Περίληψη
Η διατριβή εξετάζει αν και υπό ποιες συνθήκες η Ελλάδα λειτούργησε ως κράτος-συνδετικός κόμβος και παράγοντας περιφερειακής σταθερότητας στα Δυτικά Βαλκάνια κατά την περίοδο 2014–2024, αξιοποιώντας τη γεωγραφική της θέση, τους θεσμικούς δεσμούς με την Ευρωπαϊκή Ένωση και τα δίκτυα αλληλεξάρτησης που είχαν διαμορφωθεί με τις χώρες της περιοχής. Ο ρόλος αυτός δεν αντιμετωπίζεται ως δεδομένος αλλά ως υπόθεση προς εμπειρική δοκιμή, καθώς η ελληνική ικανότητα στρατηγικής παρέμβασης υπόκειται σε δομικούς περιορισμούς που δεν επιτρέπουν εκ των προτέρων αξιολόγηση του αποτελέσματος. Μεθοδολογικά, η έρευνα υιοθετεί ποιοτικό, ερμηνευτικό και ενσωματωμένο σχεδιασμό μελέτης περίπτωσης, με τριγωνοποίηση πηγών και συγκριτική ανάλυση των έξι χωρών της περιοχής, ώστε η ελληνική παρουσία να εξεταστεί μέσα στο πραγματικό θεσμικό και ιστορικό της πλαίσιο. Η ανάλυση οργανώνεται γύρω από τρεις αλληλοτροφοδοτούμενους θεματικούς άξονες, δηλαδή την οικονομική παρουσία και υποδομική διασυνδεσιμότητα, την εξωτε ...
Η διατριβή εξετάζει αν και υπό ποιες συνθήκες η Ελλάδα λειτούργησε ως κράτος-συνδετικός κόμβος και παράγοντας περιφερειακής σταθερότητας στα Δυτικά Βαλκάνια κατά την περίοδο 2014–2024, αξιοποιώντας τη γεωγραφική της θέση, τους θεσμικούς δεσμούς με την Ευρωπαϊκή Ένωση και τα δίκτυα αλληλεξάρτησης που είχαν διαμορφωθεί με τις χώρες της περιοχής. Ο ρόλος αυτός δεν αντιμετωπίζεται ως δεδομένος αλλά ως υπόθεση προς εμπειρική δοκιμή, καθώς η ελληνική ικανότητα στρατηγικής παρέμβασης υπόκειται σε δομικούς περιορισμούς που δεν επιτρέπουν εκ των προτέρων αξιολόγηση του αποτελέσματος. Μεθοδολογικά, η έρευνα υιοθετεί ποιοτικό, ερμηνευτικό και ενσωματωμένο σχεδιασμό μελέτης περίπτωσης, με τριγωνοποίηση πηγών και συγκριτική ανάλυση των έξι χωρών της περιοχής, ώστε η ελληνική παρουσία να εξεταστεί μέσα στο πραγματικό θεσμικό και ιστορικό της πλαίσιο. Η ανάλυση οργανώνεται γύρω από τρεις αλληλοτροφοδοτούμενους θεματικούς άξονες, δηλαδή την οικονομική παρουσία και υποδομική διασυνδεσιμότητα, την εξωτερική πολιτική και στρατηγική διαμεσολάβηση και την πολιτική συνεργασία και συμβολή στην περιφερειακή σταθερότητα. Οι τρεις αυτοί άξονες δεν εξετάζονται ως παράλληλες θεματικές ενότητες αλλά ως αλληλένδετες διαστάσεις ενός ενιαίου αναλυτικού σχήματος, εντός του οποίου η υποδομική αλληλεξάρτηση τροφοδοτεί τη στρατηγική ικανότητα και η διπλωματική παρουσία δεν μπορεί να κατανοηθεί ανεξάρτητα από τους οικονομικούς δεσμούς που της προσδίδουν βάρος. Θεωρητικά, η διατριβή μετατρέπει την έννοια του κράτους-κόμβου από περιγραφική μεταφορά σε αναλυτικό εργαλείο μέσα από τέσσερις λειτουργικές διαστάσεις, δηλαδή τη λειτουργική διασυνδεσιμότητα, τη θεσμική διαμεσολάβηση, τη διπλωματική σταθεροποίηση και τη διάρκεια συνοχής, και εισάγει μια υποκατηγορία κρατών περιορισμένης ισχύος που ασκούν επιρροή μέσα από δομές αλληλεξάρτησης. Τα ευρήματα δείχνουν ότι η Ελλάδα λειτούργησε ως κόμβος επιλεκτικά και ασύμμετρα, με τον ρόλο της να ενεργοποιείται πληρέστερα όταν συνέτρεχαν τέσσερις προϋποθέσεις, δηλαδή αξιοποίηση της γεωγραφικής θέσης μέσα από λειτουργικές υποδομές, θεσμικό βάρος πέρα από την τυπική ευρωπαϊκή συμμετοχή, διπλωματική παρέμβαση με σαφές αποτέλεσμα και επαρκής χρονική συνοχή των παραπάνω διαστάσεων. Η Συμφωνία των Πρεσπών αναδεικνύεται ως η ισχυρότερη εμπειρική περίπτωση υποστήριξης του ρόλου αυτού, ενώ σε άλλες χώρες, όπως η Σερβία και η Βοσνία-Ερζεγοβίνη, η ελληνική επιρροή παραμένει πιο περιορισμένη και έμμεση. Εμπειρικά, η διατριβή προσφέρει συστηματική ενοποίηση οικονομικής, ενεργειακής και πολιτικής διάστασης του ελληνικού ρόλου για την εξεταζόμενη περίοδο, αναδεικνύοντας παράλληλα τη διάκριση ανάμεσα σε αυτόνομη στρατηγική ικανότητα και αξιοποίηση εξωγενών αναβαθμίσεων, όπως η ενεργειακή κρίση μετά το 2022. Σε πρακτικό επίπεδο, παράγει εργαλεία αξιολόγησης ανά χώρα και ανά τομέα που επιτρέπουν την εκτίμηση της βιωσιμότητας του ελληνικού ρόλου σε ένα μεταβαλλόμενο περιφερειακό περιβάλλον και διατυπώνει προτάσεις πολιτικής για την ενίσχυση της συνοχής και της προβλεψιμότητας της ελληνικής στρατηγικής στα Δυτικά Βαλκάνια.
περισσότερα
Περίληψη σε άλλη γλώσσα
