Η παρακίνηση και η ενδυνάμωση του ανθρώπινου δυναμικού των ελληνικών ξενοδοχείων ως μέσο επίτευξης ανταγωνιστικού πλεονεκτήματος σε συνθήκες οικονομικής κρίσης

Abstract

The PhD thesis analyzes two important functions of Human Resources Management (HRM): The Empowerment and the Motivation of HR in Greek hotels, researching their role in sustainability and achieving competitive advantage of hotels in poor economic conditions. Tourism is one of the main pillars of the Greek economy and its total contribution to the country's GDP in 2017 –the year of the start of this dissertation– was 19.7%, while it also created 459,000 jobs corresponding to 12.2% of total employment (World Travel and Tourism Council, 2018). In 2019 the above percentages increased to 20.8% for the contribution of tourism to the GDP of Greece, while its share in the total employment of the country was 21.7%, as the number of jobs reached 946,200 (SETE, nd). In 2020, the "Covid-19" coronavirus pandemic broke out worldwide, so Greek tourism received a strong hit with its economic contribution now corresponding to 3.7% of the country's GDP, but only if its indirect contribution is considered within the percentage range of 8.1% to 9.7%. In the same year, tourism continued to occupy a significant part of the Greek workforce, as during the high tourist season it directly contributed to 15.9% of total employment (Ikos and Koutsos, 2021). In 2021 –the year of the end of this dissertation– tourism activity seemed to recover with 14.7 million tourist arrivals in Greece, while in the third quarter of the same year 445,000 employees were registered in hospitality and catering sectors (Ikos and Lambrou, 2022). The number of hotels is gradually increasing so that they hold a big share in the total number of service companies. Hotels employ tens of thousands of employees (ELSTAT, 2019), whose personality and the way they perform their duties are critical elements for the smooth operation of the business.The intense economic crisis that Greece has faced in recent years and the changes it has caused in working regimes (Gialis and Leontidou, 2016) tend to turn tourism into an important pillar of the country's economy. Hotels are large service companies, in which their proper operation is under the oversight of the HR department since employees come in direct contact with customers and deal with them to a large extent (Albrecht et al., 2015). Hotel employees are now recognized as an important lever for the viability of the business, which cannot achieve its goals if its people do not first convey its vision (Stavrinoudis and Livadioti, 2011). The motivation and empowerment of human resources in hotels have remarkable effects on the performance of the organization (Ro and Chen, 2011), as well as on the quality of service and customer satisfaction (Lin et al, 2017).The above functions are researched in detail in the PhD thesis, in order to thoroughly examine the way in which they can be effectively combined and lead to the high performance and acquisition of excellence of hotel companies. In the literature review, research gaps were identified regarding the motivation and empowerment of human resources, which this dissertation intends to fill in by developing for the first time complementary concepts from different sciences to create a unique combination of them for interpretation. In addition, new data emerge to motivate and empower employees in hotel businesses and original data are introduced into the scientific field of HRM, which were produced by the empirical research of the dissertation and the statistical analysis that followed. From the exploratory factor analysis of variables, and the confirmatory factor analysis through the application of the Structural Equation Models (SEM), significant findings emerged confirming the positive impact of empowerment on the performance of hotels during the financial crisis, the contribution of Human Resource Management to achieving the competitive advantage of hotels, as well as the link between motivation and job performance. In this way, a comprehensive set of information has been developed, which highlights the scientific and practical contribution of the doctoral dissertation by drawing conclusions that enrich the theory of Human Resource Management and creating a useful guide for the management of hotel businesses in terms of employee motivation and empowerment.

