Περίληψη
Η παρούσα διατριβή επικεντρώνεται στον χημικό χαρακτηρισμό του μελιού και στην ανάπτυξη αξιόπιστων αναλυτικών στρατηγικών για την αξιολόγηση της αυθεντικότητας, της ποιότητας, της προέλευσης και της βιοδραστικότητας του. Το μέλι αποτελεί ένα ιδιαίτερα πολύπλοκο υπόστρωμα, το οποίο χαρακτηρίζεται από υψηλή περιεκτικότητα σε σάκχαρα, αλλά περιέχει επίσης ένα ευρύ φάσμα δευτερευόντων συστατικών. Παρότι πολλά από αυτά τα συστατικά υπάρχουν σε χαμηλές συγκεντρώσεις, είναι ιδιαίτερα σημαντικά, καθώς μπορούν να δώσουν πληροφορίες για τη βοτανική και γεωγραφική προέλευση του μελιού, καθώς και για το ιστορικό επεξεργασίας και τις συνθήκες αποθήκευσής του.Μία από τις βασικές προκλήσεις στην ανάλυση του μελιού είναι η δυσκολία πρόσβασης και ταυτοποίησης αυτών των δευτερευόντων μην-σακχαρώδη μεταβολιτών. Το υψηλό ιξώδες και η υψηλή περιεκτικότητα του μελιού σε υδατάνθρακες δυσχεραίνουν την εκχύλιση, την ερμηνεία των φασμάτων, τον χρωματογραφικό διαχωρισμό και την αναγνώριση βιοδεικτών. Για τον λόγ ...
Η παρούσα διατριβή επικεντρώνεται στον χημικό χαρακτηρισμό του μελιού και στην ανάπτυξη αξιόπιστων αναλυτικών στρατηγικών για την αξιολόγηση της αυθεντικότητας, της ποιότητας, της προέλευσης και της βιοδραστικότητας του. Το μέλι αποτελεί ένα ιδιαίτερα πολύπλοκο υπόστρωμα, το οποίο χαρακτηρίζεται από υψηλή περιεκτικότητα σε σάκχαρα, αλλά περιέχει επίσης ένα ευρύ φάσμα δευτερευόντων συστατικών. Παρότι πολλά από αυτά τα συστατικά υπάρχουν σε χαμηλές συγκεντρώσεις, είναι ιδιαίτερα σημαντικά, καθώς μπορούν να δώσουν πληροφορίες για τη βοτανική και γεωγραφική προέλευση του μελιού, καθώς και για το ιστορικό επεξεργασίας και τις συνθήκες αποθήκευσής του.Μία από τις βασικές προκλήσεις στην ανάλυση του μελιού είναι η δυσκολία πρόσβασης και ταυτοποίησης αυτών των δευτερευόντων μην-σακχαρώδη μεταβολιτών. Το υψηλό ιξώδες και η υψηλή περιεκτικότητα του μελιού σε υδατάνθρακες δυσχεραίνουν την εκχύλιση, την ερμηνεία των φασμάτων, τον χρωματογραφικό διαχωρισμό και την αναγνώριση βιοδεικτών. Για τον λόγο αυτό, η παρούσα διατριβή συνδυάζει καινοτομίες στην προετοιμασία των δειγμάτων με προηγμένες αναλυτικές πλατφόρμες και στατιστικά εργαλεία, με στόχο τη βελτίωση της αξιοπιστίας της ανάλυσης του μελιού.