Αξιολόγηση πληρότητας δηλώσεων στο σύστημα της επιδημιολογικής επιτήρησης των λοιμωδών νοσημάτων και συμμετοχής των περιφερειακών μονάδων υγείας

Abstract

Introduction: Surveillance for infectious diseases is a critical element in providing effective public health disease control and prevention services, for choice of suitable treatment and for detection of outbreaks. The surveillance and the control of infectious diseases are realized with a line of activities, basic from which is the notification, that is applied by all countries of the world. In Greece, the surveillance are carried out by the Centre for Control and Prevention of Diseases (KE.EL.PN.O) via the Basic Surveillance System with regard to the infectious diseases which includes, inter alia, the network of notification. The network of notification is constituted by the Notifiable Infectious Disease Reporting System and the Laboratory-Based Surveillance System. The Notifiable Infectious Disease Reporting System is the widespreadest system of recording and monitoring of infectious diseases, which functions a lot of years in most countries of world. It is supported in the existence of institutional frame which mandates the clinicians to report infectious diseases. Also is fixed the time into what they should are reported, as well as the sentences for their not notify. However, with this system is observed important under-reporting of diseases, that for a lot of diseases reaches the 80 - 90%, as well as important delay in the notification of diseases. As it results, mainly from the international bibliography, exist enough inquiring studies that evaluate the completeness of disease reporting and identify factors associated with reporting completeness contrary to Greece, where still has not been conducted no proportional study.

Purpose: The specific aims of this study were: a) to evaluate the completeness of notifiable infectious disease reporting that is notified by hospitals to public health authorities via the Notifiable Infectious Disease Reporting System through the comparison of hospital in-patient admission data with the notification data for the same period, b) to compare the number of notifications that was submitted from the selected Olympic Hospitals in combination with the not Olympic Hospitals, g) to compare the number of notifications that was submitted from the Public Hospitals in combination with Private Ones.

Method: The method of sampling that was applied was this of not probability. More specifically was used sampling of facilitation. All hospital in-patient admissions with a diagnosis relating to ‘infectious diseases’ were extracted from five hospitals of Attica in order to be compared with the number of notified cases that were reported in KE.EL.PN.O for the same period. For the recording of in-patient admissions and notified cases was manufactured special form that had as base the Bulletin and the List of Notifiable Infectious Diseases of KE.EL.PN.O.

Results: The main findings of this study were the following: a) the high rate of under-reporting (51,45%, p<0,05) of notifiable infectious diseases, b) high percentage (14%, p<0,05) under-reporting by the private hospitals in combination states (73%), c) rate of under-reporting d) under-reporting concerned all categories of notifiable infectious diseases, e) under-reporting is not related with per year submission of notification and was not influenced by the Olympic period.

Conclusions: This study was the first attempt in evaluating Greece the completeness of reporting of notifiable infectious diseases, that is reported by the hospitals in the Centre for Control and Prevention of Diseases (KE.EL.PN.O) via the via the Notifiable Infectious Disease Reporting System. Although the limitations of this study do not allow generalization of results to all hospitals of country, it reinforces the necessity of further evaluation of completeness reporting and investigation of factors that intervenes and influences this. The practical application of this study is the need to strengthen of notifiable disease surveillance and enhance completeness of reporting.

Εισαγωγή: Η επιδημιολογική επιτήρηση των λοιμωδών νοσημάτων είναι ένα κρίσιμο στοιχείο για το σχεδιασμό και την αξιολόγηση των προγραμμάτων πρόληψης και ελέγχου των ασθενειών που αφορούν τη δημόσια υγεία, για την επιλογή της κατάλληλης θεραπείας και για την ανίχνευση των επιδημικών εξάρσεων. Η επιτήρηση και ο έλεγχος των λοιμωδών νοσημάτων πραγματοποιείται με μια σειρά δραστηριοτήτων, βασική εκ των οποίων είναι η υποχρεωτική δήλωσή τους (notification), που εφαρμόζεται απ’ όλες τις χώρες του κόσμου. Στην Ελλάδα η επιδημιολογική επιτήρηση επιτελείται από το Κέντρο Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (ΚΕ.ΕΛ.Π.ΝΟ) μέσω του Βασικού Συστήματος Επιδημιολογικής Επιτήρησης, όσον αφορά τα λοιμώδη νοσήματα, το οποίο περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, και το δίκτυο υποχρεωτικής δήλωσης. Το δίκτυο υποχρεωτικής δήλωσης αποτελείται από το Σύστημα Υποχρεωτικώς Δηλούμενων Νοσημάτων και το Σύστημα Εργαστηριακής Δήλωσης. Το Σύστημα Υποχρεωτικώς Δηλουμένων Νοσημάτων είναι το πιο διαδεδομένο σύστημα καταγραφής και επιτήρησης των λοιμωδών νοσημάτων, το οποίο λειτουργεί πολλά χρόνια στις περισσότερες χώρες του κόσμου. Στηρίζεται στην ύπαρξη θεσμικού πλαισίου το οποίο υποχρεώνει τους θεράποντες γιατρούς να δηλώνουν συγκεκριμένα λοιμώδη νοσήματα. Επίσης ορίζεται και ο χρόνος μέσα στον οποίο πρέπει να δηλωθούν, καθώς και οι ποινές για τη μη δήλωσή τους. Όμως, με το σύστημα αυτό παρατηρείται σημαντική υποδήλωση των νοσημάτων, που για πολλά νοσήματα φθάνει το 80 – 90%, καθώς και σημαντική καθυστέρηση στη δήλωση των νοσημάτων. Όπως προκύπτει, κυρίως από τη διεθνή βιβλιογραφία, υπάρχουν αρκετές ερευνητικές μελέτες που εξετάζουν την πληρότητα των υποχρεωτικώς δηλούμενων νοσημάτων και τους διάφορους παράγοντες που συνδέονται με αυτή σε αντίθεση με την Ελλάδα, όπου δεν έχει ακόμη διενεργηθεί καμία ανάλογη μελέτη.

