Περίληψη
Η Botrytis cinerea, ο αιτιολογικός παράγοντας της τεφράς σήψης, αποτελεί σημαντικό φυτοπαθογόνο μύκητα, η αντιμετώπιση του οποίου εξακολουθεί να βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στη χρήση μυκητοκτόνων. Ωστόσο, η εντατική χρήση μυκητοκτόνων με εξειδικευμένο τρόπο δράσης έχει οδηγήσει στην ευρεία επιλογή ανθεκτικών πληθυσμών. Η ανθεκτικότητα στην B. cinerea παρουσιάζει ιδιαίτερη πολυπλοκότητα, καθώς η ανθεκτικότητα θέσης-στόχου σε επιμέρους κατηγορίες μυκητοκτόνων μπορεί να συνυπάρχει με την πολυφαρμακευτική ανθεκτικότητα (multidrug resistance, MDR), κατά την οποία ρυθμιστικές μεταβολές και αυξημένη εκροή ουσιών μειώνουν την ευαισθησία σε πολλαπλές, χημικά και λειτουργικά διαφορετικές ενώσεις. Η παρούσα διδακτορική διατριβή διερεύνησε τη μοριακή βάση, τη συχνότητα εμφάνισης, τη λειτουργική σημασία και τις βιολογικές συνέπειες της ανθεκτικότητας στα μυκητοκτόνα στην B. cinerea, συνδυάζοντας επιτόπια παρακολούθηση της ανθεκτικότητας, μοριακές διαγνωστικές μεθόδους, μεταγραφωμική ανάλυση, λειτουργ ...
Η Botrytis cinerea, ο αιτιολογικός παράγοντας της τεφράς σήψης, αποτελεί σημαντικό φυτοπαθογόνο μύκητα, η αντιμετώπιση του οποίου εξακολουθεί να βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στη χρήση μυκητοκτόνων. Ωστόσο, η εντατική χρήση μυκητοκτόνων με εξειδικευμένο τρόπο δράσης έχει οδηγήσει στην ευρεία επιλογή ανθεκτικών πληθυσμών. Η ανθεκτικότητα στην B. cinerea παρουσιάζει ιδιαίτερη πολυπλοκότητα, καθώς η ανθεκτικότητα θέσης-στόχου σε επιμέρους κατηγορίες μυκητοκτόνων μπορεί να συνυπάρχει με την πολυφαρμακευτική ανθεκτικότητα (multidrug resistance, MDR), κατά την οποία ρυθμιστικές μεταβολές και αυξημένη εκροή ουσιών μειώνουν την ευαισθησία σε πολλαπλές, χημικά και λειτουργικά διαφορετικές ενώσεις. Η παρούσα διδακτορική διατριβή διερεύνησε τη μοριακή βάση, τη συχνότητα εμφάνισης, τη λειτουργική σημασία και τις βιολογικές συνέπειες της ανθεκτικότητας στα μυκητοκτόνα στην B. cinerea, συνδυάζοντας επιτόπια παρακολούθηση της ανθεκτικότητας, μοριακές διαγνωστικές μεθόδους, μεταγραφωμική ανάλυση, λειτουργικό χαρακτηρισμό, δοκιμές φυσικής κατάστασης και γονιδιακή επεξεργασία μέσω CRISPR/Cas9. Η έρευνα 515 απομονώσεων B. cinerea, οι οποίες συλλέχθηκαν από καλλιέργειες τομάτας, φράουλας, αμπέλου και φυτωριακού υλικού υποκειμένων πυρηνόκαρπων στην Ελλάδα, ανέδειξε εκτεταμένη διαφοροποίηση της ανθεκτικότητας στα μυκητοκτόνα ανάλογα με τον ξενιστή και το σύστημα καλλιέργειας. Η πολλαπλή ανθεκτικότητα ήταν ιδιαίτερα έντονη σε καλλιέργειες εντατικής φυτοπροστασίας, καθώς ποσοστό άνω του 55% των απομονώσεων από φράουλα και φυτωριακά υποκείμενα παρουσίαζε ανθεκτικότητα σε πέντε, έξι ή επτά κατηγορίες μυκητοκτόνων, ενώ το 27,6% του πληθυσμού από τα φυτωριακά υποκείμενα ήταν ανθεκτικό και στις επτά κατηγορίες που εξετάστηκαν. Η πολυφαρμακευτική ανθεκτικότητα (MDR) ανιχνεύθηκε επίσης για πρώτη φορά σε ελληνικούς πληθυσμούς της B. cinerea και εμφανίστηκε με ιδιαίτερα υψηλή συχνότητα σε απομονώσεις από φυτωριακά υποκείμενα. Ο μοριακός χαρακτηρισμός ανέδειξε γονότυπους MDR1 και MDR1h, οι οποίοι συνδέονται με μεταβολές στον μεταγραφικό παράγοντα