Περίληψη
Ο ραδιολογικός χαρακτηρισμός ενεργοποιημένων - λόγω πυρηνικών αντιδράσεων με νετρόνια - μεταλλικών τμημάτων πυρηνικών αντιδραστήρων, τα οποία παρουσιάζουν συνήθως και επιφανειακή ραδιορύπανση, είναι απαραίτητος για την λήψη αποφάσεων σχετικά με την διαχείρισή τους κατά τις εργασίες παροπλισμού. Πριν την αποσυναρμολόγηση ή/ και κοπή των τμημάτων των αντιδραστήρων, η επιλογή της τεχνολογίας κοπής, ώστε να περιοριστεί η παραγωγή δευτερευόντων ραδιενεργών καταλοίπων αλλά και να περιοριστούν οι δόσεις στο προσωπικό, βασίζεται στον ακριβή ραδιολογικό χαρακτηρισμό των ραδιονουκλιδίων εντός των υλικών καθώς και αυτών που παρουσιάζονται στην επιφάνεια ως ρύπανση. Όταν απαιτείται απορρύπανση πριν την αποσυναρμολόγηση, ο ακριβής προσδιορισμός των ραδιονουκλιδίων στην επιφάνεια και στον όγκο των υλικών είναι απαραίτητος για την επιλογή της κατάλληλης μεθόδου απορρύπανσης. Τέλος, μετά την αποσυναρμολόγηση ή/ και κοπή των τμημάτων των αντιδραστήρων, ο ακριβής ραδιολογικός χαρακτηρισμός των ραδιονουκ ...
Ο ραδιολογικός χαρακτηρισμός ενεργοποιημένων - λόγω πυρηνικών αντιδράσεων με νετρόνια - μεταλλικών τμημάτων πυρηνικών αντιδραστήρων, τα οποία παρουσιάζουν συνήθως και επιφανειακή ραδιορύπανση, είναι απαραίτητος για την λήψη αποφάσεων σχετικά με την διαχείρισή τους κατά τις εργασίες παροπλισμού. Πριν την αποσυναρμολόγηση ή/ και κοπή των τμημάτων των αντιδραστήρων, η επιλογή της τεχνολογίας κοπής, ώστε να περιοριστεί η παραγωγή δευτερευόντων ραδιενεργών καταλοίπων αλλά και να περιοριστούν οι δόσεις στο προσωπικό, βασίζεται στον ακριβή ραδιολογικό χαρακτηρισμό των ραδιονουκλιδίων εντός των υλικών καθώς και αυτών που παρουσιάζονται στην επιφάνεια ως ρύπανση. Όταν απαιτείται απορρύπανση πριν την αποσυναρμολόγηση, ο ακριβής προσδιορισμός των ραδιονουκλιδίων στην επιφάνεια και στον όγκο των υλικών είναι απαραίτητος για την επιλογή της κατάλληλης μεθόδου απορρύπανσης. Τέλος, μετά την αποσυναρμολόγηση ή/ και κοπή των τμημάτων των αντιδραστήρων, ο ακριβής ραδιολογικός χαρακτηρισμός των ραδιονουκλιδίων εντός των υλικών καθώς και στην επιφάνειά τους είναι απαραίτητος για να αποφασιστεί αν η απορρύπανση θα είναι αποδοτική, καθώς και για να επιλεγούν οι μέθοδοι απορρύπανσης και οι διαδικασίες αποδέσμευσης.