Το Κεφάλαιο Α διερευνά τη χρήση μιας προσέγγισης μεταβολικού προφίλ βασισμένης στη φασματοσκοπία NMR, σε συνδυασμό με χημειομετρική ανάλυση, για τον ποιοτικό έλεγχο ελληνικών μελιών από τα νησιά του Βορειοανατολικού Αιγαίου. Η μελέτη δείχνει ότι η προσέγγιση αυτή παρέχει πολύτιμη πληροφορία για τη χημική σύσταση των δειγμάτων και υποστηρίζει τη διάκρισή τους με βάση τη βοτανική και γεωγραφική τους προέλευση. Αρκετές ενώσεις ανατέθηκαν και αναδείχθηκαν ως πιθανοί βιοδείκτες προέλευσης και ποιότητας, συμπεριλαμβανομένων μεταβολιτών που δεν είχαν αναφερθεί προηγουμένως στο μέλι. Μία σημαντική μεθοδολογική συμβολή ήταν η χρήση της STOCSY ως εργαλείου αποσυνέλιξη και δομικής ταυτοποίησης, υποστηρίζοντας την αναγνώριση βιοδεικτών σε αυτό το πολύπλοκο υπόστρωμα. Η HRMS χρησιμοποιήθηκε επιπλέον για την επιβεβαίωση των προτεινόμενων αναθέσεων, ενισχύοντας την αξιοπιστία της ροής εργασίας και θέτοντας τη βάση για τις επόμενες μεθοδολογικές εξελίξεις της διατριβής.Παρότι τα αποτελέσματα της πρώτης μελέτης ήταν ενθαρρυντικά, η διαδικασία προετοιμασίας των δειγμάτων ήταν σχετικά χρονοβόρα και απαιτούσε περαιτέρω βελτιστοποίηση. Για τον λόγο αυτό, το Κεφάλαιο Β επικεντρώθηκε στη βελτίωση και αυτοματοποίηση της διαδικασίας εκχύλισης, με στόχο την ανάπτυξη μιας πιο αποτελεσματικής, επαναλήψιμης και κλιμακώσιμης ροής εργασίας για την ανάλυση των δευτερευόντων συστατικών του μελιού. Για τον σκοπό αυτό, η δακτυλιοειδής φυγοκεντρική εκχύλιση εισήχθη (ACE) ως μια νέα προσέγγιση προετοιμασίας δείγματος και αξιολογήθηκε σε διαφορετικούς τύπους μελιού. Η απόδοσή της συγκρίθηκε με συμβατικές μεθόδους, χρησιμοποιώντας τη φασματοσκοπία NMR και την LC-HRMS ως αναλυτικές πλατφόρμες. Η μέθοδος που βασίζεται στην ACE παρουσίασε ανώτερη ανθεκτικότητα, επαναληψιμότητα, δυνατότητα κλιμάκωσης και συμβατότητα με διαφορετικές αναλυτικές τεχνικές, επιτρέποντας παράλληλα την αποτελεσματική ανάκτηση δευτερευόντων μην-σακχαρώδη συστατικών και την απομάκρυνση των σακχάρων. Τα πλεονεκτήματα αυτά την καθιστούν ιδιαίτερα κατάλληλη για μεταβολομικές μελέτες και υποδεικνύουν ευρύτερη εφαρμοσιμότητα και σε άλλα πολύπλοκα υποστρώματα.Βασιζόμενο σε αυτή τη μεθοδολογική εξέλιξη, το Κεφάλαιο Γ παρουσιάζει μια ολοκληρωμένη ροή εργασίας για την αξιολόγηση της αυθεντικότητας του μελιού και την ανακάλυψη βιοδεικτών. Η προσέγγιση συνδυάζει την αυτοματοποιημένη δακτυλιοειδή φυγοκεντρική εκχύλιση με συμπληρωματικές προσεγγίσεις μεταβολικού προφίλ βασισμένες σε NMR και HRMS, ακολουθούμενες από πολυπαραμετρική στατιστική ανάλυση ενός μεγάλου συνόλου ελληνικών δειγμάτων μελιού. Η χρήση και των δύο αναλυτικών πλατφορμών βελτίωσε τη χημική κάλυψη, καθώς ορισμένοι μεταβολίτες ανιχνεύθηκαν καλύτερα με NMR και άλλοι με HRMS. Η αναγνώριση των μεταβολιτών υποστηρίχθηκε από τις STOCSY και SHY, οι οποίες διευκόλυναν τη συσχέτιση