Περίληψη
Εισαγωγή: Η κοιλιοκάκη είναι μια χρόνια αυτοάνοση εντεροπάθεια του λεπτού εντέρου η οποία προσβάλλει γενετικά προδιατεθειμένα άτομα μετά από διατροφική έκθεση στη γλουτένη και έχει αναγνωριστεί ως συστηματικό νόσημα. Αντιμετωπίζεται με αυστηρή δίαιτα χωρίς γλουτένη (GFD), ενώ τα αντισώματα έναντι της τρανσλουταμινάσης (anti-tTG IgA) αποτελούν δείκτη συμμόρφωσης στη δίαιτα. Ο συστηματικός χαρακτήρας και το αυτοάνοσο υπόστρωμα της νόσου ενισχύουν την υπόθεση της καρδιακής συμμετοχής. Οι πρωτεΐνες δέσμευσης λιπαρών οξέων (FABPs) αποτελούν μια οικογένεια πρωτεινών με πρωταρχικό ρόλο τη ρύθμιση της πρόσληψης και της ενδοκυττάριας μεταφοράς λιπαρών οξέων μακράς αλύσου. Στην κοιλιοκάκη, η εντερικού τύπου FABP (I-FABP) σχετίζεται με τη βαρύτητα της εντερικής βλάβης. Το καρδιακό κλάσμα (Η-FABP) αποτελεί δείκτη μυοκαρδιακής βλάβης, χωρίς ωστόσο να έχει αξιολογηθεί συστηματικά σε αυτούς τους ασθενείς. Σκοπός: Σκοπός της μελέτης ήταν η σύγκριση της μυοκαρδιακής λειτουργίας των παιδιών και εφήβων μ ...
Εισαγωγή: Η κοιλιοκάκη είναι μια χρόνια αυτοάνοση εντεροπάθεια του λεπτού εντέρου η οποία προσβάλλει γενετικά προδιατεθειμένα άτομα μετά από διατροφική έκθεση στη γλουτένη και έχει αναγνωριστεί ως συστηματικό νόσημα. Αντιμετωπίζεται με αυστηρή δίαιτα χωρίς γλουτένη (GFD), ενώ τα αντισώματα έναντι της τρανσλουταμινάσης (anti-tTG IgA) αποτελούν δείκτη συμμόρφωσης στη δίαιτα. Ο συστηματικός χαρακτήρας και το αυτοάνοσο υπόστρωμα της νόσου ενισχύουν την υπόθεση της καρδιακής συμμετοχής. Οι πρωτεΐνες δέσμευσης λιπαρών οξέων (FABPs) αποτελούν μια οικογένεια πρωτεινών με πρωταρχικό ρόλο τη ρύθμιση της πρόσληψης και της ενδοκυττάριας μεταφοράς λιπαρών οξέων μακράς αλύσου. Στην κοιλιοκάκη, η εντερικού τύπου FABP (I-FABP) σχετίζεται με τη βαρύτητα της εντερικής βλάβης. Το καρδιακό κλάσμα (Η-FABP) αποτελεί δείκτη μυοκαρδιακής βλάβης, χωρίς ωστόσο να έχει αξιολογηθεί συστηματικά σε αυτούς τους ασθενείς. Σκοπός: Σκοπός της μελέτης ήταν η σύγκριση της μυοκαρδιακής λειτουργίας των παιδιών και εφήβων με κοιλιοκάκη με υγιή πληθυσμό, με τη χρήση συμβατικής και προηγμένης υπερηχοκαρδιογραφικής απεικόνισης (TDI), η διερεύνηση της επίδρασης της GFD στην καρδιακή λειτουργία σε προοπτική παρακολούθηση των ασθενών, καθώς και η αξιολόγηση των βιοδεικτών Ι-FABP και Η-FABP ως συμπληρωματικών δεικτών της εντερικής και της ενδεχόμενης υποκλινικής μυοκαρδιακής συμμετοχής αντίστοιχα.