοποιείται η συνθετική ερμηνεία των προφητικών τεχνικών υπό το πρίσμα της σύγχρονης ανδραγωγικής μεθοδολογίας. Με τον τρόπο αυτό, η παρούσα διατριβή φιλοδοξεί να αποτελέσει ένα καινοτόμο έναυσμα για τον διεπιστημονικό διάλογο μεταξύ της Βιβλικής Ερμηνευτικής και των Επιστημών της Αγωγής.