Ο ρόλος της αδιπονεκτίνης στη μη αλκοολική λιπώδη νόσο του ήπατος

Abstract

Background & Aims: Adiponectin, an adipocytokine mediating insulin action, has recently been involved in the pathogenesis of non-alcoholic steatohepatitis (NASH). Aim of this study was to examine possible associations of adiponectin with factors of the metabolic syndrome and with histological parameters in biopsy-proven non-alcoholic fatty liver disease (NAFLD). Methods: Patients with persistent abnormal liver function tests, after exclusion of other causes of chronic liver disease, were subjected to liver biopsy, in order to confirm diagnosis and stage NAFLD. Fibrosis stage and the NAFLD Activity Score (NAS) were recorded in each patient. Somatometrics including body mass index (BMI) and waist to hip ratio (WHR), factors of the metabolic syndrome (central obesity, hyperglycemia, hypertriglyceridemia, low HDL-cholesterol and hypertension), and biochemical tests were also recorded. Insulin resistance was calculated with HOMA and QUICKI index. Serum adiponectin concentration was measured by an enzyme-linked immunosorbent assay. Results: Forty-two NAFLD patients including 9 with NASH-related compensated cirrhosis were included in the study. Patient baseline characteristics were: 25 (59,5%) female, 32 (76,2%) ≥45 years old, mean BMI 30,82+5,54 kg/m², 19 (45,2%) insulin resistant and 6 (16,2%) with WHR>1. Presence of each factor of the metabolic syndrome was associated with hypoadiponectinemia. Adiponectin negatively correlated with HOMA (Pearson’s correlation coefficient r=-0,544, p=0,01). Adiponectin concentration was negatively associated with higher stages of fibrosis (one-way ANOVA, p=0,007). To further investigate the relationship between adiponectin and fibrosis stage we used the Spearman’s rank correlation method (rs=-0,551 p=0,00048). This negative correlation was independent of sex, age, BMI and HOMA. Adiponectin was found not to be associated with NAS (one-way ANOVA, p=0,392), steatosis grade (p=0,271), inflammation (p=0,104) and ballooning (p=0,251). Using the multivariate logistic regression, adiponectin, AST/ALT ratio and presence of WHR>1 were independent predictors of advanced fibrosis (stages F3 and F4). The receiver operating characteristic (ROC) curve for detecting advanced fibrosis using the combination of the three independent variables had an area under the curve of 0,902+0,054, p<0,0001. Conclusions: The results of this cross-sectional study suggest that taking into account clinical (WHR) and laboratory data (aminotransferase and adiponectin levels) could be useful in detecting advanced fibrosis, avoiding liver biopsy in most patients with NAFLD.

