Περίληψη
Κατά το Πρώιμο Ιουρασικό αναπτύχθηκε εφελκυστικό τεκτονικό καθεστώς, το οποίο οδήγησε στη δημιουργία της Ιόνιας Λεκάνης και στη διαφοροποίησή της σε επιμέρους ενδολεκανικές περιοχές στον Ελλαδικό χώρο. Η Ιόνια Λεκάνη υποδιαιρείται σε τρεις υπολεκάνες (Εσωτερική, Μεσαία και Εξωτερική), ενώ διακρίνονται δύο κύριες στρωματογραφικές ακολουθίες: η προ- και η συν-ρηξιγενής. Η έναρξη της ρηξιγενούς τεκτονικής κατά το Πρώιμο Ιουρασικό, σε συνδυασμό με το άνοιγμα του Ωκεανού της Τηθύος και τα διάπυρα, έλεγξε την εξέλιξη της ιζηματογένεσης, οδηγώντας στον διαχωρισμό της λεκάνης σε μία σειρά μικρότερων ημι-τάφρων. Παράλληλα, στους συν-ιζηματογενείς σχηματισμούς της Ιόνιας Λεκάνης στην Ελλάδα απαντώνται εκτεταμένα σύγχρονες με την ιζηματογένεση δομές παραμόρφωσης. Κατά τις τελευταίες επτά δεκαετίες έχουν δημοσιευθεί περισσότερες από πενήντα μελέτες, πολλές από τις οποίες αφορούν τους συν-ρηξιγενείς σχηματισμούς και τη δυναμική τους ως προς την παρουσία υδρογονανθράκων. Ο Σχηματισμός Ammonitico Ros ...
Κατά το Πρώιμο Ιουρασικό αναπτύχθηκε εφελκυστικό τεκτονικό καθεστώς, το οποίο οδήγησε στη δημιουργία της Ιόνιας Λεκάνης και στη διαφοροποίησή της σε επιμέρους ενδολεκανικές περιοχές στον Ελλαδικό χώρο. Η Ιόνια Λεκάνη υποδιαιρείται σε τρεις υπολεκάνες (Εσωτερική, Μεσαία και Εξωτερική), ενώ διακρίνονται δύο κύριες στρωματογραφικές ακολουθίες: η προ- και η συν-ρηξιγενής. Η έναρξη της ρηξιγενούς τεκτονικής κατά το Πρώιμο Ιουρασικό, σε συνδυασμό με το άνοιγμα του Ωκεανού της Τηθύος και τα διάπυρα, έλεγξε την εξέλιξη της ιζηματογένεσης, οδηγώντας στον διαχωρισμό της λεκάνης σε μία σειρά μικρότερων ημι-τάφρων. Παράλληλα, στους συν-ιζηματογενείς σχηματισμούς της Ιόνιας Λεκάνης στην Ελλάδα απαντώνται εκτεταμένα σύγχρονες με την ιζηματογένεση δομές παραμόρφωσης. Κατά τις τελευταίες επτά δεκαετίες έχουν δημοσιευθεί περισσότερες από πενήντα μελέτες, πολλές από τις οποίες αφορούν τους συν-ρηξιγενείς σχηματισμούς και τη δυναμική τους ως προς την παρουσία υδρογονανθράκων. Ο Σχηματισμός Ammonitico Rosso αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους Ιουρασικούς συν-ρηξιγενείς σχηματισμούς της Ιόνιας Λεκάνης, ο οποίος αποτέθηκε σε πελαγικά περιβάλλοντα και συγκαταλέγεται στις πλέον χαρακτηριστικές λιθοφάσεις του Ωκεανού της Τηθύος, λόγω των ιδιαίτερων λιθολογικών χαρακτηριστικών του. Κύριος στόχος της παρούσας διατριβής είναι η διερεύνηση της μετάβασης προς τον Σχηματισμό Ammonitico Rosso, της εξέλιξής του, καθώς και των κύριων παραγόντων που ελέγχουν την απόθεσή του και τη χωρική κατανομή του. Παράλληλα, επιδιώκεται ο λεπτομερής προσδιορισμός της ηλικίας των Ιουρασικών σχηματισμών και η παλαιοπεριβαλλοντική τους ερμηνεία. Η έρευνα πραγματοποιήθηκε σε τρεις περιοχές της ηπειρωτικής Δυτικής Ελλάδας, όπου εμφανίζονται Ιουρασικοί σχηματισμοί: τον Αστακό, την Πογωνιά και την Ελαταριά καθώς επίσης και στα Ταλαία Όρη της Κεντρικής Κρήτης. Για την επίτευξη των παραπάνω στόχων εφαρμόστηκε συνδυασμός μεθοδολογιών. Αρχικά πραγματοποιήθηκαν γεωλογική χαρτογράφηση και λεπτομερής λιθοστρωματογραφική περιγραφή και μελέτη των περιοχών έρευνας. Η μικροφασική και η μικροπαλαιοντολογική ανάλυση παρέχουν πολύτιμες πληροφορίες για τη βιοστρωματογραφική τεκμηρίωση και την παλαιοπεριβαλλοντική ερμηνεία των περιοχών μελέτης. Συνολικά συλλέχθηκαν 