Στα ενεργοποιημένα τμήματα των πυρηνικών αντιδραστήρων, κάποια ραδιονουκλίδια παρουσιάζονται εντός των υλικών τους (προϊόντα ενεργοποίησης), κάποια στην επιφάνεια ως ρύπανση (προϊόντα σχάσης) και κάποια εντός, αλλά και στην επιφάνεια των υλικών (ευδιάλυτα προϊόντα ενεργοποίησης). Ενδεικτικά αναφέρεται ότι το ⁹⁴Nb είναι εξαιρετικά δυσδιάλυτο σε αντίθεση με το ⁶⁰Co που είναι ευδιάλυτο, ενώ και τα δύο είναι προϊόντα ενεργοποίησης. Ως εκ τούτου, το ⁹⁴Nb δεν παρουσιάζεται συνήθως στην επιφάνεια ως ρύπανση ενώ η παρουσία του Co-60 στην επιφάνεια είναι σημαντική. Σε αντίθεση, το ¹³⁷Cs, που είναι προϊόν σχάσης παρουσιάζεται στην επιφάνεια ως ρύπανση και σπάνια εσωτερικά στον όγκο. Η παρούσα διδακτορική διατριβή αφορά στην ανάπτυξη μη καταστροφικής μεθόδου (NDT) γ-φασματοσκοπίας, βασισμένης σε προσομοιώσεις πηγής - ανιχνευτή με τη μέθοδο Monte Carlo (κώδικας MCNP), για τον ταυτόχρονο, ποσοτικό προσδιορισμό προϊόντων ενεργοποίησης στο εσωτερικό υλικών και ραδιενεργού ρύπανσης στην επιφάνειά τους με μια μέτρηση. Για την διάκριση και ποσοτικοποίηση της ραδιενέργειας στην επιφάνεια και στον όγκο αναπτύχθηκαν δύο εναλλακτικές, ισοδύναμες μέθοδοι, βασισμένες στην ανάλυση της φωτοκορυφής και της αιχμής Compton. Η πρώτη μέθοδος βασίστηκε στις μετρήσεις των γεγονότων που καταγράφηκαν από τον ανιχνευτή στην φωτοκορυφή και την περιοχή της αιχμής Compton από την συνεισφορά των ενεργοτήτων στον όγκο (ως αποτέλεσμα της ενεργοποίησης) και στην επιφάνεια (ως αποτέλεσμα της επιφανειακής ραδιορύπανσης) δειγμάτων χάλυβα. Η δεύτερη μέθοδος στηρίχτηκε στη σχέση του λόγου Compton προς φωτοκορυφή (C/P) σε σχέση με την απόλυτη απόδοση της φωτοκορυφής, που προέκυψε από φάσματα προσομοίωσης. Η σχέση αυτή αξιοποιήθηκε για τον προσδιορισμό της ενεργότητας των ραδιονουκλιδίων που εμφανίζονται ταυτόχρονα στον όγκο και στην επιφάνεια ως ραδιορύπανση.Δείγματα από συστοιχίες πλακών χάλυβα, πάχους 1 mm και πηγές απορροφητικού χαρτιού ρυπασμένου με ¹³⁷Cs γνωστής ενεργότητας, τοποθετημένα μεταξύ των πλακών καθώς και στην επιφάνεια των συστοιχιών, παρασκευάστηκαν προς επαλήθευση των δύο αυτών μεθόδων. Και οι δύο μέθοδοι παρήγαγαν συνεπή αποτελέσματα και η συμφωνία μεταξύ των γνωστών ενεργοτήτων των δειγμάτων και εκείνων που προσδιορίστηκαν πειραματικά ήταν εντός του επιπέδου αβεβαιότητας από 1σ έως 2σ, επιβεβαιώνοντας την αξιοπιστία τους για την ταυτόχρονη εκτίμηση, με μια μέτρηση, της ενεργότητας στην επιφάνεια και στον όγκο δειγμάτων χάλυβα.Επιπλέον, πραγματοποιήθηκε επαλήθευση σε πραγματικό ενεργοποιημένο δείγμα από τον Ελληνικό Ερευνητικό Πυρηνικό Αντιδραστήρα (Greek Research Reactor – GRR-1). Επιβεβαιώθηκε η συμφωνία των αποτελεσμάτων που προέκυψε από την χρήση της μεθόδου του λόγου Compton προς φωτοκορυφή (C/P) σε σχέση με την απόλυτη απόδοση της φωτοκορυφής με τα αποτελέσματα πιστοποιημένου λογισμικού, το οποίο επιτρέπει την φασματοσκοπική ανάλυση δειγμάτων και περιεκτών διαφορετικών γεωμετριών χωρίς την ανάγκη φυσικής βαθμονόμησης απόδοσης με πραγματικές ραδιενεργές πηγές.
