Περίληψη
Η παρούσα διατριβή εντάσσεται στα πεδία της Ιστορίας της Εκπαίδευσης και της Εκπαιδευτικής Πολιτικής και εξετάζει τη σχέση ανάμεσα στην ιδεολογία, την εκπαίδευση και την εκπαιδευτική πολιτική στην Ελλάδα του μεσοπολέμου, από τη Μικρασιατική Καταστροφή (1922) έως την εγκαθίδρυση της δικτατορίας της 4ης Αυγούστου (1936). Σκοπός της έρευνας ήταν να αναδειχθεί ο τρόπος με τον οποίο τα ιδεολογικά ρεύματα του φιλελευθερισμού, του συντηρητισμού και του σοσιαλισμού επηρέασαν τη διαμόρφωση της εκπαιδευτικής πολιτικής, καθώς και ο ρόλος του σχολείου ως πεδίου πολιτικής αντιπαράθεσης και ιδεολογικής διαμόρφωσης, σε μια περίοδο κατά την οποία η χώρα βίωσε έναν ισχυρό αστικό μετασχηματισμό. Υλικό της έρευνας αποτέλεσαν, ενδεικτικά, νομοσχέδια, εισηγητικές εκθέσεις, τα πρακτικά της Βουλής και της Γερουσίας, αρχειακό υλικό, καθώς και ο ημερήσιος και περιοδικός Τύπος της περιόδου. Μελετήθηκαν οι θέσεις των εκπροσώπων των τριών ιδεολογικών ρευμάτων, όπως εκφράστηκαν από τα πολιτικά κόμματα, τις κυβερνή ...
Η παρούσα διατριβή εντάσσεται στα πεδία της Ιστορίας της Εκπαίδευσης και της Εκπαιδευτικής Πολιτικής και εξετάζει τη σχέση ανάμεσα στην ιδεολογία, την εκπαίδευση και την εκπαιδευτική πολιτική στην Ελλάδα του μεσοπολέμου, από τη Μικρασιατική Καταστροφή (1922) έως την εγκαθίδρυση της δικτατορίας της 4ης Αυγούστου (1936). Σκοπός της έρευνας ήταν να αναδειχθεί ο τρόπος με τον οποίο τα ιδεολογικά ρεύματα του φιλελευθερισμού, του συντηρητισμού και του σοσιαλισμού επηρέασαν τη διαμόρφωση της εκπαιδευτικής πολιτικής, καθώς και ο ρόλος του σχολείου ως πεδίου πολιτικής αντιπαράθεσης και ιδεολογικής διαμόρφωσης, σε μια περίοδο κατά την οποία η χώρα βίωσε έναν ισχυρό αστικό μετασχηματισμό. Υλικό της έρευνας αποτέλεσαν, ενδεικτικά, νομοσχέδια, εισηγητικές εκθέσεις, τα πρακτικά της Βουλής και της Γερουσίας, αρχειακό υλικό, καθώς και ο ημερήσιος και περιοδικός Τύπος της περιόδου. Μελετήθηκαν οι θέσεις των εκπροσώπων των τριών ιδεολογικών ρευμάτων, όπως εκφράστηκαν από τα πολιτικά κόμματα, τις κυβερνήσεις, τον Εκπαιδευτικό Όμιλο, τις ομοσπονδίες των εκπαιδευτικών και τους διανοούμενους της εποχής. Το θεωρητικό πλαίσιο στηρίχθηκε σε θεωρητικές προσεγγίσεις της ιδεολογίας, καθώς και σε θεωρήσεις για τη σχέση ιδεολογίας και εκπαίδευσης. Παράλληλα, εξετάστηκαν και τα ευρωπαϊκά παιδαγωγικά ρεύματα των αρχών του 20ου αιώνα, στα οποία στηρίχτηκε το αίτημα για εκσυγχρονισμό της εκπαίδευσης. Το ερευνητικό μέρος οργανώνεται σε τρεις υποπεριόδους: την πρώτη, 1922-1927, με τις πρώτες μεταρρυθμιστικές προσπάθειες και τις συγκρούσεις γύρω από τους ‘τόπους’ συσπείρωσης των δημοτικιστών, όπως το Μαράσλειο Διδασκαλείο, τη δεύτερη, 1928-1932, με έμφαση στην εκπαιδευτική μεταρρύθμιση της κυβέρνησης του Ελ. Βενιζέλου και την υποδοχή της, και την τρίτη, 1933-1936, κατά την οποία η κρίση του κοινοβουλευτισμού οδήγησε στη συντηρητική ανασύνταξη στον χώρο της εκπαίδευσης. Ορισμένες από τις διαπιστώσεις που προκύπτουν είναι οι εξής: ο φιλελευθερισμός λειτούργησε ως φορέας του θεσμικού εκσυγχρονισμού, με κορυφαία έκφραση την καθιέρωση του εξαετούς υποχρεωτικού δημοτικού σχολείου, θέτοντας, ωστόσο, και ο ίδιος όρια στον αστικό εκσυγχρονισμό, όπως η διατήρηση του επιλεκτικού χαρακτήρα του γυμνασίου και το Ιδιώνυμο. Ο συντηρητισμός λειτούργησε κυρίως ως ανασταλτικός παράγοντας για την εκπαιδευτική μεταρρύθμιση, με έμφαση στη διατήρηση των παραδοσιακών αξιών της πατρίδας, της θρησκείας και της οικογένειας. Ο σοσιαλισμός, παρά την περιορισμένη πολιτική του ισχύ, επέδρασε μέσα από την κριτική του στον αστικό χαρακτήρα της εκπαιδευτικής μεταρρύθμισης, την ιδεολογική μετατόπιση μέρους των μεταρρυθμιστών διανοουμένων, με κορυφαίο τον Δ. Γληνό, και τον αντικομμουνισμό, ο οποίος αποτέλεσε τον συνεκτικό ιστό των αστικών δυνάμεων. Παράλληλα, παρατηρήθηκε ότι οι ίδιες παιδαγωγικές ιδέες και θεσμοί, όπως τα Αστικά Σχολεία, αναπλαισιώνονταν και αποκτούσαν διαφορετική λειτουργία, ανάλογα με το ιδεολογικό πρόσημο της εκάστοτε εξουσίας. Η γενική διαπίστωση που προέκυψε ήταν ότι η εκπαιδευτική πολιτική του μεσοπολέμου δεν μπορεί να ερμηνευθεί μόνο με παιδαγωγικούς όρους, αλλά ως αποτέλεσμα των ευρύτερων ιδεολογικών και πολιτικών συσχετισμών. Έτσι, το ερώτημα «τι σχολείο θέλουμε;» αποδείχθηκε, σε τελική ανάλυση, ερώτημα για το ποια κοινωνία επεδίωκε η καθεμία από τις πολιτικές και ιδεολογικές δυνάμεις της εποχής.
περισσότερα
Περίληψη σε άλλη γλώσσα