Mrr1, συμπεριλαμβανομένης της έως τότε μη χαρακτηρισμένης αντικατάστασης V575G. Σημαντικό εύρημα αποτέλεσε το γεγονός ότι η συνύπαρξη της MDR και της ανθεκτικότητας θέσης-στόχου αύξησε τα επίπεδα ανθεκτικότητας στις δραστικές ουσίες cyprodinil και boscalid σε σύγκριση με εκείνα που προκαλούσαν οι αντίστοιχες μεταλλάξεις θέσης-στόχου μεμονωμένα. Το εύρημα αυτό καταδεικνύει ότι οι αλληλεπιδράσεις μεταξύ διαφορετικών μηχανισμών ανθεκτικότητας μπορούν να τροποποιήσουν ουσιαστικά τον φαινότυπο ανθεκτικότητας. Η ανθεκτικότητα στα ανιλινοπυριμιδινικά μυκητοκτόνα διερευνήθηκε περαιτέρω μέσω της ανάπτυξης μιας ταχείας μοριακής διαγνωστικής μεθόδου, η οποία στόχευε μεταλλάξεις σχετιζόμενες με την ανθεκτικότητα, καθώς και μέσω της λειτουργικής επιβεβαίωσης αλληλομόρφων του γονιδίου Bcpos5. Μια μέθοδος βασισμένη στην T-ARMS-PCR, σε συνδυασμό με ενζυμική πέψη, επέτρεψε την ταχεία διάκριση των κυριότερων υποκαταστάσεων που σχετίζονται με την ανθεκτικότητα, με τη μετάλλαξη L412F να αποτελεί την επικρατέστερη μετάλλαξη του pos5 στους ελληνικούς πληθυσμούς που μελετήθηκαν. Η εισαγωγή των υποκαταστάσεων L412F και L412V στο γονιδιακό υπόβαθρο του στελέχους αναφοράς B05.10 μέσω CRISPR/Cas9 επιβεβαίωσε την αιτιώδη συμβολή τους στην ανθεκτικότητα στην δραστική ουσία cyprodinil. Τα παραχθέντα μεταλλαγμένα στελέχη εμφάνισαν σημαντικά μειωμένη ευαισθησία στο cyprodinil, χωρίς σημαντικές επιπτώσεις στη μυκηλιακή ανάπτυξη, τη σποροποίηση ή την παθογένεια. Το εύρημα αυτό υποδηλώνει ότι οι συγκεκριμένες μεταλλάξεις μπορούν να προσδώσουν ανθεκτικότητα με ελάχιστο ανιχνεύσιμο κόστος προσαρμοστικότητας υπό τις συνθήκες που εξετάστηκαν. Για τη διερεύνηση της MDR πέρα από τους καθιερωμένους διαγνωστικούς δείκτες της, πραγματοποιήθηκαν συγκριτικές μεταγραφωμικές αναλύσεις και λειτουργικές μελέτες μεταξύ του ιδιαίτερα ανθεκτικού στελέχους πεδίου MDR1h Ap2 και του στελέχους αναφοράς B05.10. Εντοπίστηκαν εκτεταμένες διαφορές στη βασική μεταγραφική δραστηριότητα, συμπεριλαμβανομένης της διαφορικής ρύθμισης πολυάριθμων μεταφορέων ABC και της υπεροικογένειας MFS (Major Facilitator Superfamily), γονιδίων που συμμετέχουν στη μεταφορά γλυκόζης και στη βιοσύνθεση τοξινών, καθώς και γονιδίων που σχετίζονται με τη μολυσματική ικανότητα του μύκητα. Είκοσι δύο γονίδια μεταφορέων ABC παρουσίαζαν διαφορική έκφραση πριν από την έκθεση σε μυκητοκτόνα, εκ των οποίων τα 18 εμφάνιζαν αυξημένη έκφραση, ενώ περισσότερα από 100 γονίδια μεταφορέων MFS παρουσίαζαν μεταβολές στην έκφρασή τους. Ο λειτουργικός χαρακτηρισμός του μεταφορέα BcMfs3, ο οποίος εμφάνιζε έντονη επαγωγή της έκφρασής του, έδειξε ότι η υπερέκφρασή του αύξησε την ανοχή στα SDHI μυκητοκτόνα boscalid και fluopyram. Το στέλεχος MDR παρουσίασε επίσης αυξημένη ανάπτυξη υπό συνθήκες περιορισμένης διαθεσιμότητας άνθρακα, αλλά μειωμένη μολυσματική ικανότητα, η οποία συνοδευόταν από μειωμένη έκφραση αρκετών χαρακτηρισμένων γονιδίων που σχετίζονται με τη παθογόνο δράση. Τέλος, η λειτουργική σημασία της αντικατάστασης V575G στον Mrr1 διερευνήθηκε μέσω της εισαγωγής της μετάλλαξης στο γονιδιακό υπόβαθρο του B05.10 με τη χρήση CRISPR/Cas9. Τα προκύψαντα