Σκοπός: Οι στόχοι της παρούσας μελέτης ήταν: α) η εκτίμηση της πληρότητας των δηλώσεων των υποχρεωτικώς δηλούμενων λοιμωδών νοσημάτων που υποβάλλονται από τα νοσοκομεία στον αρμόδιο φορέα μέσω του Συστήματος Υποχρεωτικώς Δηλούμενων Νοσημάτων με τη σύγκριση των δεδομένων από τη μελέτη των εξιτηρίων των ασθενών με λοιμώδες νόσημα και της αντίστοιχης υποβολής των δηλώσεων από τα ίδια νοσοκομεία την ίδια χρονική περίοδο, β) η σύγκριση του αριθμού των δηλώσεων που υποβλήθηκαν για τα νοσήματα αυτά από τα επιλεχθέντα Ολυμπιακά Νοσοκομεία σε σχέση με τα μη Ολυμπιακά Νοσοκομεία, γ) η σύγκριση του αριθμού των δηλώσεων που υποβλήθηκαν για τα νοσήματα αυτά από τα Δημόσια Νοσοκομεία σε σχέση με τα Ιδιωτικά.

Μέθοδος: Η μέθοδος δειγματοληψίας που εφαρμόστηκε ήταν δειγματοληψία μη πιθανότητας. Ειδικότερα χρησιμοποιήθηκε δειγματοληψία διευκόλυνσης. Μελετήθηκαν τα εξιτήρια ασθενών από πέντε νοσοκομεία της Αττικής (Ολυμπιακά-μη Ολυμπιακά, Δημόσια-Ιδιωτικά) για την ανεύρεση εκείνων με λοιμώδες νόσημα και συγκρίθηκαν με τις αντίστοιχες δηλώσεις που υποβλήθηκαν στο ΚΕ.ΕΛ.ΠΝ.Ο από τα ίδια νοσοκομεία την ίδια χρονική περίοδο. Για την καταγραφή των εξιτηρίων των ασθενών και των δηλώσεων, κατασκευάστηκε ειδική φόρμα που είχε ως βάση το Δελτίο Δήλωσης Λοιμώδους Νοσήματος και τον Κατάλογο των Υποχρεωτικώς Δηλούμενων Λοιμωδών Νοσημάτων του ΚΕ.ΕΛ.Π.ΝΟ.

Αποτελέσματα: Τα κυριότερα ευρήματα της μελέτης ήταν: α) το υψηλό ποσοστό υποδήλωσης (51,45%, p<0,05) των υποχρεωτικώς δηλούμενων νοσημάτων, β) το υψηλό ποσοστό (14%, p<0,05) υποδήλωσης από τα ιδιωτικά νοσοκομεία σε σχέση με τα δημόσια (73%), γ) ποσοστό υποδήλωσης δ) η υποδήλωση αφορούσε όλες τις κατηγορίες λοιμωδών νοσημάτων από τα υποχρεωτικώς δηλούμενα, ε) η υποδήλωση δεν σχετίζεται με το χρόνο υποβολής της δήλωσης και δεν επηρεάστηκε από την ολυμπιακή περίοδο.

Συμπεράσματα: Πρόκειται για την πρώτη μελέτη στην Ελλάδα που διερευνά το μέγεθος της πληρότητας των δηλώσεων των υποχρεωτικώς δηλούμενων λοιμωδών νοσημάτων, που υποβάλλονται από τα νοσοκομεία στο Κέντρο Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (ΚΕ.ΕΛ.Π.ΝΟ), μέσω του Συστήματος Υποχρεωτικώς Δηλούμενων Νοσημάτων. Αν και οι περιορισμοί της μελέτης δεν επιτρέπουν τη γενίκευση των αποτελεσμάτων στο σύνολο των νοσοκομείων της χώρας, ωστόσο ενισχύεται η αναγκαιότητα περαιτέρω εκτίμησης της υποδήλωσης και της διερεύνησης των παραγόντων που μεσολαβούν και την επηρεάζουν. Η πρακτική εφαρμογή αυτής της μελέτης είναι η ανάγκη ενδυνάμωσης της επιτήρησης των λοιμωδών νοσημάτων και της αύξησης της πληρότητας της δήλωσής τους.