The present thesis is part of the fields of the History of Education and Educational Policy Studies and examines the relationship between ideology, education and educational policy in interwar Greece, from the Asia Minor Catastrophe (1922) to the establishment of the 4th of August regime (1936). The aim of the research was to highlight the ways in which the ideological currents of liberalism, conservatism and socialism influenced the shaping of educational policy, as well as the role of the school as a field of political confrontation and ideological formation, at a time when the country was undergoing a profound urban transformation. The research material included, among other sources, bills and explanatory reports, the proceedings of the Parliament and the Senate, archival material, as well as the daily and periodical press of the period. The study examined the positions of the representatives of the three ideological currents, as expressed by political parties, governments, the Educ ...
The present thesis is part of the fields of the History of Education and Educational Policy Studies and examines the relationship between ideology, education and educational policy in interwar Greece, from the Asia Minor Catastrophe (1922) to the establishment of the 4th of August regime (1936). The aim of the research was to highlight the ways in which the ideological currents of liberalism, conservatism and socialism influenced the shaping of educational policy, as well as the role of the school as a field of political confrontation and ideological formation, at a time when the country was undergoing a profound urban transformation. The research material included, among other sources, bills and explanatory reports, the proceedings of the Parliament and the Senate, archival material, as well as the daily and periodical press of the period. The study examined the positions of the representatives of the three ideological currents, as expressed by political parties, governments, the Educational Association, teachers’ federations and intellectuals. The theoretical framework drew on theoretical approaches to ideology, as well as on perspectives on the relationship between ideology and education. Furthermore, the study examined the European pedagogical movements of the early 20th century, on which the demand for the modernisation of education was based. The research part is organised into three sub-periods: 1922-1927, marked by the first reform attempts and the conflicts that emerged around key ‘sites’ where the supporters of the demotic language movement were mainly gathered, such as the Maraslean Teacher Center; 1928-1932, with an emphasis on the educational reform of the Eleftherios Venizelos government and its reception; and 1933-1936, during which the crisis of parliamentarism led to a conservative realignment in the field of education. Some of the main findings are the following: liberalism acted as the vehicle of institutional modernisation, its most significant expression being the establishment of the six-year compulsory primary school. However, liberalism itself also set limits to modernisation, as shown by the preservation of the selective character of the gymnasium and the Idionymo law. Conservatism functioned mainly as a restraining force on educational reform, emphasizing the preservation of traditional values associated with the nation, religion, and family. Socialism, despite its limited political power, exerted mainly an indirect influence, through its critique of the bourgeois character of educational reform, the ideological shift of some of the reformist intellectuals, most notably Dimitris Glinos, and anticommunism, which served as the binding force of the bourgeois camp. It was also noted that the same pedagogical ideas and institutions, such as the Urban Schools (Astika Scholeia), were recontextualised and acquired different functions depending on the ideological orientation of those in power. The overall conclusion is that the educational policy of the interwar period cannot be interpreted solely in pedagogical terms, but rather as the outcome of broader ideological and political balances of power. Thus, the question “What kind of school do we want?” ultimately proved to be a question about what kind of society each of the political and ideological forces of the time was striving for.
περισσότερα