Μαζικός γενετικός έλεγχος σε διαφορετικές ομάδες πληθυσμού στην ευρύτερη περιοχή της Θεσσαλίας με σκοπό την ανίχνευση του ποσοστού των φορέων της ασθένειας Friedreich's ataxia

Abstract

Autosomal Recessive Cerebellar Ataxias (ARCA) encompass a large number of rare neurological disorders characterized by early onset, cerebellar ataxia and autosomal recessive inheritance. The commonest ARCA is Friedreich ataxia (FRDA). Homozygosity for an abnormal GAA repeat expansion (98%) and compound heterozygosity for the expansion and a point mutation of the frataxin gene (2%) have been identified. Recently, another subgroup of ARCA associated with oculomotor apraxia (AOA) has been distinguished. Oculomotor apraxia I (AOA1) is caused by mutation of the aprataxin gene. Firstly, we studied the frequency of the FRDA mutation in Thessaly. We found that the frequency is similar with other European reports (1.22%). In the second part, we studied 14 patients with sporadic cerebellar ataxia. Analysis of the 14 patients for the FXN gene GAA expansion revealed that all but one had normal allele sizes. One of them was heterozygous for the expansion. Based on previous studies, these 14 patients were further examined for APTX gene mutations. In the third part, we further examined GAA expansion carrier for point mutation in the FXN gene using sequencing analysis for the FXN gene. This patient carried a single nucleotide polymorphism (refSNP ID: rs2481598). In conclusion, the present thesis studied the frequency of the FRDA mutation for the first time in Greece. Moreover, we investigated 14 patients with sporadic cerebellar ataxia at the APTX gene based on previous studies. Our results do not confirm the previous studies.

Οι ARCA είναι νευρολογικές παθήσεις, χαρακτηρίζονται από εκφυλισμό ή ανώμαλη ανάπτυξη της παρεγκεφαλίδας και του νωτιαίου μυελού, αυτοσωμική υπολειπόμενη κληρονόμηση και έναρξη <20 ετών. H αταξία του Friedreich (FRDA) είναι η συχνότερη ARCA. Η συχνότερη μετάλλαξη FRDA (98%) είναι η υπερεπέκταση των επαναλήψεων της τριπλέττας GAA του γονιδίου FXN. Το 2% των ασθενών με FRDA είναι ταυτόχρονα φορείς της επέκτασης των GAA και σημειακών μεταλλάξεων. Πρόσφατα, αναγνωρίσθηκε μια υποκατηγορία των ARCA οι οποίες σχετίζονται με οπτικοκινητική απραξία (ΑΟΑ). Μεταλλάξεις στο γονίδιο της απραταξίνης (APTX) προκαλούν οπτικοκινητική απραξία (ΑΟΑ1). Στην πρώτη φάση της διδακτορικής διατριβής μελετήθηκε η συχνότητα της συχνότερης μετάλλαξης FXN στον Ελλαδικό χώρο, η οποία ανέρχεται σε ποσοστό 1.22%. Επίσης, έγινε επιβεβαίωση των αποτελεσμάτων με την τεχνική της αλληλούχησης . Στη δεύτερη φάση μελετήθηκαν 14 ασθενείς με νωτιαιοπαρεγκεφαλιδική αταξία. Διερευνήθηκαν για τη μετάλλαξη του γονιδίου FXN. Δεκατρείς ασθενείς έφεραν φυσιολογικά αλληλόμορφα, ενώ ένας από αυτούς ήταν φορέας. Στη συνέχεια μελετήσαμε το γονίδιο APTX με την μέθοδο της αλληλούχησης. Δεν διαπιστώθηκαν μεταλλάξεις για το γονίδιο APTX. Στη τρίτη φάση, έγινε έλεγχος του γονιδίου FXN στον ασθενή που ήταν ετερόζυγος για την επέκταση GAA, ώστε να μελετηθεί η παρουσία σημειακών μεταλλάξεων. Η ανάλυση έγινε με την τεχνική της αλληλούχησης και κατέδειξε ένα γνωστό πολυμορφισμό (refSNP ID: rs2481598). Συνοπτικά, στη παρούσα διατριβή μελετήθηκε για πρώτη φορά στην Ελλάδα η συχνότητα της GAA υπερεπέκτασης του γονιδίου FXN. Παράλληλα αναλύθηκαν ασθενείς με νωτιοπαρεγκεφαλιδική αταξία για μεταλλάξεις στο γονίδιο APTX. Τα αποτελέσματα της διατριβής δεν επιβεβαιώνουν τα διεθνή δεδομένα.