μεταλλαγμένα στελέχη εμφάνισαν ήπια αλλά ευρέος φάσματος μείωση της ευαισθησίας στα περισσότερα από τα εξεταζόμενα μυκητοκτόνα κατά της B. cinerea, με τους συντελεστές ανθεκτικότητας να κυμαίνονται γενικά από 2 έως 53. Σημαντικά ισχυρότερη επίδραση παρατηρήθηκε στο cyprodinil, για την οποία οι συντελεστές ανθεκτικότητας έφτασαν τις τιμές 43,4–53,8. Η μεταγραφωμική ανάλυση εντόπισε 1.079 γονίδια με αυξημένη και 1.667 γονίδια με μειωμένη έκφραση σε σύγκριση με το B05.10, καταδεικνύοντας ότι μία και μόνο αντικατάσταση αμινοξέος στον Mrr1 μπορεί να προκαλέσει εκτεταμένο μεταγραφικό επαναπρογραμματισμό. Παρότι η μυκηλιακή ανάπτυξη και η σποροποίηση δεν επηρεάστηκαν σημαντικά, τα μεταλλαγμένα στελέχη εμφάνισαν μειωμένη παθογόνο ικανότητα στους ξενιστές που εξετάστηκαν, υποδεικνύοντας την ύπαρξη αντιστάθμισης μεταξύ της προσαρμογής στα μυκητοκτόνα και της παθογόνου ικανότητας. Συνολικά, τα ευρήματα της διατριβής καταδεικνύουν ότι η ανθεκτικότητα της B. cinerea στα μυκητοκτόνα δεν μπορεί να ερμηνευθεί αποκλειστικά ως συσσώρευση ανεξάρτητων μεταλλάξεων θέσης-στόχου. Ο φαινότυπος ανθεκτικότητας διαμορφώνεται από τις αλληλεπιδράσεις μεταξύ μεταβολών στις θέσεις-στόχους, ρυθμιστικών μεταλλάξεων, συστημάτων μεταφοράς που σχετίζονται με την πολυφαρμακευτική ανθεκτικότητα, ευρύτερων μεταγραφικών καταστάσεων και των αντίστοιχων επιπτώσεών τους στη φυσική κατάσταση του μύκητα. Η παρούσα διατριβή υποστηρίζει, επομένως, μια πολυεπίπεδη προσέγγιση της ανθεκτικότητας στα μυκητοκτόνα, σύμφωνα με την οποία η εξέλιξη των ρυθμιστικών μηχανισμών και η πολυφαρμακευτική ανθεκτικότητα μπορούν τόσο να τροποποιήσουν τον βαθμό ανθεκτικότητας που προκαλείται από μεταλλάξεις θέσης-στόχου όσο και να αναδιαμορφώσουν ευρύτερα τη φυσιολογία του μύκητα. Η ενσωμάτωση της φαινοτυπικής παρακολούθησης με τις μοριακές διαγνωστικές μεθόδους, τη λειτουργική γενετική και τις μεταγραφωμικές προσεγγίσεις θα είναι απαραίτητη για την ακριβή αξιολόγηση του κινδύνου ανάπτυξης ανθεκτικότητας και τον σχεδιασμό αποτελεσματικότερων και πιο μακροπρόθεσμα βιώσιμων στρατηγικών διαχείρισής της.
περισσότερα
Περίληψη σε άλλη γλώσσα
Botrytis cinerea, the causal agent of gray mold, is a major fungal plant pathogen whose management remains strongly dependent on fungicides. The intensive use of site-specific fungicides has, however, resulted in the widespread selection of resistant populations. Resistance in B. cinerea is particularly complex because target-site resistance to individual fungicide classes can coexist with multidrug resistance (MDR), in which regulatory changes and increased drug efflux reduce sensitivity to multiple unrelated compounds. This thesis investigated the molecular basis, prevalence, functional significance, and biological consequences of fungicide resistance in B. cinerea by integrating field monitoring, molecular diagnostics, transcriptomics, functional characterization, fitness assays, and CRISPR/Cas9- mediated genome editing. A survey of 515 B. cinerea isolates collected from tomato, strawberry, grapevine, and stone-fruit rootstock seedlings in Greece revealed extensive variation in fung ...
