Περίληψη
Η αυξανόμενη παραγωγή αγροβιομηχανικών αποβλήτων και οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις των πλαστικών μίας χρήσης καθιστούν αναγκαία την ανάπτυξη καινοτόμων στρατηγικών αξιοποίησης των παραπροϊόντων της βιομηχανίας τροφίμων στο πλαίσιο της κυκλικής οικονομίας και της συμμόρφωσης με τα κριτήρια της περιβαλλοντικής, κοινωνικής και εταιρικής διακυβέρνησης (ESG). Αντικείμενο της παρούσας διδακτορικής διατριβής είναι η κατανόηση των φυσικοχημικών και ρεολογικών ιδιοτήτων των προϊόντων και παραπροϊόντων χυμοποίησης, καθώς και η αξιοποίηση τους για την ανάπτυξη βιοδιασπώμενων υλικών υψηλής προστιθέμενης αξίας. Στο πρώτο μέρος της μελέτης διερευνήθηκαν φυσικοχημικές, κολλοειδείς και ρεολογικές ιδιότητες του πουρέ ροδάκινου, με στόχο την κατανόηση των μηχανισμών που διέπουν τα φαινόμενα διαχωρισμού φάσεων και καθορίζουν τη σταθερότητα των κολλοειδών διασπορών φρούτων. Ειδικότερα, μελετήθηκε η επίδραση της περιεκτικότητας σε διαλυτά στερεά και της θερμοκρασίας στη ρεολογική συμπεριφορά του πουρέ, ενώ ...
Η αυξανόμενη παραγωγή αγροβιομηχανικών αποβλήτων και οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις των πλαστικών μίας χρήσης καθιστούν αναγκαία την ανάπτυξη καινοτόμων στρατηγικών αξιοποίησης των παραπροϊόντων της βιομηχανίας τροφίμων στο πλαίσιο της κυκλικής οικονομίας και της συμμόρφωσης με τα κριτήρια της περιβαλλοντικής, κοινωνικής και εταιρικής διακυβέρνησης (ESG). Αντικείμενο της παρούσας διδακτορικής διατριβής είναι η κατανόηση των φυσικοχημικών και ρεολογικών ιδιοτήτων των προϊόντων και παραπροϊόντων χυμοποίησης, καθώς και η αξιοποίηση τους για την ανάπτυξη βιοδιασπώμενων υλικών υψηλής προστιθέμενης αξίας. Στο πρώτο μέρος της μελέτης διερευνήθηκαν φυσικοχημικές, κολλοειδείς και ρεολογικές ιδιότητες του πουρέ ροδάκινου, με στόχο την κατανόηση των μηχανισμών που διέπουν τα φαινόμενα διαχωρισμού φάσεων και καθορίζουν τη σταθερότητα των κολλοειδών διασπορών φρούτων. Ειδικότερα, μελετήθηκε η επίδραση της περιεκτικότητας σε διαλυτά στερεά και της θερμοκρασίας στη ρεολογική συμπεριφορά του πουρέ, ενώ παράλληλα διερευνήθηκε ο ρόλος του μεγέθους των σωματιδίων και του ζ-δυναμικού στα φαινόμενα καθίζησης και αποσταθεροποίησης του συστήματος. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι ο πουρές παρουσίασε ψευδοπλαστική συμπεριφορά, η οποία περιεγράφηκε ικανοποιητικά από το μοντέλο Power law. Η αύξηση της συγκέντρωσης των διαλυτών στερεών οδήγησε σε αύξηση του φαινομενικού ιξώδους και του συντελεστή συνεκτικότητας, ενώ η αύξηση της θερμοκρασίας είχε αντίθετη επίδραση. Επιπλέον, οι χαμηλές τιμές του ζ-δυναμικού σε συνδυασμό με το μέγεθος των σωματιδίων συνέβαλαν στην εμφάνιση φαινομένων καθίζησης. Αντίθετα, η αύξηση της περιεκτικότητας σε σάκχαρα περιόρισε τον ρυθμό διαχωρισμού των φάσεων μέσω των ενισχυμένων αλληλεπιδράσεων μεταξύ των σωματιδίων, της αύξησης του φαινομενικού ιξώδους, και της βελτίωσης της κολλοειδούς σταθερότητας. Στο δεύτερο μέρος της διατριβής αναπτύχθηκαν βιοδιασπώμενα λιγνοκυτταρινούχα