Η διδακτορική διατριβή αναλύει δύο σημαντικές λειτουργίες της Διοίκησης Ανθρωπίνων Πόρων (ΔΑΠ): την Ενδυνάμωση και την Παρακίνηση των εργαζομένων στα ελληνικά ξενοδοχεία, ελέγχοντας τον ρόλο τους στη βιωσιμότητα και στην επίτευξη ανταγωνιστικού πλεονεκτήματος των μονάδων φιλοξενίας σε δυσχερές οικονομικό περιβάλλον. Ο τουρισμός αποτελεί πυλώνα της ελληνικής οικονομίας και η συνολική συμβολή του στο ΑΕΠ της χώρας το 2017 –έτος έναρξης εκπόνησης της διατριβής– ήταν 19,7%, ενώ δημιούργησε και 459 χιλιάδες θέσεις εργασίας που αντιστοιχεί στο 12,2% της συνολικής απασχόλησης (World Travel and Tourism Council, 2018). Το 2019 τα παραπάνω ποσοστά αυξήθηκαν σε 20,8% για τη συμβολή του τουρισμού στο ΑΕΠ της Ελλάδας, ενώ η συμμετοχή του στην συνολική απασχόληση της χώρας ήταν 21,7%, καθώς ο αριθμός των θέσεων εργασίας έφτασε τις 946.200 (SETE, n.d.). Το 2020 ξέσπασε η πανδημία του κορονοϊού (Covid-19) με αποτέλεσμα ο ελληνικός τουρισμός να δεχθεί ένα ισχυρό πλήγμα, με την οικονομική συνεισφορά του να αντιστοιχεί στο 3,7% του ΑΕΠ της χώρας, όμως αν συνυπολογιστεί και η έμμεση συνεισφορά του το ποσοστό αυτό κυμάνθηκε το 2020 από 8,1% έως 9,7%. Την ίδια χρονιά, ο τουρισμός εξακολούθησε να απασχολεί ένα σημαντικό τμήμα του εργατικού δυναμικού της Ελλάδας, καθώς κατά τη διάρκεια της υψηλής τουριστικής περιόδου συνέβαλλε άμεσα στο 15,9% της συνολικής απασχόλησης (Ίκος και Κουτσός, 2021). Το 2021 –έτος λήξης εκπόνησης της διατριβής– η τουριστική δραστηριότητα φάνηκε να ανακάμπτει αφού σημειώθηκαν 14,7 εκατομμύρια αφίξεις τουριστών στην Ελλάδα, ενώ το γ’ τρίμηνο του ιδίου έτους καταγράφηκαν 445 χιλιάδες εργαζόμενοι στην φιλοξενία και την εστίαση (Ίκος και Λάμπρου, 2022). Ο αριθμός των ξενοδοχείων αυξάνεται σταδιακά, ώστε να κατέχουν μεγάλο μερίδιο στο σύνολο επιχειρήσεων παροχής υπηρεσιών. Στις μονάδες φιλοξενίας απασχολούνται δεκάδες χιλιάδες εργαζόμενοι (ΕΛΣΤΑΤ, 2019), των οποίων η προσωπικότητα και ο τρόπος εκτέλεσης των καθηκόντων τους αποτελούν κρίσιμα στοιχεία για την εύρυθμη λειτουργία της επιχείρησης. Η έντονη οικονομική κρίση που αντιμετώπισε η Ελλάδα τα τελευταία χρόνια και οι αλλαγές που προκάλεσε στα εργασιακά καθεστώτα (Gialis and Leontidou, 2016) τείνει να μετατρέψει τον τουρισμό σε σημαντικό πυλώνα της οικονομίας της χώρας. Τα ξενοδοχεία αποτελούν μεγάλες επιχειρήσεις παροχής υπηρεσιών, στις οποίες η σωστή λειτουργία τους οφείλεται στο τμήμα ΔΑΠ, αφού οι εργαζόμενοι έρχονται σε απευθείας επαφή με τους πελάτες και συναλλάσσονται μαζί τους σε μεγάλο βαθμό (Albrecht et al., 2015). Το ανθρώπινο δυναμικό των ξενοδοχείων αναγνωρίζεται πλέον ως ένας σημαντικός μοχλός για τη βιωσιμότητα της επιχείρησης, η οποία δεν μπορεί να επιτύχει τους στόχους της εάν πρώτα οι εργαζόμενοι δεν μεταδώσουν το όραμα της (Stavrinoudis and Livadioti, 2011). Η παρακίνηση και ενδυνάμωση του ανθρώπινου δυναμικού στις μονάδες φιλοξενίας έχουν αξιοσημείωτα αποτελέσματα στην απόδοση της οργάνωσης (Ro and Chen, 2011), όπως επίσης στην ποιότητα εξυπηρέτησης και στην ικανοποίηση των πελατών (Lin et al, 2017). Στη διδακτορική διατριβή ερευνώνται αναλυτικά οι παραπάνω λειτουργίες, ώστε να ελεγχθεί διεξοδικά ο τρόπος με τον οποίο αυτές μπορούν να συνδυαστούν αποτελεσματικά και να οδηγήσουν στην υψηλή επίδοση και απόκτηση υπεροχής των ξενοδοχειακών επιχειρήσεων. Κατά τη βιβλιογραφική ανασκόπηση διαπιστώθηκαν ερευνητικά κενά σχετικά με την παρακίνηση και την ενδυνάμωση του ανθρώπινου δυναμικού, τα οποία η συγκεκριμένη διατριβή σκοπεύει να καλύψει αναπτύσσοντας συμπληρωματικά για πρώτη φορά έννοιες από διαφορετικές επιστήμες, ώστε να δημιουργηθεί ένας μοναδικός συνδυασμός αυτών για ερμηνεία. Επιπρόσθετα, προκύπτουν νέα στοιχεία για την παρακίνηση και ενδυνάμωση των εργαζομένων στις ξενοδοχειακές επιχειρήσεις και εισάγονται πρωτότυπα δεδομένα στο επιστημονικό πεδίο της ΔΑΠ, τα οποία παρήχθησαν από την εμπειρική έρευνα της διατριβής και τη στατιστική ανάλυση που ακολούθησε. Από τη διερευνητική παραγοντική ανάλυση μεταβλητών, και την επιβεβαιωτική παραγοντική ανάλυση μέσω εφαρμογής των Μοντέλων Δομικών Εξισώσεων (Structural Equation Models – SEM) προέκυψαν σημαντικά ευρήματα που επιβεβαιώνουν τη θετική επιρροή της ενδυνάμωσης στην απόδοση των μονάδων φιλοξενίας κατά τη διάρκεια της οικονομικής κρίσης, τη συμβολή της Διοίκησης Ανθρωπίνων Πόρων στην επίτευξη ανταγωνιστικού πλεονεκτήματος των ξενοδοχείων, όπως επίσης και τη σύνδεση της παρακίνησης με τις εργασιακές επιδόσεις. Με αυτόν τον τρόπο συντίθεται ένα ολοκληρωμένο σύνολο πληροφοριών, το οποίο αναδεικνύει την επιστημονική και πρακτική συνεισφορά της διδακτορικής διατριβής μέσω αφενός της εξαγωγής συμπερασμάτων που εμπλουτίζουν τη θεωρία της Διοίκησης Ανθρωπίνων Πόρων και αφετέρου της δημιουργίας ενός χρήσιμου οδηγού για την διοίκηση των ξενοδοχειακών επιχειρήσεων με έμφαση στην παρακίνηση και ενδυνάμωση των εργαζομένων.