σημάτων εντός και μεταξύ των συνόλων δεδομένων και βελτίωσαν τη διαδικασία αποσυνέλιξης. Υποψήφιοι βιοδείκτες που συνδέονται με διαφορετικούς τύπους μελιού, συμπεριλαμβανομένης μιας νεοταυτοποιημένης ένωσης, επιβεβαιώθηκαν περαιτέρω μέσω στοχευμένης απομόνωσης και δομικής ταυτοποίησης σε καθαρή μορφή. Τα αποτελέσματα αυτού του κεφαλαίου ενίσχυσαν επίσης τα ευρήματα του Κεφαλαίου Α. Η ροή αυτή επέτρεψε τη σαφή διάκριση μεταξύ τύπων μελιού, ανέδειξε νέους βιοδείκτες και κατέδειξε την αξία του συνδυασμού αυτοματοποιημένης εκχύλισης, συμπληρωματικών προσεγγίσεων μεταβολικού προφίλ, στατιστικής ανάλυσης και αυστηρής δομικής επιβεβαίωσης για την αξιολόγηση της αυθεντικότητας του μελιού.Το Κεφάλαιο Δ επεκτείνει την έρευνα από εθνικές μελέτες σε ένα διεθνές πλαίσιο, μέσω της ανάπτυξης μιας ολοκληρωμένης τράπεζας δειγμάτων μελιού και φασματικής βάσης δεδομένων. Δεδομένου ότι η χημική σύσταση του μελιού επηρεάζεται σημαντικά από τη βοτανική και γεωγραφική προέλευση, τις περιβαλλοντικές συνθήκες και τις μελισσοκομικές πρακτικές, συλλέχθηκαν και αναλύθηκαν περισσότερα από 450 δείγματα από πολλές χώρες σε όλο τον κόσμο. Η ροή εργασίας συνδυάζει δακτυλιοειδή φυγοκεντρική εκχύλιση, μεταβολομική ανάλυση μέσω NMR και πολυπαραμετρική ανάλυση, με στόχο την αποκάλυψη της χημικής σύστασης όλων των υπό μελέτη δειγμάτων. Τα αποτελέσματα αυτά συμβάλλουν στη χημική χαρτογράφηση του μελιού, υποστηρίζοντας τη σύγκριση μελιών διαφορετικής προέλευσης και την αναγνώριση δειγμάτων με ιδιαίτερη χημική σύσταση. Μακροπρόθεσμα, η βάση αυτή στοχεύει στην ενίσχυση της επαλήθευσης προέλευσης, του ποιοτικού ελέγχου και της ανακάλυψης μοναδικών μελιών παγκοσμίως.Τέλος, το Κεφάλαιο Ε επικεντρώνεται στην αναγνώριση βιοδραστικών συστατικών του μελιού, κάτι που αποτελεί πρόκληση, καθώς οι ενώσεις αυτές βρίσκονται σε πολύ χαμηλότερα επίπεδα σε σχέση με το κυρίαρχο σακχαρικό κλάσμα. Για την αντιμετώπιση αυτής της πρόκλησης, η προσέγγιση Heterocovariance εφαρμόστηκε ως στρατηγική αποσυνέλιξης καθοδηγούμενη από τη βιοδραστικότητα. Ένα εκχύλισμα μελιού κλασματώθηκε με φυγοκεντρική χρωματογραφία κατανομής, και τα δεδομένα NMR των κλασμάτων συσχετίστηκαν στατιστικά με τα δεδομένα βιολογικής δραστικότητας, ώστε να παραχθούν ψευδοφάσματα συσχετισμένα με την παρατηρούμενη δραστικότητα. Επιλεγμένοι μεταβολίτες στη συνέχεια απομονώθηκαν και αξιολογήθηκαν με τη δοκιμασία DPPH. Το κεφάλαιο αυτό καταδεικνύει ότι η HetCA μπορεί να συνδέσει αποτελεσματικά φασματικά χαρακτηριστικά με βιολογικές επιδράσεις, επιτρέποντας τη στοχευμένη αναγνώριση ενεργών δευτερευόντων συστατικών σε πολύπλοκα εκχυλίσματα.