Μέθοδοι: Μελετήθηκαν συνολικά 262 παιδιά και έφηβοι: 142 με ιστολογικά επιβεβαιωμένη κοιλιοκάκη και 120 υγιείς, ως ομάδα ελέγχου. Kατά την ένταξη στη μελέτη (cross sectional study), οι ασθενείς κατηγοριοποιήθηκαν με βάση τη διάρκεια της GFD (57 χωρίς δίαιτα ή με δίαιτα διάρκειας <6 μηνών και 85 με δίαιτα ≥6 μηνών), τον τίτλο των anti-tTG IgA (55 με αρνητικά, 13 με οριακά και 74 με θετικά αντισώματα) και την κλινική εικόνα κατά τη διάγνωση (48 με τυπική, 76 με μη τυπική και 18 με ασυμπτωματική νόσο). Σε όλους τους συμμετέχοντες πραγματοποιήθηκε πλήρης κλινική εξέταση, ηλεκτροκαρδιογράφημα, διαθωρακικό υπερηχοκαρδιογράφημα και εργαστηριακός έλεγχος. Στην ομάδα ελέγχου, ο εργαστηριακός έλεγχος περιλάμβανε γενική αίματος, βασικό βιοχημικό έλεγχο, λιπιδαιμικό προφίλ και προσδιορισμό anti-tTG IgA, για αποκλεισμό υποκλινικής κοιλιοκάκης. Στους ασθενείς καταγράφηκαν επιπλέον παράμετροι που σχετίζονται με τη νόσο, δείκτες θρέψης, τίτλος anti-tTG IgA, πλήρες λιπιδαιμικό προφίλ καθώς και οι πρωτείνες I-FABP (n=141) και H-FABP (n=140). Οι ασθενείς με θετικά ή οριακά anti-tTG IgA κατά την ένταξη αποτέλεσαν τον πληθυσμό της προοπτικής παρακολούθησης (longitudinal study), κατά την οποία η κατάσταση δίαιτας αξιολογήθηκε ανεξάρτητα από το όριο των 6 μηνών (νεοδιαγνωσθέντες έναντι ασθενών ήδη σε GFD) και η συμμόρφωση σε δύο επίπεδα (θετικά ή οριακά anti-tTG IgA έναντι αρνητικών αντισωμάτων). Για την ανάλυση χρησιμοποιήθηκε πολυπαραγοντική γραμμική παλινδρόμηση και μικτά γραμμικά μοντέλα με διόρθωση για ηλικία, φύλο και BMI z score, καθώς και paired t-test σε 49 ασθενείς με υπερηχοκαρδιογράφημα σε δύο φάσεις (θετικά/οριακά έναντι αρνητικών anti-tTG IgA). Αποτελέσματα: Στην cross-sectional ανάλυση, οι ασθενείς παρουσίασαν υποκλινική μυοκαρδιακή δυσλειτουργία συγκριτικά με την ομάδα ελέγχου. Συγκεκριμένα ο δείκτης συνολικής (συστολικής και διαστολικής) μυοκαρδιακής απόδοσης (Myocardial Performance Index, MPI) ήταν αυξημένος τόσο στο μεσοκοιλιακό διάφραγμα (septal) (β=0.385, p<0.001) όσο και στο πλάγιο τοίχωμα (lateral) (β=0.378, p<0.001). Οι δείκτες συστολικής λειτουργίας, κλάσμα εξώθησης (ΕF) και κλάσμα βράχυνσης (FS), αν και εντός φυσιολογικών τιμών, ήταν χαμηλότεροι στην ομάδα των ασθενών (β=-2.394 και β=-1.757 αντίστοιχα, p<0.01). Ο λόγος E/e’ (αναλογία ταχύτητας μιτροειδικού κύματος E προς ταχύτητα ιστού e’) στο μεσοκοιλιακό (septal) και στο πλάγιο (lateral) τοίχωμα της αριστερής κοιλίας (LV) βρέθηκε αυξημένος (β=1.356 και β=1.202 αντίστοιχα, p<0.001), ενδεικτικό διαστολικής δυσλειτουργίας στους ασθενείς. Οι δείκτες επιμήκους συστολικής λειτουργίας (MAPSE, TAPSE), η μάζα της αριστερής κοιλίας και οι διαστάσεις της αριστερής κοιλίας δεν διέφεραν σημαντικά μεταξύ των δυο ομάδων. Οι συγκρίσεις σταθμίστηκαν για ηλικία, φύλο και BMI z-score. Στην πολυπαραγοντική ανάλυση, οι τρεις ορολογικές anti-tTG IgA υποομάδες (αρνητικοί n=55, οριακοί n=13 και θετικοί n=74) διέφεραν σημαντικά από την ομάδα ελέγχου αλλά όχι μεταξύ τους, με σημαντική γραμμική τάση επιδείνωσης των TDI παραμέτρων παράλληλα με την αύξηση της αντισωματικής φόρτισης συμπεριλαμβανομένων και των controls (p trend <0.01). Στη longitudinal ανάλυση, 87 