Γνώση και θεοπτία κατά τον άγιο Συμεών τον Νέο Θεολόγο

Abstract

In this paper, the work of saint Symeon the New Theologian, and particularly the concept of knowledge and vision of God, is aproached from the perspective of the orthodox dogmatic teaching. Thus, one can see that the orthodox doctrine is expressed not only in the explicitly systematic texts of the tradition, but also in hymnes, cathecheses, and in every aspect of the life of the church. The development of the subject follows the structure of dogmatics: in specific sections, the ontology, gnosiology, triadology, anthropology, christology, ecclesiology and eschatology are being analysed, as they are expressed in the work of saint Symeon. In this context, special reference is made to concepts that have a key role in his texts, such as "light", "divine eros", "theoptic mind", and the whole character of the knowledge of God is underlined, since it concerns the human in a psychosomatic unity and is expressed in apophatic and kataphatic terms.

Στην παρούσα εργασία προσεγγίζεται το έργο του αγίου Συμεών του Νέου Θεολόγου, και ιδίως η έννοια της γνώσης και της θεοπτίας, στο ευρύτερο πλαίσιο της ορθόδοξης δογματικής διδασκαλίας. Έτσι, διαπιστώνεται ότι το ορθόδοξο δόγμα δεν διατυπώνεται μόνο στα αυστηρά συστηματικά κείμενα της παράδοσης, αλλά εκφράζεται σε ύμνους, κατηχήσεις, αλλά και σε κάθε πτυχή της ζωής της εκκλησίας. Η ανάπτυξη του θέματος ακολουθεί τη δομή της δογματικής: αναλύονται σε επιμέρους ενότητες η οντολογία, η γνωσιολογία, η τριαδολογία, η ανθρωπολογία, η χριστολογία, η εκκλησιολογία και η εσχατολογία, όπως αυτές αναδεικνύονται στο έργο του αγίου Συμεών. Σε αυτό το πλαίσιο, προβάλλονται έννοιες οι οποίες κατέχουν κεντρική θέση στα κείμενά του, όπως "φως", "θείος έρως", "θεοπτική διάνοια", και υπογραμμίζεται ο ενιαίος χαρακτήρας της θεογνωσίας, που αφορά τον άνθρωπο ως ψυχοσωματική ενότητα και εκφράζεται με καταφατικούς και αποφατικούς όρους.