Συνολικά, η παρούσα διατριβή συμβάλλει στο πεδίο της ανάλυσης του μελιού μέσω της ανάπτυξης και εφαρμογής προηγμένων ροών εργασίας για το μεταβολικό προφίλ, την εκχύλιση, την αξιολόγηση της αυθεντικότητας, την ανακάλυψη βιοδεικτών, τη χημική χαρτογράφηση και την αποσυνέλιξη καθοδηγούμενη από τη βιοδραστικότητα. Η έρευνα κατέδειξε ότι η ενσωμάτωση της δακτυλιοειδούς φυγοκεντρικής εκχύλισης, του NMR, της HRMS, της πολυπαραμετρικής ανάλυσης, της STOCSY, της SHY και της HetCA μπορεί να βελτιώσει ουσιαστικά τη μελέτη πολύπλοκων υποστρωμάτων. Τα ευρήματα παρέχουν νέες γνώσεις για τη χημική ποικιλομορφία του μελιού, υποστηρίζουν την αναγνώριση βιοδεικτών που σχετίζονται με την προέλευση και τη βιοδραστικότητα, και προσφέρουν πρακτικά αναλυτικά εργαλεία για τον ποιοτικό έλεγχο και την αξιολόγηση της αυθεντικότητας.Η διατριβή αναδεικνύει το μέλι όχι μόνο ως ένα πολύτιμο τρόφιμο, αλλά και ως ένα χημικά πλούσιο φυσικό προϊόν με σημαντικό αναλυτικό, διατροφικό και βιολογικό ενδιαφέρον. Αντιμετωπίζοντας βασικές μεθοδολογικές προκλήσεις, ιδιαίτερα την εκχύλιση και την ταυτοποίηση δευτερευόντων μεταβολιτών, η παρούσα εργασία διαμορφώνει ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο για μελλοντική έρευνα στο μέλι και συμβάλλει στην προστασία της αυθεντικότητας του μελιού, της εμπιστοσύνης των καταναλωτών και της αξιοποίησης μοναδικών προϊόντων μελιού από την Ελλάδα και πέρα από αυτήν.
περισσότερα
Περίληψη σε άλλη γλώσσα
The present work focuses on the chemical characterization of honey and the development of reliable analytical strategies for assessing its authenticity, quality, origin, and bioactive potential. Honey is a highly complex matrix, dominated by sugars but also containing a diverse range of minor constituents. Although many of these minor compounds occur at low concentrations, they are highly informative, ad they may reflect the botanical and geographical origin of honey, as well as its processing history and storage conditions.A central challenge in honey analysis is the difficulty of accessing and identifying these minor non-sugar metabolites, The high viscosity and high carbohydrate content of honey complicate extraction, spectral interpretation, chromatographic separation, and biomarker annotation. Therefore, this thesis combines innovations in sample preparation with advanced analytical platforms and statistical tools to improve the reliability of honey analysis.Chapter A explores the ...