σύνθετα υλικά από παραπροϊόντα επεξεργασίας ροδάκινου και μήλου μέσω θερμοσυμπίεσης, χωρίς τη χρήση συνθετικών συνδετικών ουσιών ή πολυμερικών μητρών. Μέσω εφαρμογής πειραματικού οριστικού σχεδιασμού διαλογής (Definitive Screening Design) διερευνήθηκε η επίδραση της σύστασης, του μεγέθους σωματιδίων, της πίεσης, της θερμοκρασίας και του χρόνου επεξεργασίας στις φυσικές ιδιότητες (πάχος, πυκνότητα), τη δομή (δείκτης κρυσταλλικότητας), τη συμπεριφορά απορρόφησης νερού (συντελεστής διάχυσης υγρασίας), τις μηχανικές ιδιότητες (μέτρο ελαστικότητας, αντοχή σε κάμψη) και το ρυθμό βιοδιάσπασης. Οι φυσικοχημικές και θερμικές αναλύσεις των αποξηραμένων παραπροϊόντων έδειξαν ότι θερμοκρασίες επεξεργασίας κάτω από τους 150 °C αποτρέπουν την αποικοδόμηση των λιγνοκυτταρινούχων συστατικών. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η αύξηση τόσο της πίεσης μορφοποίησης όσο και του χρόνου παραμονής μείωσε το πάχος των σύνθετων υλικών, ενώ παράλληλα αύξησε τη δυσκαμψία και την αντοχή σε κάμψη, με τιμές μέτρου ελαστικότητας που ξεπέρασαν τα 1000 MPa υπό βέλτιστες συνθήκες επεξεργασίας. Οι υψηλότερες θερμοκρασίες μορφοποίησης μείωσαν την απορρόφηση νερού και τον συντελεστή διάχυσης της υγρασίας, ιδιαίτερα στα σύνθετα υλικά με υψηλή περιεκτικότητα σε λιγνίνη, προάγοντας τη θερμική ανόπτηση της λιγνίνης (thermal annealing) και την καλύτερη συνένωση των σωματιδίων. Ως αποτέλεσμα, δημιουργήθηκαν πυκνότερες δομές με περιορισμένη μεταφορά υγρασίας. Η ικανότητα βιοδιάσπασης αξιολογήθηκε μέσω δοκιμών ταφής στο χώμα διάρκειας 200 ημερών, οι οποίες αποκάλυψαν απώλεια μάζας από 54.2% κ.β. έως 90.7% κ.β. μεταξύ των διαφορετικών δειγμάτων. Τα σύνθετα υλικά με βάση το μήλο παρουσίασαν υψηλότερο βαθμό αποικοδόμησης σε σύγκριση με εκείνα που περιείχαν ροδάκινο, λόγω του χαμηλότερου δείκτη κρυσταλλικότητας και της μειωμένης περιεκτικότητας τους σε λιγνίνη. Τα πειράματα αυτά επιβεβαίωσαν τη δυνατότητα αξιοποίησης των παραπροϊόντων χυμοποίησης ως βιώσιμων εναλλακτικών λύσεων έναντι των πλαστικών μίας χρήσης.Επιπλέον, διερευνήθηκε η δυνατότητα αξιοποίησης των παραπροϊόντων χυμοποίησης ως υλικού τρισδιάστατης εκτύπωσης για την παραγωγή βιοδιασπώμενων ειδών εστίασης. Τα αναπτυγμένα μίγματα παρουσίασαν ικανοποιητική εκτυπωτική ικανότητα και αποθετική ακρίβεια. Ωστόσο, οι μεταβολές που προκλήθηκαν κατά την αφύγρανση οδήγησαν σε παραμορφώσεις και αυξημένη ευθραυστότητα των παραγόμενων δοκιμίων, περιορίζοντας την περαιτέρω ανάπτυξη της συγκεκριμένης εφαρμογής.Παράλληλα, αναπτύχθηκαν βιοδιασπώμενα καλαμάκια από υπολείμματα χυμοποίησης φρούτων με χρήση φυσικών συνδετικών υλικών, με στόχο τη βελτίωση των λειτουργικών και μηχανικών χαρακτηριστικών τους και την προσαρμογή τους στις απαιτήσεις εφαρμογών εστίασης μίας χρήσης. Η παραγωγή έγινε σε εξωθητήρα διπλού κοχλία από δύο διαφορετικούς κατασκευαστές και δοκιμάστηκαν δύο διαφορετικά βιοπολυμερή. Βασικό κριτήριο βελτιστοποίησης της συνταγής και των συνθηκών εξώθησης αποτέλεσε η συμπεριφορά του τήγματος κατά την εξώθηση, η δομή των εξωθημένων