Η θετική ντροπαλότητα ως αυτo-αναφορικό συναίσθημα κατά την πρώτη βρεφική ηλικία

Abstract

The present doctoral dissertation aimed to study the development of positive shyness in infants aged four to 10 months. It is a naturalistic cross-sectional study, based on observation in the infants’ homes. Forty families (father and mother) participated with their infants, while the researcher assumed the role of a stranger–visitor. The interaction of the infant–mother–stranger triad was observed in two conditions. The first condition concerned the infant’s first sight of the stranger at the entrance of the house, while the second condition concerned observation of infant’s behaviourduring free triadic play. Microanalysis of empirical data indicates that infants as young as four months could express positive shyness during social interaction, displaying a discrete behavioral pattern—coy smile, gaze and/or head aversion. This finding agrees with the results of Reddy (2000) and Colonnesi et al. (2012), and this behavioral pattern seems structurally similar to that observed in toddlerhood and adulthood (see Asendorpf, Izard & Hyson, 1986; Keltner, 1995; Lewis, 2008a, b; Lewis et al., 1991). Positive shyness was exclusively expressed during infants’ interaction with the stranger–researcher, with most episodes occurring in the first condition. This finding reinforces our view that infants’ positive shyness might be associated with the discreet and friendly attitude of a stranger. Finally, we found that emotions preceding and following positive shyness were positive, a finding that supports our view that positive shyness is an innate and intersubjective state of mind, whose initial motivations are emotional.

Η παρούσα διδακτορική διατριβή είχε ως στόχο τη μελέτη της ανάπτυξης της θετικής ντροπαλότητας σε βρέφη ηλικίας τεσσάρων έως 10 μηνών. Πρόκειται για μια νατουραλιστική συγχρονική έρευνα, με φυσική παρατήρηση στο σπίτι των βρεφών. Συμμετείχαν 40 οικογένειες (πατέρας και μητέρα) με τα βρέφη τους, ενώ η ερευνήτρια είχε το ρόλο της ξένης - επισκέπτριας. Η αλληλεπίδραση της τριάδας βρέφους – μητέρας – ξένης παρατηρήθηκε σε δύο συνθήκες. Η πρώτη συνθήκη αφορούσε στην πρώτη θέαση της ξένης στην είσοδο του σπιτιού, ενώ η δεύτερη συνθήκη στο ελεύθερο τριαδικό παιχνίδι. Μέσω μικροανάλυσης των εμπειρικών δεδομένων βρήκαμε ότι τα βρέφη ηλικίας τεσσάρων μηνών ήταν ικανά να επιδείξουν θετική ντροπαλότητα κατά την κοινωνική αλληλεπίδραση, εμφανίζοντας ένα διακριτό συμπεριφορικό μοτίβο – ντροπαλό χαμόγελο, αποστροφή βλέμματος ή/και κεφαλιού. Το εύρημα αυτό βρίσκεται σε συμφωνία με τα ευρήματα της Reddy (2000) και της Colonnesi και των συνεργατών της (2012), και το συμπεριφορικό αυτό μοτίβο φαίνεται να είναι δομικά παρόμοιο με τα χαμόγελα συστολής, ντροπαλότητας ή αμηχανίας που παρατηρούνται στο τέλος του πρώτου έτους, κατά τη νηπιακή περίοδο και την ενήλικη ζωή (βλ. Asendorpf, Izard & Hyson, 1986˙ Keltner, 1995˙ Lewis, 2008a, b˙ Lewis et al., 1991). Το πλαίσιο εκδήλωσης της θετικής ντροπαλότητας συνδέθηκε αποκλειστικά με την αλληλεπίδραση του βρέφους με την ξένη – ερευνήτρια, με τα περισσότερα επεισόδια θετικής ντροπαλότητας να εκδηλώνονται κατά την πρώτη συνθήκη, αποτέλεσμα που ενισχύει τη θέση μας υπέρ της θετικότητας της ντροπαλότητας σε αυτή την αναπτυξιακή περίοδο, αλλά και υπέρ της δυνατότητας για πρόκληση βρεφικών θετικών συναισθημάτων από τη διακριτική και φιλική συμπεριφορά της ξένης. Τέλος, τα συναισθήματα που προηγούνταν και έπονταν της θετικής ντροπαλότητας ήταν θετικά, αποτέλεσμα που συνηγορεί υπέρ της άποψής μας ότι η θετική ντροπαλότητα αποτελεί μία έμφυτη και διυποκειμενική κατάσταση του νου, τα αρχικά κίνητρα της οποίας είναι συγκινησιακά.