194 δείγματα πετρωμάτων, εκ των οποίων τα 131 παρασκευάστηκαν λεπτές τομές για μικροφασική ανάλυση. Η ταξινόμηση των μικροφάσεων βασίστηκε στα συστήματα των Folk και Dunham, ενώ η ερμηνεία των ανθρακικών φάσεων πραγματοποιήθηκε σύμφωνα με το πρότυπο των τυπικών μικροφάσεων του Wilson. Επιπλέον, από την περιοχή του Αστακού συλλέχθηκαν οκτώ δείγματα ιζημάτων για μικροπαλαιοντολογική ανάλυση. Παράλληλα, αναλύθηκαν περισσότερα από είκοσι δείγματα πετρωμάτων που έφεραν ιχνοαπολιθώματα από τις περιοχές του Αστακού και της Πογωνιάς. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε επίσης στη μελέτη των συν-ρηξιγενών δομών παραμόρφωσης, κυρίως στην περιοχή του Αστακού. Τέλος, συλλέχθηκαν πέντε δείγματα από τον Αστακό για ορυκτολογικές αναλύσεις και αναλύσεις περίθλασης ακτίνων Χ (XRD), ενώ τέσσερα ακόμη δείγματα της ίδιας περιοχής αλλά και τρία δείγματα από την περιοχή της Ελαταριάς υποβλήθηκαν σε ανάλυση Rock-Eval πυρόλυσης. Επιπροσθέτως, πραγματοποιήθηκε παλαιοντολογική μελέτη δύο φυτικών απολιθωμάτων χερσαίας προέλευσης από την Ελαταριά. Στην περιοχή του Αστακού αναπτύσσονται οι Ιουρασικοί σχηματισμοί της εξωτερικής Ιόνιας Λεκάνης. Η βιοστρωματογραφική μελέτη πραγματοποιήθηκε σε οκτώ επιμέρους στρωματογραφικές ακολουθίες. Η μικροφασική ανάλυση οδήγησε στην αναγνώριση δύο διαφορετικών μικροφασικών τύπων. Ο πρώτος τύπος (AMF 1) ταξινομείται ως biosparite/boundstone και αντιστοιχεί σε υφαλογενή περιθώρια της πλατφόρμας (platform-margin reefs), ενώ ο δεύτερος (AMF 2) ταξινομείται ως micrites-biomicrites/wackestones-packstones και αντιπροσωπεύει περιβάλλον βάση κατωφέρειας (toe of slope). Μεταξύ των απολιθωμάτων που αναγνωρίστηκαν περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, πλαγκτονικά τρηματοφόρα, καλπιονελλίδες και ακτινόζωα. Η μικροπαλαιοντολογική ανάλυση απέδωσε συνολικά 650 άτομα, τα οποία αντιπροσωπεύουν δεκαπέντε είδη βενθικών τρηματοφόρων (π.χ. Prodentalina, Spirillina, Eoguttulina) και τουλάχιστον δέκα είδη οστρακωδών (π.χ. Ogmoconcha, Ogmoconchella, Polycope). Τα βιοστρωματογραφικά αποτελέσματα, βασισμένα στις συναθροίσεις βενθονικών τρηματοφόρων και οστρακωδών, συνέβαλαν στον προσδιορισμό της ηλικίας των Ακολουθιών 6 και 7, οι οποίες αποδόθηκαν στο Ανώτερο Πλιενσβάχιο και το Κατώτερο Τοάρσιο, αντίστοιχα (μέσο και ανώτερο τμήμα του κατώτερου Ιουρασικού αντίστοιχα). Η ορυκτολογική ανάλυση έδειξε ότι τα οξείδια σχετίζονται με ορυκτά που περιέχουν σίδηρο και μαγνήσιο, όπως ο αιματίτης και ο λιμονίτης. Η ανάλυση περίθλασης ακτίνων Χ (XRD) δειγμάτων του Σχηματισμού Ammonitico Rosso αποκάλυψε κορυφές που αντιστοιχούν κυρίως σε ασβεστίτη, χαλαζία και γλαυκονίτη. Η παρουσία αιματίτη και λιμονίτη πιθανών αφορούν μετα-αποθετικές διαγενετικές διαδικασίες. Ο γλαυκονίτης αποτελεί δείκτη ηπειρωτικής υφαλοκρηπίδας καθώς και χαμηλού ρυθμού ιζηματογέννεσης. Η μελέτη των ιχνοαπολιθωμάτων στους Σχηματισμούς Σχίστες με Ποσειδώνιες και Ammonitico Rosso ανέδειξε την παρουσία των ιχνογενών Chondrites, Thalassinoides και Planolites. Τα ιχνοαπολιθώματα αυτά είναι συμβατά με την Ιχνοφάση Cruziana, η οποία συνδέεται με ρηχού έως μέτριου βάθους θαλάσσια περιβάλλοντα. Η ανάλυση των δομών παραμόρφωσης αποκάλυψε την παρουσία απόθεσης μεταφοράς μάζας (mass-transport deposit) στον Σχηματισμό Σχίστες με Ποσειδώνιες, ενώ στον