Διερεύνηση συμπεριφοράς και συναισθηματικής νοημοσύνης σε σχέση με τις συνήθειες ύπνου παιδιών με και χωρίς παχυσαρκία

Abstract

Introduction: Childhood obesity, behavioral tendencies, sleep habits, and emotional intelligence are interrelated factors that influence children's physical and psychosocial development. The aim of the study was to investigate sleep habits, behavior, and emotional intelligence in children with and without obesity. Methods: This study is a cross-sectional quantitative study conducted from February 6, 2020, to 2022. The Child Behaviour Checklist (CBCL) was used to collect data for the assessment of children's behavior, the Children's Sleep Habits Questionnaire (CSHQ) was used to investigate sleep habits, and the Trait Emotional Intelligence Questionnaire – Child Short Form (TEIQue-CSF) was used to assess children's behavior. The socioeconomic status of families was assessed using the Family Affluence Scale (FAS). Self-reporting was used to assess the somatometric characteristics of children and parents. Body Mass Index (BMI) was calculated and children and parents were classified into categories of normal weight, overweight, and obese. Permission was obtained from the Ministry of Education, Research, and Religious Affairs and from the Ethics and Deontology Committee of the University of West Attica. The study sample consisted of 617 children aged 8 to 12 years, with a mean age of 10 years. The average age of the parents was 41.8 years. 35.7% of the children and 50.8% of the parents were overweight/obese.The results of the study showed statistically significant differences in overall sleep scores (p<0.001) between overweight/obese children and those of normal weight. Children who were overweight/obese had lower sleep quality compared to children of normal weight (p<0.001). In addition, their sleep duration was shorter, with an average of 8.7 hours, compared to 9 hours recorded in normal weight children. Also, overweight/obese children had lower levels of emotional intelligence (EI) compared to normal weight children (p<0.001). In addition, overweight/obese children scored higher on internalized problems, specifically on the anxiety/depression (p<0.001), withdrawal/depression (p<0.001) and physical complaints (p=0.031). Statistically significant higher scores were also found in externalized problems, which are social problems (p<0.001), thinking problems (p<0.001), behavioral problems (p<0.001), rule-breaking (p<0.001), and aggressive behavior (p<0.001). In terms of overall scores, children who were overweight/obese had higher scores for overall problems (p< 0.001) and lower scores in the dimensions of activities (p< 0.001), social performance (p= 0.005) with the sole exception of school performance (p = 0.512), which was found to have a lower overall ability score (p<0.001). Regarding the correlation between emotional intelligence and sleep habits, a statistically significant correlation was found in overweight/obese children (p<0.001). A similar finding was observed in the correlations between behavior and sleep habits, where statistically significant relationships were recorded in overweight/obese children for both externalized (p < 0.001) and internalized difficulties in the entire sample (p< 0.001). Conclusions: The associations between sleep quality, emotional intelligence, and behavior appear to have a significant impact on the prevalence of childhood obesity. These findings underscore the need for multifactorial interventions that need to be implemented by the state and schools, resulting in support for families and children in promoting healthy lifestyle habits.

