Μορφές χειραγώγησης και μέσα κοινωνικής δικτύωσης: η περίπτωση των ευρωεκλογών του 2019

Abstract

This thesis investigates the forms of social media manipulation that could endanger the integrity of electoral processes. The focus is on the use of automated or non-automated accounts via social media platforms in pre-election campaigns. More specifically, the subject of the thesis is the pre-election use of Twitter by the Members of the European Parliament (MEPs) and parties on Twitter in the 2019 European elections. The study includes mixed methods research that combines qualitative and quantitative data. This research approach aim to approach the benefits of both methods by understanding the complexity of the subject, as well as to obtain a holistic approach. More specifically, for the purpose of this research it was carried out: i) Analysis of Twitter accounts with a systematic investigation of the content shared by politicians’ tweets, in combination with ii) Semi-structured interviews of experts in order to understand the way that social media has changed the political communication in the wider digital era. Election campaigning is increasingly shifting to social media. European elections were held between 23 and 26 May 2019 achieving via Twitter platform with artificial intelligence tools, such as troll factories and automated inauthentic accounts. In particular, our research focuses on the 2019 European Parliament elections specifically in countries Italy, Greece, Germany and France. The dissertation's purpose is to prove the strategic use of bots and fake accounts enabled by artificial intelligence in political discussion on Twitter. A political bot can be programmed to post comments on a Twitter account for a political candidate, target journalists with manipulated content or engage with politicians and artificially increase their impact and popularity. Troll factories and social bots are designed to influence the political attitudes and behaviors with a specific political agenda. For this reason, it required the analysis of several variables related to: 1) The scope of activity of automated bots accounts and 2) The degree of interaction taking into account different factors, such as the type of content of twitter messages and their intentions, as well as the spreading to the general public. We collected large volumes of Twitter accounts of 88 party leaders and MEP candidates between 10th of May and 30th of May 2019 based on content analysis of tweets by using an innovative network analysis tool. According to the findings, during 2019 European Parliament (EP) elections was created an interaction between Italian and French Twitter accounts, as they created the trend of a "virtual community" around political issues on social networking platforms.

Στην παρούσα διατριβή διερευνώνται οι μορφές χειραγώγησης των Μέσων Κοινωνικής Δικτύωσης που μπορεί να θέσουν σε κίνδυνο την ακεραιότητα των εκλογικών διαδικασιών. Επίκεντρο αποτελεί η χρήση μηχανισμών υποβοήθησης με αυτοματοποιημένα ή μη Μέσα με την χρήση των ΜΚΔ σε προεκλογικές εκστρατείες. Πιο συγκεκριμένα, εξετάζεται το προεκλογικό κλίμα που διαμορφώθηκε στο Twitter στις Ευρωεκλογές του 2019, όπως και η επικέντρωση και προβολή σε κόμματα και πολιτικούς αρχηγούς. Για την υλοποίηση της διατριβής εφαρμόστηκε η μικτή μέθοδος ποιοτικής και ποσοτικής προσέγγισης. Η διττή ερευνητική προσέγγιση αποσκοπεί στην αξιοποίηση των πλεονεκτημάτων και των δύο μεθόδων, στην κατανόηση της πολυπλοκότητας του υπό διερεύνηση αντικειμένου καθώς και στην απόκτηση μιας πιο εξακριβωμένης και ολιστικής ερμηνείας. Πιο συγκεκριμένα πραγματοποιήθηκε: i) Ανάλυση των λογαριασμών στο Twitter (tweets) με συστηματική διερεύνηση του διαμοιραζόμενου, από πολιτικούς λογαριασμούς κειμένου, συνδυαστικά με ii) Ημιδομημένες συνεντεύξεις ειδικών με πολυετή εμπειρία και γνώση στη ψηφιακή επικοινωνία και τις προεκλογικές καμπάνιες, όπως και ειδικούς πληροφοριακών συστημάτων προκειμένου να καταγραφεί η επικρατούσα εικόνα στο χώρο της πολιτικής επικοινωνίας στο ευρύτερο ψηφιακό περιβάλλον. Στις Ευρωεκλογές του 2019, η διάδραση περιεχομένου πολιτικής διαμάχης στο Twitter όξυνε την πόλωση μεταξύ υποστηρικτών διαφορετικών ιδεολογιών. Διαπιστώθηκε ότι τα μέσα που χρησιμοποιούνται για την επίτευξη αυτού του σκοπού προτιμώνται κυρίως από εθνικιστικά και ακροδεξιά κόμματα όπου μέσω του διαδικτυακού θορύβου και του φαινομένου «echo chamber» καλλιεργούν την πόλωση. Στα πλαίσια της διατριβής διερευνάται η στρατηγική χρήση λογαριασμών bots που χρησιμοποιούνται με την βοήθεια της τεχνητής νοημοσύνης σε πολιτικές συζητήσεις στο Twitter. Ένα αυτοματοποιημένο (πλήρως ή μερικώς) bot μπορεί να προγραμματιστεί για να δημοσιεύει σχόλια στην πλατφόρμα Twitter για έναν πολιτικό υποψήφιο, να στοχεύει δημοσιογράφους με παραποιημένο περιεχόμενο ή να αλληλεπιδρά με πολιτικούς και να αυξάνει τεχνητά τον αντίκτυπο και τη δημοτικότητά τους. Πιο συγκεκριμένα, αναλύονται μεταβλητές που σχετίζονται με 1) Την δραστηριότητα των αυτοματοποιημένων λογαριασμών bots και 2) Την μεταξύ τους αλληλεπίδραση λαμβάνοντας υπόψη παράγοντες, όπως το είδος του περιεχομένου των μηνυμάτων στο twitter και τις προθέσεις τους, καθώς και τη διάδοση στο ευρύ κοινό. Για το σκοπό αυτό, αναλύθηκε διεξοδικά υψηλός αριθμός λογαριασμών στο Twitter από 88 ηγέτες κομμάτων και υποψηφίων ευρωβουλευτών, το διάστημα μεταξύ 10 Μαΐου και 30 Μαΐου 2019 με ανάλυση περιεχομένου των tweets και κάνοντας χρήση ενός καινοτόμου εργαλείου ανάλυσης δικτύου. Διερευνήθηκαν χιλιάδες tweets και διαδράσεις από εκατοντάδες λογαριασμούς κομμάτων, οργανώσεων, και υποψηφίων στις χώρες Γερμανία, Ιταλία, Γαλλία και Ελλάδα στις Ευρωεκλογές του 2019. Οι περισσότεροι λογαριασμοί που εξετάστηκαν είναι «ενισχυτές» του μηνύματος των πολιτικών υποκειμένων, εκ των οποίων το 1/3 εκτιμήθηκε ότι είναι αυτοματοποιημένοι λογαριασμοί. Επιπλέον, παρατηρήθηκε ότι η παρουσία και η διάδραση των αυτοματοποιημένων λογαριασμών στη Γαλλία και την Ιταλία ήταν αρκετά έντονη με στόχο την επιρροή της κοινότητας των χρηστών με συγκεκριμένα πολιτικά ενδιαφέροντα. Η προσπάθεια επηρεασμού του κοινού στο Twitter σε αυτές τις δυο χώρες αποδείχθηκε πολύ μεγαλύτερη συγκριτικά με τις άλλες χώρες που μελετήθηκαν, ενώ δημιουργήθηκε η τάση μιας «εικονικής κοινότητας» γύρω από συγκεκριμένα πολιτικά θέματα στις πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης.