Περίληψη
Η παρούσα διδακτορική διατριβή πραγματεύεται την ολιστική ιχθυολογική και αλιευτική αξιολόγηση των εσωτερικών υδάτων της Κεντρικής Μακεδονίας, με τελικό στόχο τη διαμόρφωση ενός επιστημονικά τεκμηριωμένου πλαισίου διαχείρισης. Μέσω μιας πολυδιάστατης προσέγγισης, εξετάστηκαν η οικολογική κατάσταση των ενδιαιτημάτων, η κατάσταση της ιχθυοπανίδας, η διαχρονική σύνθεση και δυναμική των αλιευμάτων, καθώς και η κοινωνικοοικονομική διάσταση της επαγγελματικής αλιείας, ώστε να αποτυπωθεί συνολικά η υφιστάμενη κατάσταση ανά λεκάνη απορροής. Η αξιολόγηση των λιμναίων οικοσυστημάτων ανέδειξε μέτρια έως ελλιπή οικολογική κατάσταση, με χαρακτηριστικότερη περίπτωση τη λίμνη Κορώνεια, η οποία συνιστά έντονο παράδειγμα περιβαλλοντικής υποβάθμισης. Τα ευρήματα δείχνουν ότι η λίμνη παραμένει σε μη βιώσιμη κατάσταση για την υποστήριξη ιχθυοπανίδας και αλιευτικής δραστηριότητας, η οποία έχει παύσει από το 1995. Στις λίμνες Βόλβη, Δοϊράνη και Κερκίνη, μολονότι οι περισσότερες περιβαλλοντικές παράμετροι πα ...
Η παρούσα διδακτορική διατριβή πραγματεύεται την ολιστική ιχθυολογική και αλιευτική αξιολόγηση των εσωτερικών υδάτων της Κεντρικής Μακεδονίας, με τελικό στόχο τη διαμόρφωση ενός επιστημονικά τεκμηριωμένου πλαισίου διαχείρισης. Μέσω μιας πολυδιάστατης προσέγγισης, εξετάστηκαν η οικολογική κατάσταση των ενδιαιτημάτων, η κατάσταση της ιχθυοπανίδας, η διαχρονική σύνθεση και δυναμική των αλιευμάτων, καθώς και η κοινωνικοοικονομική διάσταση της επαγγελματικής αλιείας, ώστε να αποτυπωθεί συνολικά η υφιστάμενη κατάσταση ανά λεκάνη απορροής. Η αξιολόγηση των λιμναίων οικοσυστημάτων ανέδειξε μέτρια έως ελλιπή οικολογική κατάσταση, με χαρακτηριστικότερη περίπτωση τη λίμνη Κορώνεια, η οποία συνιστά έντονο παράδειγμα περιβαλλοντικής υποβάθμισης. Τα ευρήματα δείχνουν ότι η λίμνη παραμένει σε μη βιώσιμη κατάσταση για την υποστήριξη ιχθυοπανίδας και αλιευτικής δραστηριότητας, η οποία έχει παύσει από το 1995. Στις λίμνες Βόλβη, Δοϊράνη και Κερκίνη, μολονότι οι περισσότερες περιβαλλοντικές παράμετροι παραμένουν εντός θεσμοθετημένων ορίων, οι ακραίες τιμές που καταγράφηκαν και οι έντονες εποχικές διακυμάνσεις της στάθμης του νερού, ιδίως στην Κερκίνη, αναδεικνύουν την ανάγκη για ένα αυστηρότερο ρυθμιστικό πλαίσιο διαχείρισης των υδάτινων πόρων. Ως προς την ιχθυοπανίδα, διαπιστώθηκε ότι τα εσωτερικά ύδατα της περιοχής μελέτης φιλοξενούν 64 είδη, από τα οποία 28 είναι ενδημικά. Οι ιχθυοπληθυσμοί δέχονται έντονες πιέσεις από την υποβάθμιση των ενδιαιτημάτων και τον ανταγωνισμό με ξενικά-εισβολικά είδη. Η ανάλυση της αλιευτικής παραγωγής κατέδειξε διαχρονικές αλλαγές στην αλιευτική σύνθεση και σημαντική μείωση της συνολικής παραγωγής και των περισσότερων εμπορικών ειδών κατά τις πρόσφατες δεκαετίες. Εξαίρεση αποτελούν ο κυπρίνος (Cyprinus carpio) και η πεταλούδα (Carassius gibelio), είδη υψηλής ανθεκτικότητας, με τον κυπρίνο να διατηρεί μεγαλύτερη εμπορική σημασία λόγω της υψηλότερης οικονομικής του αξίας. Η εκτίμηση των αποθεμάτων με τη μέθοδο CMSY++ υποδηλώνει ότι η πλειονότητα των εμπορεύσιμων αποθεμάτων βρίσκεται εκτός ασφαλών βιολογικών ορίων, εύρημα που συνδέεται με την υποβάθμιση των ενδιαιτημάτων και την επιλεκτική αλιεία. Σε κοινωνικοοικονομικό επίπεδο, τα αποτελέσματα ανέδειξαν ότι ο κλάδος της επαγγελματικής αλιείας παρουσιάζει ενδείξεις σταδιακής εγκατάλειψης και περιορισμένης οικονομικής βιωσιμότητας, με κύρια χαρακτηριστικά τη γήρανση του ανθρώπινου δυναμικού, την απουσία συλλογικής οργάνωσης και τον έντονα τοπικό προσανατολισμό της αγοράς. Η διατριβή συμβάλλει στην επιστημονική γνώση μέσω της σύνθεσης μακροχρόνιων ιστορικών δεδομένων και της εφαρμογής σύγχρονων αναλυτικών προσεγγίσεων, όπως πολλαπλών μοντέλων πρόβλεψης και της μεθόδου CMSY++ για την εκτίμηση των αποθεμάτων. Τα αποτελέσματα αναδεικνύουν δομικές αδυναμίες της υφιστάμενης διαχείρισης και οδηγούν στη διατύπωση στοχευμένων προτάσεων, όπως η υιοθέτηση προσαρμοστικής διαχείρισης βάσει σημείων αναφοράς σε σχέση με τη μέγιστη βιώσιμη απόδοση (MSY) και η εφαρμογή μέτρων κοινωνικοοικονομικής ενδυνάμωσης. Με τον τρόπο αυτό τίθενται βάσεις για τον σχεδιασμό βιώσιμων στρατηγικών αποκατάστασης και διαχείρισης των εσωτερικών υδάτων της Κεντρικής Μακεδονίας.