Εισαγωγή: Η παιδική παχυσαρκία, οι τάσεις συμπεριφοράς, οι συνήθειες ύπνου και η συναισθηματική νοημοσύνη συνιστούν αλληλένδετους παράγοντες που επηρεάζουν τη σωματική και ψυχοκοινωνική ανάπτυξη των παιδιών. Ο σκοπός της παρούσας μελέτης ήταν η διερεύνηση των συνηθειών ύπνου, της συμπεριφοράς και της συναισθηματικής νοημοσύνης σε παιδιά με και χωρίς παχυσαρκία. Μεθολογία: Η παρούσα έρευνα αποτελεί μια συγχρονική ποσοτική μελέτη, η οποία διεξήχθη από τις 6 Φεβρουαρίου 2020 έως 2022. Για τη συλλογή των δεδομένων χρησιμοποιήθηκε για την αξιολόγηση της συμπεριφοράς των παιδιών το Child Behaviour Checklist (CBCL), για τη διερεύνηση των συνηθειών ύπνου χρησιμοποιήθηκε το Children’s Sleep Habits Questionnaire (CSHQ), για την εκτίμηση της συναισθηματικής νοημοσύνης χρησιμοποιήθηκε το Trait Emotional Intelligence Questionnaire – Child Short Form (TEIQue-CSF). Το κοινωνικοοικονομικό επίπεδο των οικογενειών αξιολογήθηκε με τη χρήση της Family Affluence Scale (FAS). Για την εκτίμηση σωματομετρικών χαρακτηριστικών παιδιών και γονιών, χρησιμοποιήθηκε η μέθοδο της αυτοαναφοράς. Υπολογίστηκε ο Δείκτης Μάζας Σώματος (ΔΜΣ) και πραγματοποιήθηκε η ταξινόμηση των παιδιών και των γονέων σε κατηγορίες φυσιολογικού βάρους, υπέρβαρων και παχύσαρκων. Λήφθηκε άδεια από το Υπουργείο Παιδείας, Έρευνας και Θρησκευμάτων και από την Επιτροπή Ηθικής και Δεοντολογίας του Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής. Το δείγμα της μελέτης αποτέλεσαν 617 παιδιά ηλικίας 8 έως 12 ετών, με μέση ηλικία τα 10 έτη. Η μέση ηλικία των γονέων ήταν τα 41,8 έτη. 35,7% των παιδιών και 50,8% των γονέων ήταν υπέρβαροι/παχύσαρκοι. Τα αποτελέσματα της μελέτης έδειξαν στατιστικά σημαντικές διαφορές στη συνολική βαθμολογία του ύπνου (p<0,001) μεταξύ των παιδιών με υπερβαρότητα/παχυσαρκία και εκείνων με φυσιολογικό βάρος. Τα παιδιά με υπερβαρότητα/παχυσαρκία παρουσίασαν χαμηλότερη ποιότητα ύπνου σε σύγκριση με τα παιδιά φυσιολογικού βάρους (p<0,001). Επιπλέον, η διάρκεια ύπνου τους ήταν μικρότερη, με μέσο όρο 8,7 ώρες, έναντι 9 ωρών που καταγράφηκαν στα παιδιά φυσιολογικού βάρους. Επίσης, τα παιδιά με υπερβαρότητα/παχυσαρκία παρουσίασαν χαμηλότερα επίπεδα συναισθηματικής νοημοσύνης (ΣΝ), σε σύγκριση με τα παιδιά φυσιολογικού βάρους (p<0,001). Επιπλέον, τα παιδιά με υπερβαρότητα/παχυσαρκία εμφάνισαν υψηλότερες βαθμολογίες στα εσωτερικευμένα προβλήματα, και συγκεκριμένα στις υποκλίμακες του άγχους/κατάθλιψης (p<0,001), στην απόσυρση/κατάθλιψη (p<0,001) και των σωματικών ενοχλημάτων (p=0,031). Στατιστικά σημαντικά υψηλότερες βαθμολογίες διαπιστώθηκαν και στα εξωτερικευμένα προβλήματα, που είναι τα κοινωνικά προβλήματα (p<0,001), τα προβλήματα σκέψης (p<0,001), τα προβλήματα συμπεριφοράς (p<0,001), η παράβαση κανόνων (p<0,001) και η επιθετική συμπεριφορά (p< 0,001). Όσον αφορά στις συνολικές βαθμολογίες, τα παιδιά με υπερβαρότητα/παχυσαρκία παρουσίασαν υψηλότερες βαθμολογίες συνολικών προβλημάτων (p< 0,001) και χαμηλότερες επιδόσεις στις διαστάσεις των δραστηριοτήτων (p< 0,001), της κοινωνικής επίδοσης (p= 0,005) με μόνη εξαίρεση τη σχολική επίδοση (p = 0,512), γεγονός που διαπιστώθηκε χαμηλότερη συνολική βαθμολογία ικανοτήτων (p<0,001). Όσον αφορά στη συσχέτιση μεταξύ συναισθηματικής νοημοσύνης και συνηθειών ύπνου, διαπιστώθηκε στατιστικά σημαντική συσχέτιση στα παιδιά με υπερβαρότητα/παχυσαρκία (p<0,001). Παρόμοιο εύρημα παρατηρήθηκε και στις συσχετίσεις μεταξύ συμπεριφοράς και συνηθειών ύπνου, όπου καταγράφηκαν στατιστικά σημαντικές σχέσεις στα παιδιά με υπερβαρότητα/παχυσαρκία τόσο για τις εξωτερικευμένες (p < 0,001) όσο και για τις εσωτερικευμένες δυσκολίες στο σύνολο του δείγματος (p< 0,001). Συμπεράσματα: Οι συσχετίσεις μεταξύ ποιότητας ύπνου, συναισθηματικής νοημοσύνης και συμπεριφοράς φαίνεται να επιδρούν σημαντικά στον επιπολασμό της παιδικής παχυσαρκίας. Τα ευρήματα αυτά υπογραμμίζουν την ανάγκη για πολυπαραγοντικές παρεμβάσεις οι οποίες είναι ανάγκη να υλοποιούνται από την πολιτεία και το σχολείο, με αποτέλεσμα την υποστήριξη της οικογένειας και του παιδιού για την προαγωγή υγιεινών συνηθειών ζωής.