περισσότερα
Περίληψη σε άλλη γλώσσα
The radiological characterization of activated components of nuclear reactors - resulting from neutron-induced nuclear reactions - which typically also exhibit surface contamination, is essential for decision-making regarding their management during decommissioning activities. Prior to the dismantling or/and segmentation of reactor components, the selection of an appropriate cutting technology, aimed at minimizing the generation of secondary radioactive waste and reducing radiation doses to personnel, relies on accurate radiological characterization of radionuclides both within the volume of materials and on their surfaces as contamination.When decontamination is required prior to dismantling, the precise identification of radionuclides present on the surface and within the volume of materials is crucial for selecting the most appropriate decontamination method. Finally, following dismantling and segmentation, accurate radiological characterization of radionuclides within the materials ...
The radiological characterization of activated components of nuclear reactors - resulting from neutron-induced nuclear reactions - which typically also exhibit surface contamination, is essential for decision-making regarding their management during decommissioning activities. Prior to the dismantling or/and segmentation of reactor components, the selection of an appropriate cutting technology, aimed at minimizing the generation of secondary radioactive waste and reducing radiation doses to personnel, relies on accurate radiological characterization of radionuclides both within the volume of materials and on their surfaces as contamination.When decontamination is required prior to dismantling, the precise identification of radionuclides present on the surface and within the volume of materials is crucial for selecting the most appropriate decontamination method. Finally, following dismantling and segmentation, accurate radiological characterization of radionuclides within the materials and on their surfaces is necessary to assess the effectiveness of decontamination, as well as to determine suitable decontamination strategies and clearance procedures.In activated reactor components, certain radionuclides are present within the material matrix (activation products), others are found on the surface as contamination (fission products), and some are present both within the volume and on the surface (soluble activation products). Indicatively, ⁹⁴Nb is highly insoluble, in contrast to ⁶⁰Co, which is soluble, although both are activation products. Consequently, ⁹⁴Nb is not typically observed as surface contamination, whereas the presence of ⁶⁰Co on surfaces is significant. In contrast, ¹³⁷Cs, a fission product, is predominantly found as surface contamination and only rarely within the volume.This doctoral dissertation presents the development of a non-destructive (NDT) γ-spectrometry method, based on Monte Carlo source–detector simulations performed with the MCNP code, for the simultaneous quantitative determination of activation products distributed within materials and radioactive contamination present on their surfaces from a single gamma-spectrometry measurement.For the discrimination and quantification of radioactivity on the surface and within the volume, two alternative, equivalent methods were developed, based on the analysis of the photopeak and the Compton edge. The first method is based on the net counts of the detector in the photopeak and the Compton edge region arising from the contribution of activities in the volume (due to activation) as well as on the surface (due to radioactive contamination) of the steel sample. The second method was based on the relationship between the Compton-to-photopeak ratio (C/P) and the absolute photopeak efficiency, as derived from simulated spectra. This relationship was utilized for the determination of the activity of radionuclides that are present concurrently in the volume and on the surface as contamination in steel samples.Sample configurations consisting of arrays of 1 mm thick steel slabs and filter paper sources contaminated with ¹³⁷Cs of nominal activity were prepared to validate both methods, using both experimental and simulated spectra. Both methodologies produced consistent results and the agreement between the nominal activities and the experimentally determined ones were within the 1σ to 2σ uncertainty level, confirming their reliability for the simultaneous quantification of surface contamination and volume activity in steel from a single measurement.Furthermore, the method was validated using a real activated sample from the Greek Research Reactor (GRR-1). Excellent agreement was demonstrated between the results obtained using the proposed Compton-to-photopeak (C/P) ratio and absolute photopeak efficiency method and those obtained with a certified software package for gamma-spectrometry analysis of samples and containers of arbitrary geometries, which performs efficiency calibration through Monte Carlo modelling without requiring physical calibration with reference radioactive sources.
περισσότερα