Περίληψη
ΠΕΡΙΛΗΨΗ:Η παρούσα διδακτορική διατριβή πραγματεύεται τη διερεύνηση των υδρολογικών, υδρογεωλογικών και υδροχημικών χαρακτηριστικών των ορεινών υπόγειων υδροφόρων συστημάτων του Δήμου Μύκης, στον Νομό Ξάνθης, στη Βορειοανατολική Ελλάδα. Κύριος σκοπός της έρευνας είναι η κατανόηση της λειτουργίας των υπόγειων υδροφορέων της περιοχής, η αξιολόγηση της ποιοτικής και ποσοτικής κατάστασης των υπόγειων νερών, καθώς και η διερεύνηση των μηχανισμών τροφοδοσίας, κυκλοφορίας και εκφόρτισής τους μέσα σε ένα ιδιαίτερα σύνθετο γεωλογικό, τεκτονικό και μορφολογικό περιβάλλον. Παράλληλα, επιδιώκεται η διερεύνηση της δυνατότητας αξιοποίησης και διαχείρισης των υπόγειων υδατικών πόρων για την κάλυψη των υδρευτικών αναγκών των οικισμών της περιοχής.Η περιοχή έρευνας ταυτίζεται σε μεγάλο βαθμό με την επικράτεια του Δήμου Μύκης και καταλαμβάνει συνολική έκταση περίπου 633,3 km². Πρόκειται για μία κατεξοχήν ορεινή περιοχή, που χαρακτηρίζεται από έντονο ανάγλυφο, εκτεταμένη δασοκάλυψη, υψηλή πυκνότητα υδρογ ...
ΠΕΡΙΛΗΨΗ:Η παρούσα διδακτορική διατριβή πραγματεύεται τη διερεύνηση των υδρολογικών, υδρογεωλογικών και υδροχημικών χαρακτηριστικών των ορεινών υπόγειων υδροφόρων συστημάτων του Δήμου Μύκης, στον Νομό Ξάνθης, στη Βορειοανατολική Ελλάδα. Κύριος σκοπός της έρευνας είναι η κατανόηση της λειτουργίας των υπόγειων υδροφορέων της περιοχής, η αξιολόγηση της ποιοτικής και ποσοτικής κατάστασης των υπόγειων νερών, καθώς και η διερεύνηση των μηχανισμών τροφοδοσίας, κυκλοφορίας και εκφόρτισής τους μέσα σε ένα ιδιαίτερα σύνθετο γεωλογικό, τεκτονικό και μορφολογικό περιβάλλον. Παράλληλα, επιδιώκεται η διερεύνηση της δυνατότητας αξιοποίησης και διαχείρισης των υπόγειων υδατικών πόρων για την κάλυψη των υδρευτικών αναγκών των οικισμών της περιοχής.Η περιοχή έρευνας ταυτίζεται σε μεγάλο βαθμό με την επικράτεια του Δήμου Μύκης και καταλαμβάνει συνολική έκταση περίπου 633,3 km². Πρόκειται για μία κατεξοχήν ορεινή περιοχή, που χαρακτηρίζεται από έντονο ανάγλυφο, εκτεταμένη δασοκάλυψη, υψηλή πυκνότητα υδρογραφικού δικτύου και περιορισμένες καλλιεργήσιμες εκτάσεις. Η γεωγραφική της θέση, στα ελληνοβουλγαρικά σύνορα και στον ορεινό όγκο της Ροδόπης, σε συνδυασμό με τις ιδιαίτερες γεωλογικές και τεκτονικές συνθήκες, διαμορφώνει ένα σύνθετο υδρογεωλογικό καθεστώς, στο οποίο κυριαρχούν οι ρωγματικοί και αποσαθρωμένοι υδροφορείς αναπτυγμένοι σε κρυσταλλικά πετρώματα.Η διατριβή βασίστηκε, τόσο στη συγκέντρωση και αξιολόγηση υφιστάμενων βιβλιογραφικών, γεωλογικών, υδρολογικών και υδρογεωλογικών δεδομένων, όσο και στη συλλογή πρωτογενών στοιχείων πεδίου. Στο πλαίσιο της έρευνας πραγματοποιήθηκαν εκτεταμένες δειγματοληψίες υπόγειου νερού από δίκτυο πενήντα δύο (52) σημείων υδροληψίας, τα οποία περιλαμβάνουν σαράντα επτά (47) φυσικές πηγές και πέντε (5) υδρευτικές γεωτρήσεις. Οι δειγματοληψίες πραγματοποιήθηκαν κατά τέσσερις διακριτές περιόδους, τον Οκτώβριο 2021, τον Απρίλιο 2022, τον Οκτώβριο 2022 και τον Απρίλιο 2023, καλύπτοντας το μεγαλύτερο μέρος της περιοχής έρευνας και των βασικών υδρογεωλογικών σχηματισμών.