Σχηματισμό Ammonitico Rosso αναγνωρίστηκαν μία ζώνη διάτμησης βάσης (basal shear zone), τρεις δεβρίτες (debrites) και ανοικτές πτυχές, υποδεικνύοντας την εκδήλωση επαναλαμβανόμενων επεισοδίων υποθαλάσσιας αστάθειας και μεταφοράς μάζας κατά τη διάρκεια της απόθεσης Η ανάλυση Rock-Eval σε ιζήματα του Σχηματισμού Σχίστες με Ποσειδώνιες έδειξε χαμηλή περιεκτικότητα σε οργανική ύλη, υποδεικνύοντας χαμηλό πετρελαϊκό δυναμικό στην περιοχή. Στην περιοχή της Πογωνιάς αναπτύσσονται οι Ιουρασικοί σχηματισμοί της εξωτερικής Ιόνιας Λεκάνης. Η βιοστρωματογραφική μελέτη πραγματοποιήθηκε σε τρεις στρωματογραφικές ακολουθίες. Η μικροφασική ανάλυση ανέδειξε δύο διαφορετικούς μικροφασικούς τύπους. Ο πρώτος (PMF 1) ταξινομείται ως micrites-biomicrites/mudstones-wackestones, ενώ ο δεύτερος (PMF 2) ως biomicrites/packstones. Ο πρώτος τύπος αντιστοιχεί σε περιβάλλον βάσης κατωφέρειας (toe of slope), ενώ ο δεύτερος αντιπροσωπεύει επανιζηματογενές υλικό που μεταφέρθηκε από την πρόσθια κατωφέρεια (foreslope) προς τον πρόποδα της κατωφέρειας. Μεταξύ των απολιθωμάτων που αναγνωρίστηκαν περιλαμβάνονται βενθονικά τρηματοφόρα, filaments (αξονικές τομές δίθυρων), ακτινόζωα και αμμωνίτες. Η μελέτη των ιχνοαπολιθωμάτων στο Σχηματισμό Ammonitico Rosso αποκάλυψε την παρουσία των ιχνογενών Chondrites και Thalassinoides. Τα ιχνοαπολιθώματα αυτά είναι συμβατά με την Ιχνοφάση Cruziana, η οποία συνδέεται με θαλάσσια περιβάλλοντα μικρού έως μέτριου βάθους. Στην περιοχή της Ελαταριάς διακρίθηκαν δύο επιμέρους υπολεκάνες, της Ελαταριάς και της Σαλονίκης. Στην υπολεκάνη της Ελαταριάς μελετήθηκαν έξι επιμέρους στρωματογραφικές ακολουθίες, ενώ στην υπολεκάνη της Σαλονίκης, όπου αναπτύσσονται σχεδόν όλοι οι σχηματισμοί της Ιόνιας Λεκάνης, η στρωματογραφική διαδοχή εξετάστηκε ως μία ενιαία ακολουθία, στην οποία κάθε δείγμα αντιπροσωπεύει έναν σχηματισμό. Η μικροφασική ανάλυση οδήγησε στην αναγνώριση έξι διαφορετικών μικροφασικών τύπων. Ο πρώτος τύπος (EMF 1) ταξινομείται ως micrite/mudstone και αντιπροσωπεύει περιβάλλον βαθιάς θάλασσας. Ο δεύτερος (EMF 2) ταξινομείται ως micrite-biomicrite/mudstone-wackestone και υποδηλώνει απόθεση σε περιβάλλον βάσης κατωφέρειας (toe of slope). Ο τρίτος τύπος (EMF 3), ο οποίος ταξινομείται ως biomicrite/packstone, αντιπροσωπεύει απόθεση στην κατωφέρεια (slope). Ο τέταρτος (EMF 4), ταξινομημένος ως biosparite/boundstone, αντιστοιχεί σε περιβάλλον υφάλων του περιθωρίου της ανθρακικής πλατφόρμας (platform-margin reefs). Ο πέμπτος τύπος (EMF 5) είναι κρυσταλλικός, ενώ ο έκτος (EMF 6) χαρακτηρίζεται από συγκολλητικό υλίκό micrite-biomicrite/mudstone-wackestone με κλάστες του μικροφασικού τύπου και αντιπροσωπεύει απόθεση σε περιβάλλοντα βάσης κατωφέρειας και βαθιάς θαλάσσιας λεκάνης. Τα σημαντικότερα μικροαπολιθώματα που αναγνωρίστηκαν περιλαμβάνουν πλαγκτονικά τρηματοφόρα (π.