Συγχρονική ανάπτυξη αυτόνομων δομών: ένα μεθοδολογικό πλαίσιο συνύπαρξης ήχων, βιντεοπροβολών και δυναμικού φωτισμού στην πολυμεσική παράσταση RefleX

Abstract

This dissertation is accompanied by a theoretical commentary whose primary artistic outcome is the multimedia performance RefleX for music, video projections, and lighting. The central focus of the research is the development and systematic investigation of a compositional method based on the synchronous development and coexistence of autonomous structures, initially within the sonic domain and subsequently extended to the visual domain. This method aims at the creation of multimedia works in which the individual media retain their structural and aesthetic autonomy while coexisting within a unified, dynamic field of relationships. The point of departure for this research lies in my long-term compositional practice of superimposing independent sonic structures, which gradually evolved into a methodologically articulated compositional strategy. The primary objective of the dissertation is to extend this practice to multimedia environments through the introduction of visual structures that are developed according to principles analogous to those governing the sonic ones. A central role in linking sound and image is played by musical gesture, which functions as an intermediate domain and enables visual phenomena to be perceived in the listener’s imagination primarily as sonic impressions. The commentary is structured in three main parts. The first part presents the compositional method of synchronous development of autonomous structures, initially in relation to sonic structures and subsequently in relation to visual structures, with references to works from my own catalogue. The second part provides the theoretical and historical contextualization of this practice, drawing on compositional approaches to superimposition, the historical development of musical multimedia, and key cognitive theories related to the perception of multimedia phenomena. The third part is devoted to the analytical examination of the performance RefleX as a practical application of the method, with emphasis on the structuring of the visual media, their interrelations, and their function within the overall dramaturgical macrostructure. By intersecting theory and artistic practice, the dissertation proposes an open, non-linear, and non-hierarchical model of multimedia composition that does not prescribe interpretations but instead establishes the conditions for active and participatory reception. Finally, perspectives are outlined for the further development of the method and for its application within broader multimedia and interdisciplinary artistic contexts.

Η παρούσα εργασία αποτελεί συνοδευτικό θεωρητικό υπόμνημα της διδακτορικής μου διατριβής, το κύριο καλλιτεχνικό αποτέλεσμα της οποίας είναι η πολυμεσική παράσταση RefleX για μουσική, βιντεοπροβολές και φωτισμό. Κεντρικό αντικείμενο της έρευνας είναι η ανάπτυξη και η συστηματική διερεύνηση μιας συνθετικής μεθόδου που βασίζεται στη συγχρονική ανάπτυξη και συνύπαρξη αυτόνομων δομών, αρχικά στον ηχητικό και στη συνέχεια στον οπτικό τομέα. Η μέθοδος αυτή αποσκοπεί στη δημιουργία πολυμεσικών έργων όπου τα επιμέρους μέσα διατηρούν τη δομική και αισθητική τους αυτονομία, ενώ ταυτόχρονα συνυπάρχουν μέσα σε ένα ενιαίο δυναμικό πεδίο σχέσεων. Η αφετηρία της έρευνας εντοπίζεται στη μακρόχρονη μουσικοσυνθετική μου πρακτική υπέρθεσης ανεξάρτητων ηχητικών δομών, η οποία εξελίχθηκε σταδιακά σε μια μεθοδολογικά συγκροτημένη συνθετική στρατηγική. Βασικός στόχος της διατριβής είναι η επέκταση αυτής της πρακτικής σε πολυμεσικά περιβάλλοντα, μέσω της εισαγωγής οπτικών δομών που αναπτύσσονται με ανάλογη λογική με τις ηχητικές. Κεντρικό ρόλο στη διασύνδεση ήχου και εικόνας κατέχει η μουσική χειρονομία, η οποία λειτουργεί ως ενδιάμεσος τομέας και επιτρέπει στα οπτικά φαινόμενα να ενεργοποιούνται στη φαντασία του ακροατή κυρίως ως ακουστικές εντυπώσεις. Το υπόμνημα οργανώνεται σε τρία βασικά μέρη. Στο πρώτο μέρος παρουσιάζεται η συνθετική μέθοδος της συγχρονικής ανάπτυξης αυτόνομων δομών, αρχικά στο επίπεδο των ηχητικών και στη συνέχεια στο επίπεδο των οπτικών δομών, με αναφορές σε έργα της εργογραφίας μου. Στο δεύτερο μέρος επιχειρείται η θεωρητική και ιστορική πλαισίωση της πρακτικής αυτής, μέσα από τη μελέτη συνθετικών προσεγγίσεων υπέρθεσης, την ιστορική εξέλιξη των μουσικών πολυμέσων και βασικές γνωστικές θεωρίες που αφορούν την πρόσληψη πολυμεσικών φαινομένων. Το τρίτο μέρος αφιερώνεται στην αναλυτική προσέγγιση της παράστασης RefleX ως πρακτικής εφαρμογής της μεθόδου, με έμφαση στη δομή των οπτικών μέσων, στη μεταξύ τους σχέση και στη λειτουργία τους μέσα στη συνολική δραματουργική μακροδομή. Μέσα από τη διασταύρωση θεωρίας και καλλιτεχνικής πρακτικής, η εργασία προτείνει ένα ανοιχτό, μη γραμμικό και μη ιεραρχημένο μοντέλο πολυμεσικής σύνθεσης, το οποίο δεν υπαγορεύει ερμηνείες αλλά δημιουργεί τις συνθήκες για ενεργή και συμμετοχική πρόσληψη. Τέλος, σκιαγραφούνται προοπτικές περαιτέρω εξέλιξης της μεθόδου και της εφαρμογής της σε ευρύτερα πολυμεσικά και διεπιστημονικά καλλιτεχνικά πλαίσια.