Σκοπός: Η αδιπονεκτίνη, μία κυτταροκίνη του λιπώδους ιστού με δράση διαμεσολαβητή στη δράση της ινσουλίνης, βρέθηκε να εμπλέκεται στην παθογένεια της μη αλκοολικής στεατοηπατίτιδας. Σκοπός αυτής της μελέτης είναι να εξετάσει πιθανές συσχετίσεις της αδιπονεκτίνης με παράγοντες του μεταβολικού συνδρόμου και με τις ιστολογικές παραμέτρους στη μη αλκοολική λιπώδη νόσο του ήπατος. Ασθενείς και μέθοδοι: Ασθενείς με επίμονη τρανσαμινασαιμία, μετά από αποκλεισμό άλλων αιτίων χρόνιας ηπατοπάθειας, υποβλήθηκαν σε βιοψία ήπατος με σκοπό να επιβεβαιωθεί η διάγνωση της μη αλκοολικής λιπώδους νόσου του ήπατος και να σταδιοποιηθεί η νόσος. Στα ιστολογικά παρασκευάσματα καταγράφηκε το στάδιο ηπατικής ίνωσης, καθώς και ο βαθμός ενεργού δραστηριότητας της νόσου (NAFLD Activity Score, NAS). Για κάθε ασθενή υπήρχε καταγραφή σωματομετρικών παραγόντων, όπως ο δείκτης βάρους-μάζας σώματος (ΒΜΙ) και ο λόγος περίμετρου μέσης προς περίμετρο γλουτών (WHR), και των παραγόντων του μεταβολικού συνδρόμου (ύπαρξη κεντρικής παχυσαρκίας, ΣΔ τύπου ΙΙ, υπερτριγλυκεριδαιμίας, χαμηλής HDL-χοληστερίνης και αρτηριακής υπέρτασης). Η αντίσταση στην ινσουλίνη υπολογίστηκε με τις μεθόδους ΗΟΜΑ και QUICKI. Τα επίπεδα αδιπονεκτίνης ορού μετρήθηκαν με τη μέθοδο της ΕLISA. Αποτελέσματα: Στη μελέτη συμπεριλήφθησαν συνολικά 42 ασθενείς, από τους οποίους 9 ασθενείς είχαν αντιρροπούμενη κίρρωση σχετιζόμενη με στεατοηπατίτιδα. Τα χαρακτηριστικά των ασθενών είχαν ως εξής: 25 (59,5%) ήταν γυναίκες, 32 (76,2%) ηλικίας ≥45 ετών, μέσος όρος BMI 30,82+5,54 kg/m², 19 (45,2%) με αντίσταση στην ινσουλίνη και 6 (16,2%) με WHR>1. Καθένας από τους παράγοντες του μεταβολικού συνδρόμου συσχετίστηκε με την παρουσία χαμηλής συγκέντρωσης αδιπονεκτίνης. Η συγκέντρωση αδιπονεκτίνης ορού παρουσίασε αρνητική συσχέτιση με τη ΗΟΜΑ (Pearson’s correlation coefficient r=-0,544, p=0,01). Επίσης, τα επίπεδα αδιπονεκτίνης συσχετίστηκαν αρνητικά με τα υψηλότερα στάδια ηπατικής ίνωσης (one-way ANOVA, p=0,007). Η περαιτέρω ανάλυση με τη μέθοδο συσχέτισης κατά Spearman ανέδειξε συντελεστή συσχέτισης rs =-0,551 (p=0,00048). Η σχέση αδιπονεκτίνης και σταδίου ίνωσης ήταν ανεξάρτητη του φύλου, της ηλικίας, του ΒΜΙ και της ΗΟΜΑ των ασθενών. Δε βρέθηκε συσχέτιση της αδιπονεκτίνης με το σκορ NAS (one-way ANOVA, p=0,392), με το βαθμό στεάτωσης (p=0,271), την νεκροφλεγμονώδη αντίδραση (p=0,104) και την παρουσία αεροσφαιροειδούς εκφύλισης των ηπατοκυττάρων (p=0,251). Χρησιμοποιώντας το μοντέλο της πολλαπλής λογαριθμιστικής παλινδρόμησης, τα επίπεδα αδιπονεκτίνης ορού, ο λόγος AST/ALT και η παρουσία WHR>1 αποτέλεσαν ανεξάρτητους προγνωστικούς παράγοντες για προχωρημένη ίνωση (στάδια F3 και F4). Ο υπολογισμός της διαγνωστικής ακρίβειας του λογαριθμιστικού μοντέλου να προβλέπει την προχωρημένη ίνωση με το συνδυασμό των τριών ανεξάρτητων μεταβλητών είχε περιοχή κάτωθεν της καμπύλης ROC 0,902+0,054, p<0,0001. Συμπεράσματα: Τα αποτελέσματα αυτής της μελέτης χρονικής στιγμής υποδεικνύουν ότι λαμβάνοντας υπόψη κλινικά στοιχεία όπως το λόγο WHR καθώς και βιοχημικά στοιχεία (τιμή αμινοτρανσφερασών και συγκέντρωση αδιπονεκτίνης ορού) μπορούμε να προβλέψουμε με σχετικά μεγάλη ευαισθησία την ύπαρξη προχωρημένης ηπατικής ίνωσης ή/και κίρρωσης, αποφεύγοντας τη διενέργεια βιοψίας σε ένα μεγάλο ποσοστό των ασθενών με μη αλκοολική λιπώδη νόσο του ήπατος.