χ. Globuligerina, Catapsydrax, Subbotina), ακτινόζωα, filaments και αμμωνίτες. Επιπλέον, στον Σχηματισμό Σχίστες με Ποσειδώνιες ανακαλύφθηκαν δύο φυτικά απολιθώματα χερσαίας προέλευσης, τα οποία αποδόθηκαν σε κωνοφόρα του γένους Brachyphyllum. Η ανάλυση Rock-Eval σε πετρώματα του σχηματισμού Ασβεστόλιθοι με Filaments κατέδειξε πολύ υψηλή περιεκτικότητα σε οργανική ύλη, υποδεικνύοντας εξαιρετικό πετρελαϊκό δυναμικό στην περιοχή. Στην περιοχή των Ταλαίων Όρεων στην Κεντρική Κρήτη, αναπτύσσονται Ιουρασικοί σχηματισμοί, πιθανών ισοδύναμοι, της Ιονίου Ζώνης. Η μικροφασική ανάλυση ανέδειξε έναν κρυσταλλικό μικροφασικό τύποι. Η κρυσταλλική δομή οφείλεται στην μεταμόρφωση που έχουν υποστεί οι σχηματισμοί αυτοί στην περιοχή της Κρήτης. Η άμεση σύγκριση του πάχους των σχηματισμών μεταξύ των τεσσάρων περιοχών μελέτης δεν κατέστη δυνατή, λόγω των τεκτονικών ασυνεχειών και της επανειλημμένης ανάπτυξης συν-ιζηματογενών ολισθήσεων (syn-sedimentary slumps). Οι περιοχές του Αστακού και της Πογωνιάς παρουσιάζουν παρόμοιες λιθοστρωματογραφικές αλληλουχίες και αποθετικά περιβάλλοντα, με την Πογωνιά να εμφανίζει επιπλέον ενδείξεις επανιζηματογένεσης υλικού που προέρχεται από την πρόσθια κατωφέρεια της ανθρακικής πλατφόρμας. Αντίθετα, η στρωματογραφική ακολουθία της Ελαταριάς αντιπροσωπεύει ένα σαφώς διαφορετικό αποθετικό περιβάλλον, γεγονός που αποτυπώνεται στην απουσία του Σχηματισμού Ammonitico Rosso, στην υψηλή περιεκτικότητα βιτουμένιου, στην παρουσία χερσαίας προέλευσης υλικού και στις διαφοροποιήσεις των απολιθωμένων συναθροίσεων. Η περιοχή των Ταλαίων όρεων διαφέρει πλήρως από τις υπόλοιπες περιοχές, διότι τα πετρώματα είναι κρυσταλλωμένα λόγω μεταμόρφωσης. Οι διαφορές αυτές καταδεικνύουν την έντονη πλευρική παλαιοπεριβαλλοντική ετερογένεια που χαρακτήριζε την Ιόνια Λεκάνη κατά το Ιουρασικό και αναδεικνύουν την καθοριστική επίδραση των τοπικών παλαιογεωγραφικών συνθηκών στη διαμόρφωση της ιζηματογένεσης. Η παλαιοπεριβαλλοντική ερμηνεία, βασισμένη στις συναθροίσεις βενθονκών τρηματοφόρων και οστρακωδών, υποδεικνύει ότι η απόθεση του Σχηματισμού Σχίστες με Ποσειδώνιες πραγματοποιήθηκε στο εξωτερικό τμήμα υφαλοκρηπίδας, σε βάθος περίπου 500 m, υπό συνθήκες κανονικής αλατότητας, οξυγονωμένων υδάτων, μαλακού υποστρώματος και επαρκούς παροχής θρεπτικών συστατικών. Αντίθετα, ο Σχηματισμός Ammonitico Rosso αποτέθηκε αρχικά σε ρηχότερα περιβάλλοντα και στη συνέχεια μεταφέρθηκε προς βαθύτερα τμήματα της λεκάνης. Η παλαιογεωγραφική εξάπλωση των αναγνωρισμένων συναθροίσεων βενθονικών τρηματοφόρων και οστρακωδών είναι κοινή τόσο στον Ωκεανό της Τηθύος όσο και στην Ευρωπαϊκή Επικοντινεντική Θάλασσα (European Epicontinental Sea), επιβεβαιώνοντας την ύπαρξη θαλάσσιας επικοινωνίας μεταξύ των δύο αυτών παλαιογεωγραφικών περιοχών. Οι υποθαλάσσιες ολισθήσεις που αναγνωρίστηκαν στον Σχηματισμό Ammonitico Rosso στην περιοχή του Αστακού φθάνουν σε πάχος έως και 20 μ. Η απόσταση μεταφοράς τους εκτιμάται σε 5–10 χλμ, ενώ οι κροκάλες του κροκαλοπαγούς που υπέρκειται των ολισθήσεων προέρχονται από τον ίδιο τον Σχηματισμό Ammonitico Rosso. Συμπληρωματικά στοιχεία από απολιθώματα χερσαίων φυτών παρέχουν περαιτέρω πληροφορίες για το περιβαλλοντικό πλαίσιο της Ιόνιας Λεκάνης κατά το Ιουρασικό. Επιπλέον, τα αναγνωρισμένα φυτικά απολιθώματα του γένους Brachyphyllum υποδηλώνουν ότι αυτά τα κωνοφόρα ευδοκιμούσαν υπό τροπικές έως υποτροπικές κλιματικές συνθήκες, ενώ η παρουσία τους σε θαλάσσια ιζήματα καταγράφει τη μεταφορά φυτικού υλικού χερσαίας προέλευσης προς τη λεκάνη. Με βάση τα αποτελέσματα της παρούσας έρευνας, η αποθετική εξέλιξη της Ιόνιας Λεκάνης κατά το Ιουρασικό μπορεί να συνοψιστεί ως εξής. Η ανάπτυξη εφελκυστικού τεκτονικού καθεστώτος οδήγησε στον σχηματισμό μιας σειράς ασύμμετρων ημι-τάφρων εντός της