Η πρώτη εκπαιδευτική μεταρρύθμιση στη μεταπολιτευτική Ελλάδα ( 1974-1997): ιδεολογικές, κοινωνικές και πολιτικές προσεγγίσεις

Abstract

The objective of this thesis is to be explicit with the historical relevance and the relation of educational reformation of 1976 with the preceded reforms of the 20th century but also the immediate and catalytic influence that it practised in the subsequent periods. It is highlighted that, the particular social, political and economical context of the Greek political changeover in which it took place, and they are extensively presented in detail of the consequences of any actions. This also connects the educational reformation of 1976 with contemporary postmodern mass democracy. In the thirty-five years which elapsed since 1976 until today, even though delayed, the Greek society, entered the postmodern mass democracy version. The laxity or even the dissolution of local ideologies of the past led to the adoption and dissemination of new ideologies of modern mass democracy (extreme and uncritical consumerism ideology of self-realization, eudemonism, cult of the ephemeral and short-term, efficient operation and qualify against the essential). Specialising and talking about the school, became undoubtedly more massive, infused by the logic of inclusiveness and the assimilation of different. The knowledge is henceforth approached also in the school itself with terms of economical value and usage, in point that it would change its constitutive place in the society. The educational reformation of 1976, functioned as one of the catalytic factors that contributed and influenced considerably the transition that followed, years later, in the postmodern mass democracy, as it is configured today. The individual steps of the reformation of 1976, each one with its own way but also all together, constituted the starting point for the formation of modern social and educational reality. Enacted documents were studied of that period (circulars, explanatory reports, Parliamentary proceedings, bills), Greek and foreign bibliography, modern vision of politicians who either actively involved in shaping the educational reformation of 1976, or the criticism against the reformation because of their personal or political beliefs (proclamation of George Rallis and personal interviews of George Rallis, Kontogiannopoulos Vassilis, Leonidas Kirkos, Virginia Tsouderou, Constantinos Sofoulis). Presumption items were used for the "self-evidence analysis" or qualitative analysis and the adopted methodology was comparative.

Στόχος είναι να καταστεί σαφής η ιστορική συνάφεια και σχέση της εκπαιδευτικής μεταρρύθμισης του 1976 με τις χρονικά προηγηθείσες μεταρρυθμίσεις του 20ου αιώνα αλλά και την άμεση και καταλυτική επιρροή που άσκησε στις επόμενες. Αναδεικνύεται το ιδιαίτερο κοινωνικό, πολιτικό και οικονομικό πλαίσιο της μεταπολιτευτικής Ελλάδας μέσα στο οποίο έλαβε χώρα και παρουσιάζονται διεξοδικά οι όποιες συνέπειες των μέτρων της. Επίσης συνδέεται η εκπαιδευτική μεταρρύθμιση του 1976 με τη σύγχρονη μετανεωτερική μαζική δημοκρατία. Στα τριάντα πέντε χρόνια που μεσολάβησαν από το 1976 μέχρι και σήμερα, η ελληνική κοινωνία, έστω και καθυστερημένα, εισήλθε στη μετανεωτερική μαζικοδημοκρατική της εκδοχή. Η χαλάρωση ή και η διάλυση των εντοπίων ιδεολογημάτων του παρελθόντος οδήγησε στην υιοθέτηση και διάδοση των νέων ιδεολογημάτων της σύγχρονης μαζικής δημοκρατίας (άκρατος και άκριτος καταναλωτισμός, ιδεολόγημα αυτοπραγμάτωσης, ευδαιμονισμού, λατρείας του εφήμερου και βραχυπρόθεσμου, αποδοτικότητας και πρόκριση της λειτουργίας έναντι της ουσίας). Εξειδικεύοντας και μιλώντας για το χώρο του σχολείου, αυτό έγινε αναμφισβήτητα πιο μαζικό, εμποτισμένο από τη λογική του μη αποκλεισμού και της αφομοίωσης του διαφορετικού. Η γνώση προσεγγίζεται πλέον και στο ίδιο το σχολείο με όρους οικονομικής αξίας και χρησιμοθηρίας, σε σημείο που να αλλάζει η καταστατική της θέση μέσα στην κοινωνία. Η εκπαιδευτική μεταρρύθμιση του 1976, λειτούργησε ως ένας από τους καταλυτικούς παράγοντες που συνέβαλαν και επηρέασαν σημαντικά τη μετάβαση που ακολούθησε, χρόνια αργότερα, προς τη μετανεωτερική μαζική δημοκρατία, έτσι όπως αυτή έχει διαμορφωθεί σήμερα. Τα επιμέρους μέτρα της μεταρρύθμισης του 1976, το καθένα με τον τρόπο του αλλά και όλα μαζί, αποτέλεσαν την αφετηρία και το εφαλτήριο για τη διαμόρφωση της σύγχρονης κοινωνικής και εκπαιδευτικής πραγματικότητας. Μελετήθηκαν θεσμοθετημένα έγγραφα της εποχής (εγκύκλιοι, εισηγητικές εκθέσεις, πρακτικά Βουλής, νομοσχέδια), ελληνική και ξενόγλωσση βιβλιογραφία, σύγχρονη θεώρηση πολιτικών προσώπων που ενεπλάκησαν ενεργά είτε στη διαμόρφωση της εκπαιδευτικής μεταρρύθμισης του 1976, είτε στην κριτική που άσκησαν σε αυτή λόγω της κομματικής τους θέσης (διάγγελμα Γεωργίου Ράλλη και προσωπικές συνεντεύξεις Γεωργίου Ράλλη, Βασίλη Κοντογιαννόπουλου, Λεωνίδα Κύρκου, Βιργινίας Τσουδερού, Κωνσταντίνου Σοφούλη). Χρησιμοποιήθηκε για τα τεκμήρια η «ανάλυση κατά αυτοτελή τεκμήρια» ή ποιοτική ανάλυση και η μέθοδος που ακολουθήθηκε είναι η συγκριτική.