Κατά τη διάρκεια των ερευνών πεδίου πραγματοποιήθηκαν επιτόπιες μετρήσεις φυσικοχημικών παραμέτρων, όπως το pH, η ηλεκτρική αγωγιμότητα, η θερμοκρασία και η παροχή των πηγών και γεωτρήσεων, ενώ ακολούθησαν αναλυτικές εργαστηριακές χημικές αναλύσεις για τον προσδιορισμό των κύριων κατιόντων και ανιόντων, δευτερευουσών φυσικοχημικών παραμέτρων και επιλεγμένων ιχνοστοιχείων. Παράλληλα, πραγματοποιήθηκε επεξεργασία των υδροχημικών δεδομένων μέσω στατιστικών και γεωχημικών μεθόδων αξιολόγησης, καθώς και ανάπτυξη θεματικών χαρτών χωρικής κατανομής των φυσικοχημικών παραμέτρων.Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στη διερεύνηση της σχέσης μεταξύ γεωλογικού υποβάθρου, τεκτονικής δομής, μορφολογίας και χημικής σύστασης των υπόγειων νερών, καθώς και στην αξιολόγηση της επίδρασης των φυσικών και ανθρωπογενών παραγόντων στη διαμόρφωση της ποιότητας των υδατικών πόρων. Η υδροχημική συμπεριφορά των νερών αξιολογήθηκε μέσω της χρήσης υδροχημικών διαγραμμάτων, στατιστικών μεθόδων και δεικτών ποιότητας, με στόχο την ερμηνεία των μηχανισμών αλληλεπίδρασης νερού–πετρώματος, της κυκλοφορίας των υπόγειων νερών και των συνθηκών εμπλουτισμού των ορεινών υδροφορέων της Ροδόπης.Παράλληλα, πραγματοποιήθηκε αναλυτική διερεύνηση των επιφανειακών υδρολογικών και κλιματολογικών συνθηκών της περιοχής, μέσω αξιοποίησης μακροχρόνιων χρονοσειρών βροχόπτωσης και θερμοκρασίας από μετεωρολογικούς σταθμούς της ευρύτερης περιοχής. Η ανάλυση αυτή επέτρεψε την εκτίμηση των συνθηκών τροφοδοσίας των υπόγειων υδροφορέων, της επιφανειακής απορροής, της εξατμισοδιαπνοής και συνολικά του υδρολογικού ισοζυγίου της περιοχής.Επιπλέον, στο πλαίσιο της διατριβής διερευνήθηκε η δυνατότητα κάλυψης των αναγκών ύδρευσης των οικισμών του Δήμου Μύκης, μέσω αξιολόγησης των μετρηθεισών παροχών των πηγών και γεωτρήσεων σε σχέση με τις απαιτήσεις κατανάλωσης νερού. Η ανάλυση αυτή κατέδειξε σημαντικές χωρικές διαφοροποιήσεις ως προς την επάρκεια των διαθέσιμων υδατικών πόρων, αναδεικνύοντας περιοχές με πλεονάσματα αλλά και περιοχές με υδροδοτικά ελλείμματα, ιδιαίτερα κατά τις ξηρές περιόδους.Η διάρθρωση και η δομή της παρούσας διδακτορικής διατριβής παρουσιάζονται συνοπτικά ως ακολούθως:•Κεφάλαιο 1ο: Πραγματοποιείται εισαγωγή στο αντικείμενο της έρευνας και παρουσιάζεται αναλυτική βιβλιογραφική ανασκόπηση σχετικά με τα ορεινά υδρογεωλογικά συστήματα, τη λειτουργία των υπόγειων υδροφορέων και τη σημασία των υπόγειων νερών για την κάλυψη υδρευτικών αναγκών σε ορεινές περιοχές.•Κεφάλαιο 2ο: Παρουσιάζονται τα γενικά χαρακτηριστικά της περιοχής έρευνας, η γεωγραφική της θέση, τα δημογραφικά και ανθρωπογεωγραφικά στοιχεία, καθώς και η χωρική κατανομή των σημείων υδροληψίας.