Ιόνιας Λεκάνης. Η προοδευτική κλίση των ρηξιτεμαχών (fault blocks) είχε ως αποτέλεσμα τη δημιουργία δύο σύγχρονων αποθετικών περιβαλλόντων. Ανάλογα με τον βαθμό της τεκτονικής ανύψωσης, οι ημι-τάφροι είτε αναδύθηκαν πάνω από τη στάθμη της θάλασσας είτε παρέμειναν βυθισμένοι. Επομένως, στις περιοχές που αναδήθηκαν πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας αναπτύχθηκαν χερσαία περιβάλλοντα, ενώ στις περιοχές που παρέμειναν καλυμένες από τη θάλασσα επικρατούσαν ευνοϊκές συνθήκες για την απόθεση του σχηματισμού Ammonitico Rosso. Η συνεχής κλίση των ρηξιτεμαχών προκάλεσε αστάθεια των πρανών και ενεργοποίησε επαναλαμβανόμενα επεισόδια βαρυτικής μεταφοράς ιζημάτων προς τα κατάντι. Παράλληλα, τα ρήγματα μετασχηματισμού (transfer faults) του Ιουρασικού διαδραμάτισαν καθοριστικό ρόλο στην αποθετική εξέλιξη των επιμέρους υπολεκανών, επηρεάζοντας πιθανότατα τον βαθμό απομόνωσής τους, την τροφοδοσία σε ίζημα και τη δημιουργία διαθέσιμου χώρου απόθεσης (accommodation space).
περισσότερα
Περίληψη σε άλλη γλώσσα
During the Early Jurassic, extensional tectonism began and led to the development of the Ionian Basin of Greece. Intrabasinal differentiation occurred within the basin. The Basin is subdivided into three sub-basins (Inner, Middle and Outer), and two different stratigraphic sequences have been distinguished: the pre-rift and the syn-rift sequences. Rifting began during the Early Jurassic, and sedimentation was controlled by the opening of the Tethys Ocean and halokinesis. As a result, the basin has been subdivided into a series of smaller half-basins. Moreover, within the the Ionian Basin syn-rift formations of syn-sedimentary deformation structures are widely distributed. More than 50 studies have been published during the last 70 years, many of them related to syn-rift formations and hydrocarbon prospectivity. The Ammonitico Rosso Formation is a crucial syn-rift Jurassic formation of the Ionian Basin, developed in pelagic environments. It is one of the best-known lithofacies of the Te ...
During the Early Jurassic, extensional tectonism began and led to the development of the Ionian Basin of Greece. Intrabasinal differentiation occurred within the basin. The Basin is subdivided into three sub-basins (Inner, Middle and Outer), and two different stratigraphic sequences have been distinguished: the pre-rift and the syn-rift sequences. Rifting began during the Early Jurassic, and sedimentation was controlled by the opening of the Tethys Ocean and halokinesis. As a result, the basin has been subdivided into a series of smaller half-basins. Moreover, within the the Ionian Basin syn-rift formations of syn-sedimentary deformation structures are widely distributed. More than 50 studies have been published during the last 70 years, many of them related to syn-rift formations and hydrocarbon prospectivity. The Ammonitico Rosso Formation is a crucial syn-rift Jurassic formation of the Ionian Basin, developed in pelagic environments. It is one of the best-known lithofacies of the Tethys Ocean due to its distinctive lithological characteristics. The main objective of this study is to investigate the transition to the Ammonitico Rosso Formation, its development, and the main factors controlling its deposition and