προϊόντων και η αντοχή τους στο νερό. Το καλαμάκι που παρασκευάστηκε από μίγμα εμπορικού βιοδιασπώμενου πολυμερούς και ξηρού αποβλήτου χυμοποίησης παρουσίασε υψηλή ανθεκτικότητα κατά την επαφή τόσο με κρύο όσο και με ζεστό νερό, διατηρώντας τη δομική του ακεραιότητα. Τέλος, πραγματοποιήθηκε προκαταρκτική τεχνοοικονομική μελέτη για μονάδα παραγωγής βιοδιασπώμενων καλαμακιών σε βιομηχανική κλίμακα. Η μελέτη περιλάμβανε τον σχεδιασμό του διαγράμματος ροής της διεργασίας, τη διαστασιολόγηση του εξοπλισμού, την εκτίμηση των απαιτήσεων σε πρώτες ύλες και ενέργεια, καθώς και την αξιολόγηση του επενδυτικού και λειτουργικού κόστους. Η ανάλυση διεξήχθη για τέσσερις διαφορετικές περιπτώσεις μελέτης (δύο για κάθε βιοπολυμερές). Τα αποτελέσματα κατέδειξαν τη θετική οικονομική προοπτική όλων των εξεταζόμενων περιπτώσεων μελέτης για τιμή πώλησης μεγαλύτερη ή ίση με την τιμή ισοσκελισμού, με θετική καθαρή παρούσα αξία (NPV) στο τέλος της 20ετούς περιόδου λειτουργίας και εσωτερικό βαθμό απόδοσης (IRR) υψηλότερο από την εξεταζόμενη τιμή του ελάχιστου αποδεκτού ρυθμού απόδοσης MARR (15%). Η ανάλυση ευαισθησίας της τιμής πώλησης ανέδειξε τον καθοριστικό ρόλο του ετήσιου όγκου παραγωγής και του κόστους λειτουργίας στην οικονομική απόδοση της επένδυσης. Ωστόσο, οι οικονομικά αποδοτικότερες περιπτώσεις, που αντιστοιχούν στις περιπτώσεις μελέτης 3 και 4, δεν εξασφάλισαν πλήρη αδιαβροχοποίηση του τελικού προϊόντος, αναδεικνύοντας την ανάγκη συνεκτίμησης της οικονομικής βιωσιμότητας και των τεχνικών χαρακτηριστικών κατά την επιλογή της βέλτιστης παραγωγικής προσέγγισης. Συνολικά, η διατριβή συμβάλλει τόσο στην κατανόηση των μηχανισμών που διέπουν τη σταθερότητα και τη ρεολογία προϊόντων χυμοποίησης όσο και στην ανάπτυξη βιώσιμων βιοϋλικών από αγροβιομηχανικά υπολείμματα, παρέχοντας παράλληλα ένα πλαίσιο βιομηχανικής εφαρμογής που ενισχύει τη μετάβαση προς μοντέλα κυκλικής βιοοικονομίας και τη μείωση της εξάρτησης από τα συμβατικά πλαστικά υλικά.
περισσότερα
Περίληψη σε άλλη γλώσσα
The increasing generation of agro-industrial waste and the environmental impacts associated with single-use plastics have created a pressing need for innovative valorization strategies for by-products of the food industry within the framework of the circular economy and compliance with Environmental, Social and Governance (ESG) criteria. The objective of the present doctoral dissertation was to investigate both products and by-products of the fruit juice processing industry, aiming to enhance the understanding of the physicochemical and rheological properties of juice products, while simultaneously exploring the utilization of processing residues for the development of biodegradable materials and value-added products. The first part of the study focused on the physicochemical and rheological characterization of peach puree. The influence of soluble solids concentration and temperature on rheological behavior was investigated, while sedimentation rate, particle size distribution, and ze ...