The present work focuses on the chemical characterization of honey and the development of reliable analytical strategies for assessing its authenticity, quality, origin, and bioactive potential. Honey is a highly complex matrix, dominated by sugars but also containing a diverse range of minor constituents. Although many of these minor compounds occur at low concentrations, they are highly informative, ad they may reflect the botanical and geographical origin of honey, as well as its processing history and storage conditions.A central challenge in honey analysis is the difficulty of accessing and identifying these minor non-sugar metabolites, The high viscosity and high carbohydrate content of honey complicate extraction, spectral interpretation, chromatographic separation, and biomarker annotation. Therefore, this thesis combines innovations in sample preparation with advanced analytical platforms and statistical tools to improve the reliability of honey analysis.Chapter A explores the use of an NMR-based metabolite profiling approach combined with chemometric analysis for the quality control of Greek honeys from the Northeast Aegean islands. The study shows that this approach provides valuable compositional information and supports the discrimination of samples according to botanical and geographical origin. Several compounds were assigned and highlighted as potential origin- and quality-related biomarkers, including metabolites that had not previously been reported in honey. A key methodological contribution was the use of STOCSY as a dereplication and structural elucidation tool, supporting biomarker identification in this complex matrix. HRMS was further used to verify the proposed assignments, strengthening the reliability of the workflow and establishing a basis for subsequent methodological developments of the thesis.Although the results of the first study were promising, the sample preparation procedure was relatively time-consuming and required further optimization, Therefore, Chapter B focused on improving and automating the extraction process, with the aim of developing a more efficient, repeatable, and scalable workflow for the analysis of minor honey constituents. For this purpose, annular centrifugal extraction was introduced as a novel sample preparation approach and was evaluated across different honey types. Its performance was compared with stablished methods, using NMR spectroscopy and LC-HRMS as analytical platforms. The ACE-based method showed superior robustness, repeatability, scalability, and compatibility with different analytical techniques, while enabling efficient recovery of minor non-sugar constituents and elimination of sugar content. These advantages make it particularly suitable for metabolomic studies and suggest broader applicability to other complex matrices.Building on this methodological advance, Chapter C of the thesis presents an integrated workflow for honey authenticity assessment and biomarker discovery. The approach combines automated annular centrifugal extraction with complementary NMR- and HRMS-based metabolite profiling approaches, followed by multivariate statistical analysis of a large dataset of Greek honey samples. The use of both analytical platforms improved chemical coverage, as some metabolites were better detected by NMR and others by HRMS. Metabolite annotation was supported by STOCSY and SHY, which facilitated signal correlation within and between datasets and improved the dereplication process. Candidate biomarkers linked to different honey types, including a newly identified compound, were further confirmed through targeted isolation and structural elucidation in pure form. The results obtained in this chapter also reinforced the finding of Chapter A. This workflow enabled clear discrimination among honey types, revealed new biomarkers, and demonstrated the value of combining automated extraction, complementary metabolic profiling approaches, statistical analysis, and rigorous structural confirmation for honey authenticity assessment.Chapter D of the thesis expands the research from national studies to an international framework by developing a comprehensive honey databank and spectral database. Since honey composition is strongly influenced by botanical and geographical origin, environmental conditions, and beekeeping practices, more than 450 samples from multiple countries around the globe have been collected and analyzed. The workflow combines annular centrifugal extraction, NMR metabolomics, and multivariate analysis to reveal the chemical composition of all the samples under study. These results contribute to the chemical mapping of honey, supporting the comparison of honeys from different origins and the identification of samples with distinctive compositions. In the long term, this database aims to strengthen origin verification, quality control, and the discovery of unique honeys worldwide.Finally, Chapter E focuses on the identification of bioactive constituents in honey, which is challenging because these compounds are present at much lower levels than the dominant sugar fraction. To address this, the Heterocovariance approach was applied as a bioactivity-guided dereplication strategy. A honey extract was fractionated by centrifugal partition chromatography, and NMR data from the resulting fractions were statistically correlated with biological activity data to generate pseudospectra associated with the observed activity. Selected metabolites were then isolated and evaluated using the DPPH assay. This chapter demonstrates that HetCA can efficiently link spectral features with biological effects enabling the targeted identification of active minor constituents in complex extracts.Overall, this thesis contributes to the field of honey analysis by developing and applying advanced workflows for metabolite profiling, extraction, authenticity assessment, biomarker discovery, chemical mapping, and bioactivity-guided dereplication. The research demonstrated that the integration of annular centrifugal extraction, NMR, HRMS, multivariate analysis, STOCSY, SHY, and HetCA can substantially improve the study of complex matrices. The findings provide new insights into the chemical diversity of honey, support the identification of origin-related and bioactive markers, and offer practical analytical tools for quality control and authenticity assessment.The thesis highlights honey not only as a valuable food commodity but also as a chemically rich natural product with significant analytical, nutritional, and biological interest. By addressing key methodological challenges, especially the extraction and identification of minor metabolites, this work establishes a comprehensive framework for future honey research and contributes to the protection of honey authenticity consumer trust, and the valorisation of unique honey products from Greece and beyond.
περισσότερα