spatial distribution. Another aim is the detailed age determination and palaeoenvironmental interpretation of the Jurassic formations. The study areas are three localities in mainland Western Greece where Jurassic formations are exposed: Astakos, Pogonia, and Elataria, as well as Talea Mountain in central Crete. The following methodology was applied to achieve the above objectives. First, geological mapping and detailed lithostratigraphic description and investigation were conducted. Microfacies and micropalaeontological analyses provide valuable information for the biostratigraphy and palaeoenvironmental interpretation of a study location. A total of 194 rock samples were collected from all study areas, of which 131 were prepared as thin sections for microfacies analysis. Subsequently, microfacies classification was carried out based on Folk and Dunham, and the carbonate facies were interpreted using Wilson’s model. A total of eight sediment samples were collected for standard micropalaeontological analysis from Astakos. More than 20 trace-fossil-bearing rock samples from Astakos and Pogonia were analysed. Sedimentological analysis of soft-sediment deformation structures, mainly in Astakos, was also conducted. In total, five samples from Astakos were collected for mineralogical and X-ray diffraction analyses, while four samples from Astakos and three samples from Elataria were analysed by Rock-Eval pyrolysis. In addition, palaeontological study of terrestrial plant remains from Elataria was carried out. In Astakos, Jurassic formations of the external Ionian Basin are developed. Biostratigraphic investigation was carried out on eight different sequences. Microfacies analysis revealed two different Standard Microfacies Types (SMF types). The first one (AMF 1) is classified as biosparite/boundstone, indicating deposition in platform-margin reefs, whereas the second (AMF 2) is classified as micrites-biomicrites/wackestones-packstones, indicating deposition at a toe-of-slope environment. Among other fossils, planktonic foraminifera, calpionellids, and radiolarians were identified. Standard micropalaeontological analysis yielded 650 individuals, including fifteen species of benthic foraminifera (e.g., Prodentalina, Spirillina, Eoguttulina) and at least ten ostracod species (e.g., Ogmoconcha, Ogmoconchella, Polycope). The biostratigraphic results based on benthic foraminifera and ostracods were useful for the age determination of Sequences 6 and 7, indicating upper Pliensbachian and lower Toarcian ages, respectively. Mineralogical analysis showed that the oxides are related to Fe- and Mg-bearing minerals such as hematite and limonite. XRD analysis of rock samples from the Ammonitico Rosso Formation revealed peaks mainly corresponding to calcite, quartz, and glauconite. The presence of hematite and limonite is likely associated with post-depositional diagenetic processes. The occurrence of glauconite is indicative of a continental shelf environment and low rates of sedimentation. Trace-fossil analysis of the Posidonia Beds and Ammonitico Rosso formations showed the presence of the ichnogenera Chondrites, Thalassinoides, and Planolites. These trace fossils are compatible with the Cruziana ichnofacies, which is typically