ασθενείς παρακολουθήθηκαν σε 242 επισκέψεις. Η ορολογική ύφεση υπό GFD οδήγησε σε σημαντική βελτίωση του MPI, του E/e’, του IVRT, του IVCT και του ET. Κατά την ανάλυση υποομάδων των 49 ασθενών με υπερηχοκαρδιογράφημα και στις δύο φάσεις (paired sample), επιβεβαιώθηκε σημαντική βελτίωση των ίδιων δεικτών μετά την επίτευξη ορολογικής ύφεση. Παρά τη σημαντική βελτίωση, τόσο η σύγκριση των 50 ασθενών με αρνητικά anti-tTG IgA με τους 120 υγιείς μάρτυρες (πολυπαραγοντική ανάλυση), όσο και η σύγκριση των 49 ασθενών σε ύφεση με αντίστοιχους για την ηλικία και φύλο υγιών παιδιών, έδειξαν ότι οι TDI δείκτες παρέμειναν σημαντικά επηρεασμένοι (όλα p<0.02). Τα επίπεδα της Ι-FABP ήταν σημαντικά υψηλότερα σε νεοδιαγνωσθέντες έναντι ασθενών υπό GFD (median: 0.54 vs 0.29 ng/mL, p=0.002) ενώ τόσο τα I-FABP όσο και τα H-FABP δε συσχετίστηκαν ούτε με τους υπερηχοκαρδιογραφικούς δείκτες ούτε με την ορολογική κατάσταση. Παρατηρήθηκε ωστόσο μέτρια θετική συσχέτιση μεταξύ Ι-FABP-I και Η-FABP (rho=0.45 και β=0.7, p<0.001), υποδηλώνοντας ότι ασθενείς με αυξημένους δείκτες εντερικής βλάβης τείνουν να εμφανίζουν ταυτόχρονα και αυξημένους δείκτες μυοκαρδιακής βλάβης. Συμπεράσματα: Τα παιδιά και οι έφηβοι με κοιλιοκάκη παρουσιάζουν υποκλινική μυοκαρδιακή δυσλειτουργία, που ανιχνεύεται κυρίως με προηγμένες υπερηχοκαρδιογραφικές τεχνικές (TDI), η οποία βελτιώνεται μετά την επίτευξη αρνητικών anti-tTG IgA αντισωμάτων, χωρίς όμως πλήρη αποκατάσταση σε επίπεδο υγιών συνομηλίκων. Παρότι η GFD παραμένει η μοναδική θεραπεία, η έγκαιρη καρδιολογική αξιολόγηση θα ήταν σκόπιμη σε αυτούς τους ασθενείς, με σκοπό την αναγνώριση και ρύθμιση των τροποποιήσιμων καρδιαγγειακών παραγόντων κινδύνου σε συνδυασμό με κατάλληλη διατροφική καθοδήγηση.
περισσότερα
Περίληψη σε άλλη γλώσσα
Introduction: Celiac disease is a chronic autoimmune enteropathy of the small intestine affecting genetically predisposed individuals upon dietary gluten exposure, and has been recognized as a systemic disorder. Treatment relies on strict adherence to a gluten-free diet (GFD), with anti-tissue transglutaminase IgA antibodies (anti-tTG IgA) serving as the established serological marker of dietary compliance. Its systemic nature, combined with its autoimmune background, support the hypothesis of cardiac involvement. Fatty acid-binding proteins (FABPs) are a family of proteins primarily involved in the regulation of long-chain fatty acid uptake and intracellular transport. In patients with celiac disease, the intestinal isoform (I-FABP) correlates with the severity of intestinal damage. The cardiac isoform (H-FABP) is a marker of myocardial injury, but it has not been systematically evaluated in this specific condition. Aim: The aim of the present study was to compare myocardial function ...
