Φορεία Streptococcus pneumoniae κατά την παιδική ηλικία στην Ελλάδα: ορότυποι και αντοχή στα αντιβιοτικά

Abstract

The study of serotype distribution and of antibiotic-resistance of pneumococci isolated from the nasopharynx provides useful epidemiologic information about strains that are circulating in the community and cause infections, especially of the respiratory tract. Recently, the evaluation of serotypes has become of special interest, in relation to the development of conjugate polysaccharide vaccines. The new vaccines reduce the nasopharyngeal pneumococcal carriage and the morbidity from pneumococci belonging to serotypes covered by them. Between February 1997 and February 1999 a nasopharyngeal swab was obtained from 2448 children, aged 2-23 months, who were living in central and southern Greece. The specimens were sent to the Pediatric Infectious Disease Division of the Pediatrics Department of the University of Patras, where the isolation, the susceptibility testing and serotyping of the pneumococci was performed. Colonized with Streptococcus pneumoniae were 766 (31%) of the 2448 children. The carriage rate of pneumococci increases during acute otitis media or other respiratory infections. The most common serotypes were 6B, 23F, 19F, 6A, 14 και 11 A. Sixty-five percent of the recovered serotypes are included in or related to the 7-valent conjugate pneumococcal vaccine. Thirty-one percent of the isolates were resistant to > 1 antimicrobial agents. The most common serotypes of antibiotic-resistant isolates were 6B, 23F, 19F, 6A, 14, 11 A, 19A, 23A, 15B και 18C. Seventy-eight percent of these antibiotic-resistant pneumococci belong to or are related to the serotypes of the 7-valent conjugate vaccine. Antimicrobial use decreases significantly the pneumococcal carriage rate during the first 30 days following treatment. In addition, there is a significant positive association between antimicrobial use and carriage of antibiotic-resistant pneumococci of vaccine related serotypes, even if samples are obtained 31-60 days post-treatment. Conversely, antibiotics cause a decrease in the frequency of carriage of isolates belonging to vaccine-related serotypes during the two months following treatment. Immunization policies supplemented with a judicious use of antibiotics are necessary for young children, in order to reduce their colonization with antibiotic-resistant pneumococci ant the subsequent spread of such strains to the community.

Η μελέτη του ορότυπου και της ευαισθησίας των στελεχών του πνευμονιόκοκκου που απομονώνονται από το ρινοφάρυγγα αποτελεί χρήσιμο και πρακτικό τρόπο καταγραφής των επιδημιολογικών δεδομένων μιας συγκεκριμένης γεωγραφικής περιοχής. Η αξιολόγηση των οροτύπων έχει αποκτήσει νέο ενδιαφέρον, λόγω της δημιουργίας συζευγμένων πολυσακχαριδικών πνευμονιοκοκκικών εμβολίων που ελαττώνουν τον αποικισμό του ρινοφάρυγγα και τη νοσηρότητα από τους ορότυπους που καλύπτονται από τα εμβόλια αυτά. Κατά το διάστημα Φεβρουαρίου 1997 - Φεβρουαρίου 1999 έγινε λήψη καλλιέργειας ρινοφαρυγγικού επιχρίσματος από 2448 παιδιά ηλικίας 2 ως 23 μηνών που κατοικούσαν σε περιοχές της Κεντρικής και Νότιας Ελλάδας. Τα δείγματα στάλθηκαν στη Μονάδα Παιδιατρικών Λοιμώξεων της Παιδιατρικής Κλινικής του Πανεπιστημίου Πατρών όπου έγινε η απομόνωση, η ταυτοποίηση και η μελέτη της ευαισθησίας και του ορότυπου των στελεχών του πνευμονιόκοκκου. Αποικισμένα με πνευμονιόκοκκο ήταν 766 (31%) από τα 2448 παιδιά. Ο αποικισμός αυτός είναι υψηλότερος σε παιδιά με οξεία μέση ωτίτιδα ή άλλη λοίμωξη του αναπνευστικού συστήματος. Συχνότεροι ορότυποι ήταν οι 6Β, 23F, 19F, 6Α, 14 και 11 Α. Το 65% των στελεχών του πνευμονιόκοκκου ανήκουν σε ορότυπο με πλήρη ή μερική κάλυψη από το 7-δύναμο συζευγμένο εμβόλιο που ήδη χρησιμοποιείται. Αντοχή σε τουλάχιστον ένα αντιβιοτικό παρουσίαζε το 31% των στελεχών. Οι συχνότεροι ορότυποι των ανθεκτικών στελεχών ήταν οι 6Β, 23F, 19F, 6Α, 14, 11Α, 19Α, 23Α, 15Β και 18C. Ποσοστό 78% των ανθεκτικών στελεχών ανήκουν σε ορότυπο με πλήρη ή μερική κάλυψη από το 7-δύναμο εμβόλιο. Η χορήγηση αντιμικροβιακής αγωγής ελαττώνει σημαντικά τον αποικισμό με πνευμονιόκοκκο κατά τις επόμενες 30 ημέρες, ενώ ταυτόχρονα ευνοεί τη φορεία ανθεκτικών πνευμονιοκόκκων, ιδιαίτερα στελεχών που ανήκουν σε ορότυπους των συζευγμένων εμβολίων, κατά τους επόμενους δύο μήνες. Παράλληλα, η χορήγηση αντιβιοτικού συνδέεται με αλλαγή της κατανομής των οροτύπων κατά τις επόμενες 60 ημέρες. Συγκεκριμένα, αυξάνεται το ποσοστό των στελεχών που ανήκουν σε ορότυπους που δεν καλύπτονται από τα συζευγμένα εμβόλια. Η στρατηγική του εμβολιασμού βρεφών και νηπίων με τα νέα πνευμονιοκοκκικά εμβόλια, σε συνδυασμό με τη σωστή χρήση των αντιβιοτικών, είναι απαραίτητη για τον περιορισμό του αποικισμού του ρινοφάρυγγα των μικρών παιδιών με ανθεκτικά στελέχη πνευμονιόκοκκου και της επακόλουθης διασποράς τους στην κοινότητα.