associated with shallow- to moderate-depth marine environments. Soft-sediment deformation analysis revealed a mass-transport deposit within the Posidonia Beds Formation, whereas the Ammonitico Rosso Formation contains a basal shear zone, three debrites, and open folds, suggesting repeated episodes of submarine instability and mass transport during deposition. Rock-Eval analyses of sediments from the Posidonia Beds Formation indicate poor organic richness, suggesting low petroleum potential in the location. In the Pogonia location, Jurassic formations of the external Ionian Basin are developed, and biostratigraphic investigation was carried out on three sequences. Microfacies analysis identified two different SMF types. The first one (PMF 1) is classified as micrites-biomicrites/mudstones-wackestones, whereas the second (PMF 2) comprises biomicrites/packstones. The first type indicates deposition in a toe-of-slope environment, whereas the second represents resedimented material transported from the foreslope to the toe of slope. Among other fossils, benthic foraminifera, filaments, radiolarians, and ammonites were recognized. Trace-fossil analyses from both the Posidonia Beds and Ammonitico Rosso formations revealed the presence of the ichnogenera Chondrites and Thalassinoides. These trace fossils are consistent with the Cruziana ichnofacies, which is associated with shallow- to moderate-depth marine environments.In the Elataria location, two different sub-basins were distinguished: the Elataria and Saloniki sub-basins. In the Elataria sub-basin, six different sequences were studied, whereas in the Saloniki sub-basin, where almost all formations of the Ionian Basin are developed, and were studied as a single sequence in which each sample represents one formation. Six different SMF types were distinguished. The first one (EMF 1) is classified as micrite/mudstone and represents a deep-sea environment. The second one (EMF 2) is classified as micrite-biomicrite/mudstone-wackestone and was deposited in a toe-of-slope environment. The third one (EMF 3), classified as biomicrite/packstone, was deposited on the slope. The fourth one (EMF 4), classified as biosparite/boundstone, was deposited in platform-margin reefs. The fifth one (EMF 5) is crystalline, whereas the sixth (EMF 6) is characterized by a micrite-biomicrite/mudstone-wackestone matrix and micrite-biomicrite/mudstone-wackestone clasts and was deposited in toe-of-slope and deep-water basin environments. The main identified microfossils include planktonic foraminifera (e.g., Globuligerina, Catapsydrax, Subbotina), radiolarians, filaments, and ammonites. In the Posidonia Beds Formation, two continental plant remains belonging to the conifer genus Brachyphyllum were discovered. Rock-Eval analysis of rocks from the Limestones with Filaments Formation revealed a very high organic matter content, indicating excellent petroleum potential in the location. In the Talea Mountains of central Crete, Jurassic formations are exposed that are possibly equivalent to those of the Ionian Zone. Microfacies analysis revealed a crystalline microfacies type. The crystalline texture is attributed to the metamorphism that affected these formations in the Cretan region. Direct comparison