•Κεφάλαιο 3ο: Αναλύονται η γεωμορφολογία και η γεωλογία της περιοχής έρευνας, η τεκτονική δομή, το ανάγλυφο, το υδρογραφικό δίκτυο και οι κύριοι γεωλογικοί σχηματισμοί που επηρεάζουν την ανάπτυξη και λειτουργία των υπόγειων υδροφορέων.•Κεφάλαιο 4ο: Παρουσιάζονται τα επιφανειακά υδρολογικά και μετεωρολογικά χαρακτηριστικά της περιοχής, πραγματοποιείται στατιστική επεξεργασία των βροχομετρικών και θερμοκρασιακών δεδομένων και εξετάζονται οι συνθήκες που επηρεάζουν το υδρολογικό ισοζύγιο και την κατείσδυση των κατακρημνισμάτων.•Κεφάλαιο 5ο: Περιγράφονται τα υδρογεωλογικά χαρακτηριστικά της περιοχής έρευνας, οι κύριοι τύποι υδροφορέων, το υδρογραφικό δίκτυο, οι συνθήκες τροφοδοσίας και εκφόρτισης των υπόγειων νερών και τα βασικά χαρακτηριστικά των σημείων υδροληψίας.•Κεφάλαιο 6ο: Παρουσιάζεται η λεπτομερής και σε βάθος υδροχημική διερεύνηση της περιοχής έρευνας. Αναλύονται τα αποτελέσματα των φυσικοχημικών και χημικών αναλύσεων των δειγμάτων υπόγειου νερού, αξιολογείται η ποιότητα των υδατικών πόρων και εξετάζονται οι υδροχημικές διεργασίες που επηρεάζουν τη χημική σύσταση των υπόγειων νερών.•Κεφάλαιο 7ο: Διερευνάται η δυνατότητα κάλυψης των αναγκών κατανάλωσης νερού των οικισμών του Δήμου Μύκης μέσω της αξιολόγησης των παροχών των πηγών και γεωτρήσεων και εξετάζονται ζητήματα αξιοποίησης και διαχείρισης των υπόγειων υδατικών πόρων της περιοχής.•Κεφάλαιο 8ο: Παρουσιάζονται η ανακεφαλαίωση και τα βασικά συμπεράσματα που προέκυψαν από τη συνολική διερεύνηση των υδρολογικών, υδρογεωλογικών και υδροχημικών χαρακτηριστικών της περιοχής έρευνας, καθώς και οι προτάσεις για την ορθολογική διαχείριση των υπόγειων υδατικών πόρων του Δήμου Μύκης.Τέλος, παρατίθενται οι ελληνικές και διεθνείς βιβλιογραφικές αναφορές που αξιοποιήθηκαν στο σύνολο της διατριβής, ενώ ακολουθούν τα παραρτήματα με τα αποτελέσματα των χημικών αναλύσεων, τους πίνακες δεδομένων, τις στατιστικές επεξεργασίες και το συνοδευτικό χαρτογραφικό υλικό.
περισσότερα
Περίληψη σε άλλη γλώσσα
ABSTRACT:This present doctoral thesis dissertation investigates the hydrological, hydrogeological, and hydrochemical characteristics of the mountainous groundwater systems of the Municipality of Myki, located in Xanthi Prefecture, Northeastern Greece. The primary objective of the research is to understand the functioning of the groundwater aquifers in the study area, to assess the qualitative and quantitative status of the groundwater resources, and to investigate the mechanisms of recharge, circulation, and discharge within a particularly complex geological, tectonic, and geomorphological environment. At the same time, the study aims to explore the potential utilization and management of groundwater resources in order to meet the water supply demands of the settlements in the area.The study area largely coincides with the administrative boundaries of the Municipality of Myki and covers a total area of approximately 633.3 km². It is a predominantly mountainous region characterized by i ...