περισσότερα
Περίληψη σε άλλη γλώσσα
This doctoral dissertation provides a holistic ichthyological and fisheries assessment of the inland waters of Central Macedonia, aiming to develop a scientifically documented management framework. Through a multidimensional approach, it examines the ecological status of habitats, the status of the fish fauna, catch composition and dynamics, and the socioeconomic dimension of professional fishing, thereby providing an integrated overview of current conditions by river basin. The assessment of lake ecosystems revealed a moderate to poor ecological status, with Lake Koronia representing the most characteristic case of environmental degradation. The findings indicate that the lake remains in an unsustainable condition for supporting fish fauna and fishing activity, which has ceased since 1995. In the remaining lakes of the region (Volvi, Doirani, and Kerkini), although most physicochemical parameters remain within established limits, recorded extreme values and intense seasonal fluctuatio ...
This doctoral dissertation provides a holistic ichthyological and fisheries assessment of the inland waters of Central Macedonia, aiming to develop a scientifically documented management framework. Through a multidimensional approach, it examines the ecological status of habitats, the status of the fish fauna, catch composition and dynamics, and the socioeconomic dimension of professional fishing, thereby providing an integrated overview of current conditions by river basin. The assessment of lake ecosystems revealed a moderate to poor ecological status, with Lake Koronia representing the most characteristic case of environmental degradation. The findings indicate that the lake remains in an unsustainable condition for supporting fish fauna and fishing activity, which has ceased since 1995. In the remaining lakes of the region (Volvi, Doirani, and Kerkini), although most physicochemical parameters remain within established limits, recorded extreme values and intense seasonal fluctuations in water level, especially in Lake Kerkini, highlight the need for a stricter framework for water-resource management. With regard to fish fauna, the inland waters of the study area were found to host 64 species, 28 of which are endemic. Fish populations are under considerable pressure due to habitat degradation and competition with alien-invasive species. The analysis of fisheries production showed long-term changes in catch composition and a substantial decline in total production and in most commercial species over the recent decades. Exceptions include common carp (Cyprinus carpio) and Prussian carp (Carassius gibelio), both resilient species; however, common carp retains greater commercial importance because of its higher market value. Stock assessment using CMSY++ indicates that most commercial stocks are outside safe biological limits, a finding associated with habitat degradation and selective fishing. At the socioeconomic level, the results indicate that the professional fishing sector shows signs of gradual abandonment and limited economic viability, mainly reflected in an ageing workforce, the absence of collective organization, and the strongly local orientation of the market. The dissertation contributes to scientific knowledge by synthesizing long-term historical data and applying contemporary analytical approaches, including multiple forecasting models and the CMSY++ method for stock assessment. The results highlight structural weaknesses in current management and support targeted recommendations, such as the adoption of adaptive management based on MSY reference points and the implementation of socioeconomic empowerment measures. In this way, the dissertation lays the groundwork for designing sustainable restoration and management strategies for the inland waters of Central Macedonia.
περισσότερα