of formation thicknesses among the four studied locations was not possible due to tectonic discontinuities and the repeated development of synsedimentary slumps. Astakos and Pogonia exhibit similar lithostratigraphic successions and depositional environments, although Pogonia records additional evidence of resedimentation from the platform foreslope. In contrast, the Elataria succession represents a distinctly different depositional setting, reflected by the absence of the Ammonitico Rosso Formation, the abundance of bitumen, the presence of terrestrial input, and differences in fossil assemblages. The Talea Mountain area differs markedly from the other study areas because the rocks have been recrystallized as a result of metamorphism. These variations indicate significant lateral palaeoenvironmental heterogeneity within the Ionian Basin during the Jurassic and highlight the strong influence of local palaeogeographical conditions on sedimentation. The palaeoenvironmental interpretation based on benthic foraminifera and ostracods indicates that the deposition of the Posidonia Beds Formation took place in an outer-shelf environment at a depth of approximately 500 m, under normal salinity, oxygenated waters, soft substrates, and sufficient nutrient supply. In contrast, the Ammonitico Rosso Formation was deposited in shallower environments and subsequently transported to deeper parts of the basin. The palaeogeographical distribution of the identified benthic foraminiferal and ostracod assemblages is common to both the Tethys Ocean and the European Epicontinental Sea, confirming a connection between these marine realms. The submarine slides recognized within the Ammonitico Rosso Formation in Astakos reach thicknesses of up to 20 m. Their transport distance is estimated at 5–10 km, and pebbles in conglomerate overlying the slides were derived from the Ammonitico Rosso Formation itself. Complementary evidence from terrestrial plant fossils provides further insight into the environmental context of the Jurassic Ionian Basin. The identified Brachyphyllum species indicate that these conifers thrived under tropical to subtropical climatic conditions, while their occurrence in marine sediments records terrestrial plant input into the basin. Based on the available data, the depositional evolution of the Jurassic succession in the Ionian Basin can be summarized as follows. During the Jurassic, extensional tectonics led to the formation of a series of asymmetric half-grabens within the Ionian Basin. Progressive tilting of these fault-blocks created two contemporaneous depositional settings. Depending on the degree of tectonic uplift, some of the structural highs either became subaerially exposed or remained submerged. Consequently, areas subjected to subaerial exposure developed terrestrial environments in adjacent areas, whereas submerged areas provided favourable conditions for the deposition of the Ammonitico Rosso Formation. Continued tilting of the blocks promoted slope instability and triggered repeated gravity-driven mass-transport events. In addition, Jurassic transfer faults controlled the depositional evolution of the basins and likely influenced basin isolation, sediment supply, and accommodation space.
περισσότερα