Introduction: Celiac disease is a chronic autoimmune enteropathy of the small intestine affecting genetically predisposed individuals upon dietary gluten exposure, and has been recognized as a systemic disorder. Treatment relies on strict adherence to a gluten-free diet (GFD), with anti-tissue transglutaminase IgA antibodies (anti-tTG IgA) serving as the established serological marker of dietary compliance. Its systemic nature, combined with its autoimmune background, support the hypothesis of cardiac involvement. Fatty acid-binding proteins (FABPs) are a family of proteins primarily involved in the regulation of long-chain fatty acid uptake and intracellular transport. In patients with celiac disease, the intestinal isoform (I-FABP) correlates with the severity of intestinal damage. The cardiac isoform (H-FABP) is a marker of myocardial injury, but it has not been systematically evaluated in this specific condition. Aim: The aim of the present study was to compare myocardial function in children and adolescents with celiac disease and healthy controls, using conventional and advanced echocardiographic imaging techiques (TDI), to investigate the effect of a GFD on cardiac function in a prospective follow-up, and to evaluate I-FABP and H-FABP as complementary biomarkers of intestinal and potential subclinical myocardial involvement, respectively.Methods: A total of 262 children and adolescents participated in the study: 142 with biopsy-proven celiac disease and 120 healthy controls. At enrollment (cross-sectional study), patients were categorized according to gluten-free diet (GFD) adherence using a 6-month threshold (noGFD/GFD<6m: n=57 vs GFD≥6m: n=85), anti-tTG IgA antibody levels (negative: n=55, borderline: n=13, positive: n=74), and clinical presentation at diagnosis (typical: n=48, atypical: n=76 and silent: n=18). All participants underwent full clinical assessment, electrocardiography, transthoracic echocardiography and laboratory evaluation. In controls, laboratory workup included full blood count, basic biochemistry, lipid profile and anti-tTG IgA to exclude subclinical celiac disease. In patients, additional disease-related parameters, including nutritional indices, anti-tTG IgA titre, full lipid profile, and I-FABP (n=141) and H-FABP (n=140) levels were recorded. Patients with positive or borderline anti-tTG IgA at enrollment formed the prospective follow-up cohort (n=87, 242 visits), in which diet status was assessed independently of the 6-month threshold (newly diagnosed vs already on GFD). Serological response was defined at two levels: active phase (positive or borderline anti-tTG IgA) versus serological remission (negative anti-tTG IgA). Statistical analysis included multivariable linear regression and linear mixed models adjusted for age, sex and BMI z-score, as well as paired t-test in 49 patients with echocardiography in both phases (positive/borderline vs negative anti-tTG IgA). Results: In the cross-sectional analysis, subclinical myocardial dysfunction was observed in the 142 celiac patients compared to 120 healthy controls. The Myocardial Performance Index (MPI) was increased at both the septal (β=0.385, p<0.001) and lateral (β=0.378, p<0.001) mitral annulus. Ejection fraction (EF) and fractional shortening (FS), although remaining within normal ranges, were lower in the patient group (β=-2.394 and β=-1.757 respectively, p<0.01). The E/e’ ratio at both septal (β=1.356, p<0.001) and lateral (β=1.202, p<0.001) sites was elevated, indicative of diastolic dysfunction. Longitudinal systolic function indices (MAPSE, TAPSE), left ventricular mass and dimensions did not differ significantly. All three anti-tTG IgA subgroups (negative n=55, borderline n=13, positive n=74) differed significantly from controls, but not from each other after multivariable adjustment, with a significant linear trend of TDI parameters deterioration with increasing antibody burden, including controls (p trend <0.01). In the longitudinal analysis, 87 patients were followed over 242 visits. Serological remission under GFD led to significant improvement in MPI, E/e’, IVRT, IVCT and ET. In a subgroup analysis of 49 patients with echocardiography during both phases (paired sample), a significant improvement of the same indices was confirmed. Despite significant improvement, both the comparison of 50 patients with negative anti-tTG IgA against 120 healthy controls (multivariable analysis) and the comparison of 49 patients in remission with age- and sex-matched healthy controls demonstrated that TDI parameters remained significantly impaired (all p<0.02). I-FABP levels were significantly higher in newly diagnosed patients, compared to those on GFD (median: 0.54 vs 0.29 ng/mL, p=0.002), while neither I-FABP nor H-FABP showed a significant correlation with echocardiographic indices or serological status. However, a moderate positive correlation was observed between I-FABP and H-FABP (rho=0.45, β=0.70, p<0.001), suggesting that patients with higher intestinal injury tend to simultaneously exhibit higher myocardial injury. Conclusions: Children and adolescents with celiac disease exhibit subclinical myocardial dysfunction, detectable mainly through advanced imaging (TDI), which improves after anti-tTG IgA become negative, but does not fully return to the levels observed in healthy population. Although GFD remains the only treatment, early cardiac assessment for these patients would be advisable, with the aim of identifying and managing modifiable cardiovascular risk factors, in conjunction with appropriate dietary guidance.
περισσότερα