Ο έρωτας στο Χ: κυριολεκτική και μη κυριολεκτική γλώσσα

Abstract

This doctoral dissertation draws on data from the social networking platform X (formerly Twitter) to examine both non-figurative and figurative language used by speakers of modern Greek when writing about romantic love, thereby contributing to broader discussions on the relationship between language, cognition, and emotion. The study adopts the Conceptual Metaphor Theory (Lakoff and Johnson, 1980, 1999) as its theoretical framework, while also engaging with contemporary debates on the nature of metaphor and metonymy and their role in the linguistic expression of emotions. The research questions are organized around two main axes: (a) the description of the non-figurative and figurative (metaphorical and metonymic) language of romantic love, at both the conceptual level (metaphors, metonymies, interactions, mixes) and the linguistic level (patterns, lexical items); and (b) the examination of the two major positions regarding the role of figurative language in the domain of emotions (cognitive function and/or expressivity). The methodological framework combines inductive and deductive approaches to the study of figurative language, employing the Metaphor Pattern Analysis (Stefanowitsch, 2006), the notion of “informed intuition” (Deignan, 1999), and the Metaphor Identification Procedure MIPVU (Steen et al., 2010). The quantitative and qualitative analysis demonstrates the predominance of figurative language in the expression of love, revealing a wide range of conceptual and linguistic resources, while non-figurative language also emerges as a possible choice. Furthermore, the joint examination of conceptual mechanisms, linguistic patterns, and lexical items highlights the ways in which conceptual and linguistic levels interact in highlighting different aspects of the emotion and, more broadly, in the production of figurative meaning. Based on the analysis, the study argues that people draw on both non-figurative and figurative language to construe and subjectively express their lived experience in a medium where the dominant aims include the expression of attitudes and dispositions, as well as the attraction of other users’ attention (Lomborg, 2013).

Η διδακτορική διατριβή αντλεί δεδομένα από τον ιστοχώρο κοινωνικής δικτύωσης X (πρώην Twitter), προκειμένου να εξετάσει την κυριολεκτική και μη κυριολεκτική γλώσσα που χρησιμοποιούν οι ομιλητές/τριες της ελληνικής όταν γράφουν για τον έρωτα, συμβάλλοντας στη γενικότερη συζήτηση για τη σχέση γλώσσας, νόησης και συναισθήματος. Η διατριβή εκκινεί από τη Θεωρία της Εννοιακής Μεταφοράς (Lakoff & Johnson, 1980, 1999), ενσωματώνοντας παράλληλα τους σύγχρονους προβληματισμούς για τη φύση της μεταφοράς και της μετωνυμίας και τον ρόλο τους στη γλωσσική έκφραση των συναισθημάτων. Τα ερευνητικά ερωτήματα οργανώνονται με βάση δύο άξονες: (α) την περιγραφή της κυριολεκτικής και μη κυριολεκτικής (μεταφορικής και μετωνυμικής) γλώσσας που αφορά το συναίσθημα του έρωτα, τόσο σε εννοιακό (μεταφορές, μετωνυμίες, διεπιδράσεις, μείξεις) όσο και σε γλωσσικό επίπεδο (μοτίβα, λέξεις), και (β) την εξέταση των δύο βασικών θέσεων σχετικά με τον ρόλο της μη κυριολεκτικής γλώσσας στο πεδίο των συναισθημάτων (γνωσιακός ρόλος ή/και εκφραστικότητα). Η μέθοδος που υιοθετείται συνδυάζει επαγωγικές και απαγωγικές προσεγγίσεις της μη κυριολεκτικής γλώσσας: την Ανάλυση Μεταφορικών Μοτίβων (Stefanowitsch, 2006), την ενημερωμένη διαίσθηση (Deignan, 1999) και τη μέθοδο αναγνώρισης της μεταφοράς MIPVU (Steen κ.ά., 2010). Μέσα από την ποσοτική και ποιοτική ανάλυση καταδεικνύεται η κυριαρχία της μη κυριολεκτικής γλώσσας στη γλωσσική έκφραση του έρωτα, η οποία εμφανίζει μεγάλη ποικιλία τόσο σε εννοιακό όσο και σε γλωσσικό επίπεδο, ενώ η κυριολεξία αποτελεί, επίσης, πιθανή επιλογή. Επιπλέον, η συνεξέταση εννοιακών μηχανισμών, γλωσσικών μοτίβων και λέξεων αναδεικνύει τον τρόπο με τον οποίο το εννοιακό και το γλωσσικό επίπεδο διαπλέκονται στην ανάδειξη διαφορετικών όψεων του συναισθήματος και ευρύτερα στην παραγωγή του μη κυριολεκτικού νοήματος. Με βάση την ανάλυση υποστηρίζεται ότι τα υποκείμενα αξιοποιούν τόσο τη μη κυριολεκτική όσο και την κυριολεκτική γλώσσα για να ερμηνεύσουν και να εκφράσουν υποκειμενικά το βίωμά τους σε ένα μέσο όπου κυρίαρχοι στόχοι είναι η έκφραση στάσεων και διαθέσεων, αλλά και η προσέλκυση του ενδιαφέροντος των υπόλοιπων χρηστών/τριών (Lomborg, 2013).