The increasing generation of agro-industrial waste and the environmental impacts associated with single-use plastics have created a pressing need for innovative valorization strategies for by-products of the food industry within the framework of the circular economy and compliance with Environmental, Social and Governance (ESG) criteria. The objective of the present doctoral dissertation was to investigate both products and by-products of the fruit juice processing industry, aiming to enhance the understanding of the physicochemical and rheological properties of juice products, while simultaneously exploring the utilization of processing residues for the development of biodegradable materials and value-added products. The first part of the study focused on the physicochemical and rheological characterization of peach puree. The influence of soluble solids concentration and temperature on rheological behavior was investigated, while sedimentation rate, particle size distribution, and zeta potential were determined considering the fruit puree matrix as a colloidal dispersion. The results demonstrated that peach puree exhibited pseudoplastic behavior, which was satisfactorily described by the Power law model. Increasing soluble solids concentration resulted in higher apparent viscosity and flow consistency coefficient values, whereas increasing temperature produced the opposite effect. Furthermore, low zeta potential values promoted sedimentation phenomena, with samples containing the lowest sucrose concentration exhibiting the highest phase separation index. The second part of the dissertation involved the development of biodegradable lignocellulosic composites from peach and apple processing by-products using hot compression molding without the addition of synthetic binders or polymeric matrices. A Definitive Screening Design (DSD) was employed to investigate the effects of recipe composition, particle size, molding pressure, temperature, and holding time on the physical and mechanical properties of the produced materials. Physicochemical and thermal analyses of the dried by-products indicated that processing temperatures below 150 °C prevented the degradation of lignocellulosic constituents. The results showed that increasing both molding pressure and holding time reduced composite thickness while simultaneously improving stiffness and flexural strength, with modulus of elasticity values exceeding 1000 MPa under optimal processing conditions. Higher molding temperatures reduced water absorption and moisture diffusivity, particularly in lignin-rich composites, by promoting lignin softening and improved particle consolidation. As a result, denser structures with limited moisture transport were obtained. Biodegradability was evaluated through soil burial tests over a period of 200 days, revealing weight losses ranging from 54.2% w/w to 90.7% w/w among the different formulations. Apple-based composites exhibited a greater degree of degradation compared to composites containing peach residues. These findings confirmed the potential of fruit juice processing by-products as sustainable alternatives to conventional single-use plastics. Furthermore, the feasibility of utilizing fruit juice processing by-products as feedstock for the three-dimensional (3D) printing of biodegradable food-service items was investigated. The developed formulations demonstrated satisfactory printing performance and deposition accuracy. Nevertheless, dehydration induced deformation and increased brittleness of the printed specimens, limiting the practical applicability and further development of the proposed approach.In parallel, biodegradable straws were developed from fruit juice processing residues using natural binding agents, aiming to improve their functional and mechanical characteristics and to adapt them to the requirements of single-use foodservice applications. Production was carried out on twin-screw extruders from two different manufacturers, and two different biopolymers were tested. The key criteria for optimizing the formulation and the extrusion conditions were the behavior of the melt during extrusion, the structure of the extrudates and their resistance to water. The straw produced from a blend of a commercial biodegradable polymer and dried juicing waste exhibited high durability upon contact with both cold and hot water, retaining its structural integrity.Finally, a preliminary techno-economic assessment was conducted for the industrial-scale production of biodegradable drinking straws. The analysis included process flow diagram development, equipment sizing, estimation of raw material and energy requirements, and evaluation of capital and operating costs. The analysis was performed for four different case studies, two for each biopolymer. The results demonstrated the positive economic potential of all the investigated case studies at selling prices equal to or higher than the break-even price, yielding a positive net present value (NPV) at the end of the 20-year operating period and an internal rate of return (IRR) exceeding the minimum acceptable rate of return (MARR) of 15%. A sensitivity analysis of the selling price further highlighted the importance of annual production capacity and operating costs in determining the economic viability of the proposed process. However, the most economically attractive cases did not ensure complete water resistance of the final product, highlighting the need to consider both economic viability and technical characteristics when selecting the optimal production approach. Overall, this dissertation contributes both to the understanding of the mechanisms governing the stability and rheological behavior of fruit juice products and to the development of sustainable biomaterials from agro-industrial residues. Furthermore, it provides a framework for industrial implementation that supports the transition toward circular bioeconomy models and reduces dependence on conventional plastic materials.
περισσότερα