Παλαιοντολογική και βιοστρωματογραφική μελέτη των προβοσκιδωτών του νεογενούς της Ελλάδος

Abstract

In the present thesis the Late Miocene proboscideans of Greece are studied. The material includes specimens from the fossiliferous localities of Axios Valley (Thessaloniki), Pikermi and Chomateri (Attica), Samos Island (Central-Eastern Aegean) and Nikiti (Chalkidiki). The Late Miocene proboscideans include deinotheriids, mammutids, choerolophodons and tetralophodont gomphotheres. Deinotheriids belong to the species Deinotherium giganteum and Deinotherium gigantissimum. Deinotherium gigantissimum is described for the first time from Greece. The mammutids are attributed to "Mammut" sp. The study of choerolophodons from Axios Valley allowed the recognition of the evolutionary stages of Choerolophodon from the Late Miocene of the peri-Mediterranean region. The genus is represented by two species; the older and more primitive C. anatolicus and the younger and more advanced C. pentelici. Choerolophodon anatolicus is described for the first time from Greece. Furthermore, the relationships among the several Choerolophodon species from the Miocene of the Old World are studied with cladistic analysis. The study of the tetralophodont specimens from Pikermi revealed that two Late Miocene species, "Tetralophodon" atticus and "Mastodon grandincisivus", are synonymous. The morphological features of the Pikermi specimens allow their attribution to the tetralophodont shovel-tusker Konobelodon atticus. This species encompasses all Turolian tetralophodont shovel-tuskers from Eastern Europe-Western Asia. Konobelodon is described in Eurasia for the first time. The Chomateri (Turolian) specimens are attributed to Anancus sp. This is the first description of the genus from the Late Miocene of Greece. Additionally, specimens from other Neogene fossiliferous localities of Greece are discussed and in some cases revised. The present study of the Neogene proboscideans of Greece produced also several biostratigraphical results. The dental microwear analysis of Choerolophodon from Macedonia was also studied and indicated that its diet was dominated by graminoids. These microwear results are in accordance with previous palaeoecological studies of Late Miocene fossiliferous localities of Greece. Finally, the palaeoecological conditions during the Neogene of Europe with emphasis on proboscideans, are discussed.

Στην παρούσα διατριβή μελετώνται τα προβοσκιδωτά του Άνω Μειόκαινου της Ελλάδας. Το υλικό μελέτης περιλαμβάνει δείγματα που προέρχονται από τις απολιθωματοφόρες θέσεις της κοιλάδας του Αξιού (Θεσσαλονίκη), του Πικερμίου και της Χωματερής (Αττική), της Σάμου (Κεντρικό-Ανατολικό Αιγαίο) και της Νικήτης (Χαλκιδική). Τα προβοσκιδωτά του Άνω Μειόκαινου ανήκουν σε δεινοθήρια, ζυγόδοντες, χοιρολοφόδοντες και τετραλοφοδοντικά γομφοθήρια. Τα δεινοθήρια αντιπροσωπεύονται από το Deinotherium giganteum και το Deinotherium gigantissimum. To D. gigantissimum περιγράφεται για πρώτη φορά από την Ελλάδα. Οι ζυγόδοντες αποδίδονται στο "Mammut" sp. Η μελέτη των χοιρολοφοδόντων επέτρεψε την αναγνώριση των εξελικτικών σταδίων του Choerolophodon κατά το Άνω Μειόκαινο της περι-Μεσογειακής περιοχής. Το γένος αντιπροσωπεύεται από το παλαιότερο και πιο πρωτόγονο C. anatolicus και το νεότερο και πιο εξελιγμένο C. pentelici. Το C. anatolicus περιγράφεται για πρώτη φορά στην Ελλάδα. Επιπρόσθετα, μελετώνται με κλαδιστική ανάλυση οι σχέσεις των διαφόρων ειδών του Choerolophodon από το Μειόκαινο του Παλαιού Κόσμου. Η μελέτη των τετραλοφοδοντικών δειγμάτων του Πικερμίου αποκάλυψε ότι δύο είδη του Άνω Μειόκαινου, το "Tetralophodon" atticus και το "Mastodongrandincisivus", αποτελούν συνώνυμα. Τα μορφολογικά χαρακτηριστικά των δειγμάτων επιτρέπουν την υπαγωγή του υλικού του Πικερμίου στον τετραλοφοδοντικά αμηβελόδοντα Konobelodon atticus. Στο Κ. atticus τοποθετούνται όλοι οι τετραλοφοδοντικοί αμηβελόδοντες του Άνω Μειόκαινου της Ανατολικής Ευρώπης-Δυτικής Ασίας. Αυτή είναι η πρώτη περιγραφή του Konobelodon στην Ευρασία. Τα δείγματα της Χωματερής (Τουρόλιο) αποδίδονται στο Anancus sp. Το γένος περιγράφεται για πρώτη φορά από το Άνω Μειόκαινο της Ελλάδας. Συμπληρωματικά, συζητούνται και σε ορισμένες περιπτώσεις αναθεωρούνται δείγματα και από άλλες απολιθωματοφόρες θέσεις του Νεογενούς της Ελλάδας. Η μελέτη των προβοσκιδωτών του Νεογενούς στην Ελλάδα οδήγησε στη βιοστρωματογραφική καταγραφή τους. Η ανάλυση της μικροτριβής των δοντιών του Choerolophodon από τη Μακεδονία υποδεικνύει ότι στη διατροφή του κυριαρχούσαν τα αγροστώδη φυτά. Τα αποτελέσματα της μικροτριβής είναι συμβατά με προηγούμενες παλαιοοικολογικές μελέτες των απολιθωματοφόρων θέσεων της Ελλάδας του Άνω Μειόκαινου. Τέλος, συζητούνται οι παλαιοοικολογικές συνθήκες του Νεογενούς της Ευρώπης με έμφαση στα προβοσκιδωτά.