Botrytis cinerea, the causal agent of gray mold, is a major fungal plant pathogen whose management remains strongly dependent on fungicides. The intensive use of site-specific fungicides has, however, resulted in the widespread selection of resistant populations. Resistance in B. cinerea is particularly complex because target-site resistance to individual fungicide classes can coexist with multidrug resistance (MDR), in which regulatory changes and increased drug efflux reduce sensitivity to multiple unrelated compounds. This thesis investigated the molecular basis, prevalence, functional significance, and biological consequences of fungicide resistance in B. cinerea by integrating field monitoring, molecular diagnostics, transcriptomics, functional characterization, fitness assays, and CRISPR/Cas9- mediated genome editing. A survey of 515 B. cinerea isolates collected from tomato, strawberry, grapevine, and stone-fruit rootstock seedlings in Greece revealed extensive variation in fungicide resistance according to host and cropping system. Multiple resistance was particularly pronounced in intensively treated crops, with more than 55% of isolates from strawberry and rootstock seedlings resistant to five, six, or seven fungicide classes, while 27.6% of the rootstock population was resistant to all seven classes tested.MDR was also detected for the first time in Greek B. cinerea populations and occurred at particularly high frequency in isolates from rootstock seedlings. Molecular characterization identified MDR1 and MDR1h genotypes associated with alterations in the transcription factor Mrr1, including the previously uncharacterized V575G substitution. Importantly, coexistence of MDR and target-site resistance increased resistance levels to cyprodinil and boscalid compared with the corresponding target-site mutations alone, demonstrating that interactions between resistance mechanisms can substantially modify the resistance phenotype. Resistance to anilinopyrimidine fungicides was further investigated through development of a rapidmolecular diagnostic approach targeting resistance-associated mutations and through functional validation of Bcpos5 alleles. A T-ARMS-PCR-based assay, combined with enzymatic digestion, enabled rapid discrimination of major resistance-associated substitutions, with L412F being thepredominant pos5 mutation detected in the studied Greek populations. CRISPR/Cas9-mediated introduction of the L412F and L412V substitutions into the B05.10 reference background confirmed their causal contribution to cyprodinil resistance. The generated mutants showed markedly reducedsensitivity to cyprodinil without significant effects on mycelial growth, sporulation, or pathogenicity,suggesting that these mutations can confer resistance with little detectable fitness penalty under the conditions tested. To investigate MDR beyond its established diagnostic markers, comparative transcriptomic and functional analyses were performed between the highly resistant MDR1h field strain Ap2 and B05.10. Extensive constitutive transcriptional differences were identified, including the differential regulation of numerous ABC and major facilitator superfamily (MFS) transporters, genes involved in glucose transport and toxin biosynthesis, and genes associated with fungal virulence. Twenty-two ABC transporter genes were differentially expressed before fungicide exposure, of which 18 were upregulated, while more than 100 MFS transporter genes showed altered expression. Functional characterization of the highly induced transporter BcMfs3 demonstrated that its overexpression increased tolerance to the SDHI fungicides boscalid and fluopyram. The MDR strain also exhibited enhanced growth under carbon-limited conditions but reduced virulence, accompanied by reduced expression of several characterized virulence-associated genes. Finally, the functional significance of the Mrr1 V575G substitution was examined by introducing the mutation into the B05.10 background using CRISPR/Cas9. The resulting mutants displayed a mild but broad reduction in sensitivity to most tested botryticides, with resistance factors generally ranging from 2 to 53. A markedly stronger effect was observed for cyprodinil, for which resistance factors reached 43.4–53.8. Transcriptomic analysis identified 1,079 upregulated and 1,667 downregulated genes relative to B05.10, demonstrating that a single amino acid substitution in Mrr1 can cause extensive transcriptional reprogramming. Although mycelial growth and sporulation were not significantly affected, the mutants exhibited reduced virulence across the tested hosts, indicating a trade-off between fungicide adaptation and pathogenic fitness. Collectively, these findings demonstrate that fungicide resistance in B. cinerea cannot be interpreted solely as the accumulation of independent target-site mutations. The resistance phenotype is shaped by interactions among target-site alterations, regulatory mutations, multidrug transport systems, broader transcriptional states, and their associated fitness consequences. This thesis therefore supports a multilayered view of fungicide resistance in which regulatory evolution and MDR can both modify the magnitude of target-site resistance and reshape fungal physiology more broadly. Integrating phenotypic monitoring with molecular diagnostics, functional genetics, and transcriptomic approaches will be essential for accurately assessing resistance risk and developing more effective and durable resistance-management strategies.
περισσότερα