Ανιθαγένεια, μια αόρατη κατάσταση: διερευνώντας την ελληνική περίπτωση

Abstract

This doctoral dissertation provides a systematic examination of statelessness in Greece, addressing both its legal dimensions and its broader social and administrative implications. The study explores the historical, political, and institutional conditions that have contributed to the emergence and persistence of statelessness in the Greek context, while identifying the main categories of stateless persons residing in the country. Particular emphasis is placed on the analysis of the national, European, and international legal frameworks governing the protection of stateless persons, as well as on relevant case law and administrative practices. Furthermore, the research highlights the profound consequences of statelessness on individuals’ lives, including the deprivation of fundamental rights, social marginalisation, an dinstitutional invisibility, alongside the significant challenges faced by public authorities in managing statelessness-related cases. The dissertation concludes by proposing policy-oriented and institutional solutions aimed at preventing and addressing statelessness in Greece, taking into account the country’s international obligations and contemporary developments, including the potential role of technology and digital identity mechanisms. This study seeks to contribute to the academic literature by addressing a significantly underresearched field in Greece, while fostering informed public and institutional dialogue and promoting more effective protection of human rights.

Η παρούσα διδακτορική διατριβή διερευνά συστηματικά το φαινόμενο της ανιθαγένειας στην ελληνική έννομη τάξη, εστιάζοντας τόσο στη νομική του διάσταση όσο και στις κοινωνικές και διοικητικές του προεκτάσεις. Εξετάζονται οι ιστορικές, πολιτικές και θεσμικές συνθήκες που οδήγησαν στη δημιουργία και αναπαραγωγή της ανιθαγένειας στην Ελλάδα, καθώς και οι κατηγορίες ανιθαγενών που απαντώνται στη χώρα. Ιδιαίτερη έμφαση δίδεται στην ανάλυση του εθνικού, ευρωπαϊκού και διεθνούς νομικού πλαισίου προστασίας των ανιθαγενών, στη σχετική νομολογία και στις διοικητικές πρακτικές που ακολουθούνται. Παράλληλα, η έρευνα αναδεικνύει τις σοβαρές επιπτώσεις της ανιθαγένειας στη ζωή των ατόμων, όπως η στέρηση βασικών δικαιωμάτων, η κοινωνική περιθωριοποίηση και η θεσμική αορατότητα, καθώς και τις δυσχέρειες που αντιμετωπίζει η Διοίκηση στη διαχείριση του φαινομένου. Τέλος, η διατριβή προτείνει κατευθύνσεις πολιτικής και θεσμικές λύσεις για την πρόληψη και την αντιμετώπιση της ανιθαγένειας στην Ελλάδα, λαμβάνοντας υπόψη τις διεθνείς δεσμεύσεις της χώρας και τις σύγχρονες εξελίξεις, συμπεριλαμβανομένου του ρόλου της τεχνολογίας και της ψηφιακής ταυτότητας. Η μελέτη φιλοδοξεί να συμβάλει στην επιστημονική τεκμηρίωση ενός υπομελετημένου πεδίου, ενισχύοντας τη δημόσια και θεσμική συζήτηση γύρω από την ανιθαγένεια και προάγοντας την αποτελεσματικότερη προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.