Δοκιμαζόμενα σώματα στη νεοελληνική μεταπολεμική ποίηση: η γλυπτική ετερογένεια και η απτική ποιότητα των λέξεων

Abstract

The aim of this doctoral dissertation is to study the embodied struggle (meaning, wounded/hurt bodies) as a major thematic as well as pictorial element in post-war Modern Greek poetry (from 1940 onwards). Deploying methodological tools from the fields of History and Criticism (of literature and the plastic arts), Theory (conceptual categories and philosophical background) and Comparative Literature (interpretative directions and cognitive concepts), the argumentation focuses on the intermedial arrangement of the poetically formed struggling bodies. These bodies are fundamentally connected to their contemporary artistic —predominately sculptural— techniques and accomplishments, leading not only to the explicit exposure of the represented wounds and traumas but also, according to our main working hypothesis, to their counter-actualization (in G. Deleuze’s terms). As a field of application for the interpretive terms mentioned above, the work of three poets from aforementioned time period has been selected, namely: Miltos Sachtouris (1919-2005), Stavros Vavouris (1925-2008) and Alexandros Isaris (1941-2022). The study is organized into two parts: the theoretical issues are presented in Part A'; the indicative applications are attempted in Part B'.

Η παρούσα διδακτορική διατριβή στοχεύει στη μελέτη της σωματικής δοκιμασίας (σώματα πληγωμένα/τραυματισμένα) ως κομβικού θεματικού και εικονοποιητικού συστατικού της νεοελληνικής μεταπολεμικής ποίησης (από το 1940 και εξής). Αξιοποιώντας μεθοδολογικά εργαλεία από τα πεδία της Ιστορίας και της Κριτικής (λογοτεχνίας και πλαστικών τεχνών), της Θεωρίας (εννοιολογικές κατηγορίες και φιλοσοφικό υπόβαθρο) και της Σύγκρισης (ερμηνευτικές κατευθύνσεις και σενάρια κατανόησης από τις διαμεσικές σπουδές), η επιχειρηματολογία επικεντρώνεται στο ότι τα λεκτικά/ποιητικά μορφοποιημένα πάσχοντα σώματα συστήνονται διαμεσικά, αντλώντας δηλαδή από και συγκοινωνώντας ουσιαστικά με σύγχρονές τους εικαστικές —πρωτίστως γλυπτικές— πρακτικές και κατακτήσεις, οι οποίες συντελούν όχι απλώς στην έκθεση αλλά και στην αντίστροφη υλοποίηση (με τον όρο του G. Deleuze) των αναπαριστάμενων πληγών και τραυμάτων. Ως πεδίο εφαρμογής των ειδικών ερμηνευτικών όρων των παραπάνω έχει επιλεγεί το έργο τριών ποιητών αυτής της χρονικής περιόδου: του Μίλτου Σαχτούρη (1919-2005), του Σταύρου Βαβούρη (1925-2008) και του Αλέξανδρου Ίσαρη (1941-2022). Η εργασία οργανώνεται σε δύο μέρη: στο Μέρος Α' εκτίθενται τα θεωρητικά ζητήματα, ενώ στο Μέρος Β' επιχειρούνται οι ενδεικτικές εφαρμογές.