ABSTRACT:This present doctoral thesis dissertation investigates the hydrological, hydrogeological, and hydrochemical characteristics of the mountainous groundwater systems of the Municipality of Myki, located in Xanthi Prefecture, Northeastern Greece. The primary objective of the research is to understand the functioning of the groundwater aquifers in the study area, to assess the qualitative and quantitative status of the groundwater resources, and to investigate the mechanisms of recharge, circulation, and discharge within a particularly complex geological, tectonic, and geomorphological environment. At the same time, the study aims to explore the potential utilization and management of groundwater resources in order to meet the water supply demands of the settlements in the area.The study area largely coincides with the administrative boundaries of the Municipality of Myki and covers a total area of approximately 633.3 km². It is a predominantly mountainous region characterized by intense topographic relief, extensive forest cover, high drainage network density, and limited cultivated land. Its geographical location, along the Greek–Bulgarian border and within the Rhodope mountain massif, combined with the particular geological and tectonic conditions, forms a complex hydrogeological regime dominated by fractured and weathered aquifers developed within crystalline rocks.The dissertation was based both on the collection and evaluation of existing bibliographic, geological, hydrological, and hydrogeological data, and on the acquisition of primary field data. Within the framework of the research, extensive groundwater sampling was conducted from a network of fifty-two (52) water points, including forty-seven (47) natural springs and five (5) water supply wells. The sampling campaigns were carried out during four distinct periods: October 2021, April 2022, October 2022, and April 2023, covering the largest part of the study area and the main hydrogeological formations.During the field investigations, in situ measurements of physicochemical parameters were conducted, including pH, electrical conductivity, temperature, and discharge of springs and wells. Subsequently, detailed laboratory chemical analyses were performed for the determination of major cations and anions, secondary physicochemical parameters, and selected trace elements. In parallel, hydrochemical data were processed using statistical and geochemical evaluation methods, while thematic maps illustrating the spatial distribution of physicochemical parameters were also developed.Particular emphasis was placed on investigating the relationship between geological background, tectonic structure, geomorphology, and the chemical composition of groundwater, as well as on evaluating the influence of natural and anthropogenic factors on the quality of water resources. The hydrochemical behavior of groundwater was assessed through the use of hydrochemical diagrams, statistical methods, and quality indices, aiming at the interpretation of water–rock interaction mechanisms, groundwater flow processes, and recharge conditions of the mountainous aquifers of the Rhodope region.Furthermore, a detailed investigation of the surface hydrological and climatological conditions of the area was carried out through the utilization of long-term precipitation and temperature time series obtained from meteorological stations in the wider region. This analysis enabled the estimation of groundwater recharge conditions, surface runoff, evapotranspiration, and the overall hydrological balance of the area.In addition, within the framework of the dissertation, the potential to satisfy the water supply demands of the settlements of the Municipality of Myki was investigated through the evaluation of the measured discharges of springs and wells in relation to water consumption requirements. This analysis revealed significant spatial variations regarding the adequacy of available water resources, highlighting areas with water surpluses as well as areas experiencing water supply deficits, particularly during dry periods.The structure and organization of the present doctoral dissertation are summarized as follows:•Chapter 1: An introduction to the subject of the research is presented, along with a detailed literature review concerning mountainous hydrogeological systems, the functioning of groundwater aquifers, and the importance of groundwater resources for covering water supply demands in mountainous regions.•Chapter 2: The general characteristics of the study area are presented, including its geographical location, demographic and anthropogeographical features, as well as the spatial distribution of the water points.•Chapter 3: The geomorphology and geology of the study area are analyzed, including the tectonic structure, topographic relief, drainage network, and the main geological formations affecting the development and functioning of groundwater aquifers.•Chapter 4: The surface hydrological and meteorological characteristics of the area are presented. Statistical processing of precipitation and temperature data is performed, and the conditions affecting the hydrological balance and the infiltration of precipitation are examined.•Chapter 5: The hydrogeological characteristics of the study area are described, including the main types of aquifers, the drainage network, the recharge and discharge conditions of groundwater, and the basic characteristics of the water points.•Chapter 6: A detailed and in-depth hydrochemical investigation of the study area is presented. The results of the physicochemical and chemical analyses of groundwater samples are analyzed, the quality of water resources is assessed, and the hydrochemical processes affecting the chemical composition of groundwater are examined.•Chapter 7: The possibility of covering the water consumption needs of the settlements of the Municipality of Myki is investigated through the evaluation of spring and borehole discharges, while issues related to the utilization and management of groundwater resources in the area are also examined.•Chapter 8: A recapitulation and the main conclusions derived from the overall investigation of the hydrological, hydrogeological, and hydrochemical characteristics of the study area are presented, together with proposals for the rational management of the groundwater resources of the Municipality of Myki.Finally, the Greek and international bibliographic references utilized throughout the dissertation are presented, followed by appendices containing the results of the chemical analyses, data tables, statistical processing results, and the accompanying cartographic material.
περισσότερα