This dissertation examines whether and under what conditions Greece functioned as a connectivity hub state and a factor of regional stability in the Western Balkans during the 2014–2024 period, leveraging its geographical position, institutional ties with the European Union, and the interdependence networks established with the countries of the region. This role is not treated as a given but rather as a hypothesis subjected to empirical testing, as Greece's capacity for strategic intervention is constrained by structural limitations that preclude a priori evaluations of its outcome. Methodologically, the research adopts a qualitative, interpretive, and embedded case study design, combining source triangulation with a comparative analysis of the six countries of the region, so that the Greek presence can be examined within its actual institutional and historical context. The analysis is structured around three mutually reinforcing thematic pillars: economic presence and infrastructural ...
This dissertation examines whether and under what conditions Greece functioned as a connectivity hub state and a factor of regional stability in the Western Balkans during the 2014–2024 period, leveraging its geographical position, institutional ties with the European Union, and the interdependence networks established with the countries of the region. This role is not treated as a given but rather as a hypothesis subjected to empirical testing, as Greece's capacity for strategic intervention is constrained by structural limitations that preclude a priori evaluations of its outcome. Methodologically, the research adopts a qualitative, interpretive, and embedded case study design, combining source triangulation with a comparative analysis of the six countries of the region, so that the Greek presence can be examined within its actual institutional and historical context. The analysis is structured around three mutually reinforcing thematic pillars: economic presence and infrastructural connectivity, foreign policy and strategic mediation, and political cooperation and contribution to regional stability. Rather than being treated as parallel thematic units, these three pillars are examined as interconnected dimensions of a unified analytical framework, within which infrastructural interdependence feeds strategic capacity, and diplomatic presence cannot be understood independently of the economic ties that lend it weight. Theoretically, the dissertation operationalizes the concept of a hub state, moving it from a descriptive metaphor to an analytical tool through four functional dimensions: functional connectivity, institutional mediation, diplomatic stabilization, and cohesion duration, and it introduces a subcategory of limited-power states that exert influence through structures of interdependence. The findings show that Greece functioned as a hub selectively and asymmetrically, with its role activated more fully when four conditions were met: the geographical position was leveraged through functional infrastructure, institutional weight extended beyond formal European participation, diplomatic intervention produced a clear outcome, and these dimensions displayed sufficient temporal cohesion. The Prespa Agreement emerges as the strongest empirical case supporting this role, whereas in other countries, such as Serbia and Bosnia and Herzegovina, Greek influence remains more limited and indirect. Empirically, the dissertation offers a systematic integration of the economic, energy, and political dimensions of the Greek role during the period under examination, while highlighting the distinction between autonomous strategic capacity and the leveraging of exogenous upgrades, such as the post-2022 energy crisis. In practical terms, it generates country-specific and sector-specific evaluation tools that allow for an assessment of the sustainability of the Greek role within a shifting regional environment, and it formulates policy recommendations for strengthening the cohesion and predictability of Greek strategy in the Western Balkans.
περισσότερα