English teachers’ digital literacy practices and professional identities

Abstract

This thesis investigates the evolution of digital literacy practices and the profound reconstruction of professional identities among English as a Foreign Language (EFL) teachers in Greek state schools between March 2020 and March 2022. Driven by the dual catalysts of the COVID-19 pandemic and the concurrent implementation of the intensive B Level ICT training programme, the study explores how educators navigated the abrupt transition to digitally mediated instruction. Grounded in a critical sociocultural orientation and employing the Visitors and Residents (V&R) framework, the research drew on the analysis and pairing of quantitative and qualitative data which were collected through two comprehensive questionnaires administered to a large sample of EFL teachers across the two-year interval, facilitating a robust reading of the findings.The empirical results reveal a clear tendency for a shift in the educational landscape. Following the prevailing trend in literature, which portrays teachers as being constrained by deeply entrenched beliefs and habitus shaped by specific historical contexts, this study initially positioned them closer to the characteristics of the Digital Visitor. However, by 2022, this picture had begun to change. Having completed an intensive training programme, educators appear to have drawn on this experience to adopt a more critical and politically informed stance towards the use of digital technologies (DT), while transitioning closer to the Digital Resident end and the profile of active designers of learner-centred digital learning environments. Furthermore, the findings confirm that this professional digital literacy did not develop in isolation but was inextricably linked to teachers' active participation in broader digital cultures in their everyday lives.Crucially, these practical and contextual shifts culminated in the reconstruction of teachers' professional identities across personal and social dimensions. Despite persistent structural constraints and digital exhaustion, teachers demonstrated remarkable professional resilience, increased pedagogical agency and heightened self-efficacy. They moved beyond the isolation of the physical classroom to actively participate in networked online communities of practice. Ultimately, the thesis synthesizes these developments into a dynamic ecological model that conceptualizes the interplay between contextual factors, digital practices and identity formation. The study concludes by offering evidence-based recommendations for educational policymakers, emphasizing the urgent need to resolve systemic limitations and provide robust institutional support to sustain teachers' digital innovation in the future.

Η διατριβή αυτή διερευνά την εξέλιξη των πρακτικών ψηφιακού γραμματισμού και την επίδρασή της στη διαμόρφωση των επαγγελματικών ταυτοτήτων των εκπαιδευτικών Αγγλικής ως Ξένης Γλώσσας (EFL) στα ελληνικά δημόσια σχολεία στο διάστημα Μαρτίου 2020 και Μαρτίου 2022. Πλαισιωμένη από τα δύο κρίσιμα συμβάντα, αυτό της πανδημίας COVID-19 και της Επιμόρφωσης Εκπαιδευτικών για την Αξιοποίηση και Εφαρμογή των Ψηφιακών Τεχνολογιών στην Διδακτική Πράξη (Επιμόρφωση Β Επιπέδου Τ.Π.Ε.), η έρευνα αποσκοπεί στη διερεύνηση του τρόπου με τον οποίο οι εκπαιδευτικοί διαχειρίστηκαν την απότομη μετάβαση στη διδασκαλία με χρήση ψηφιακών τεχνολογιών. Έχοντας ως βάση έναν κριτικό κοινωνικοπολιτισμικό προσανατολισμό και χρησιμοποιώντας το μοντέλο Επισκεπτών και Κατοίκων (V&R), η έρευνα αξιοποίησε την ανάλυση και σύζευξη ποσοτικών και ποιοτικών δεδομένων που συλλέχθηκαν μέσω δύο ολοκληρωμένων ερωτηματολογίων που χορηγήθηκαν σε ένα μεγάλο δείγμα εκπαιδευτικών Αγγλικής ως Ξένης Γλώσσας κατά τη διάρκεια του διετούς διαστήματος, προσδοκώντας σε μια εμπεριστατωμένη ανάγνωση των ευρημάτων. Τα εμπειρικά αποτελέσματα αποκαλύπτουν μια σαφή τάση για μετατόπιση στο εκπαιδευτικό τοπίο. Σε συμφωνία με την κυρίαρχη τάση στη βιβλιογραφία οι εκπαιδευτικοί παρουσιάζονται εγκλωβισμένοι σε βαθιά εδραιωμένες πεποιθήσεις και η παρούσα μελέτη τοποθετεί αρχικά τους εκπαιδευτικούς πιο κοντά στα χαρακτηριστικά του Ψηφιακού Επισκέπτη (Digital Visitor). Ωστόσο, έως το 2022, η εικόνα αυτή είχε αρχίσει να αλλάζει. Έχοντας ολοκληρώσει ένα εντατικό πρόγραμμα επιμόρφωσης, οι εκπαιδευτικοί φαίνεται ότι αξιοποίησαν αυτή την εμπειρία για να υιοθετήσουν μια πιο κριτική και πολιτικά ενημερωμένη στάση απέναντι στη χρήση των ψηφιακών τεχνολογιών (DT), μετακινούμενοι παράλληλα πιο κοντά στο άκρο του Ψηφιακού Κατοίκου (Digital Resident) και στο προφίλ των ενεργών σχεδιαστών ψηφιακών μαθησιακών περιβαλλόντων με επίκεντρο τον μαθητή. Επιπλέον, τα ευρήματα επιβεβαιώνουν ότι αυτός ο επαγγελματικός ψηφιακός γραμματισμός δεν αναπτύχθηκε μεμονωμένα, αλλά ήταν άρρηκτα συνδεδεμένος με την ενεργό συμμετοχή των εκπαιδευτικών σε ευρύτερες ψηφιακές κουλτούρες στην καθημερινότητά τους. Κρίσιμο είναι ότι αυτές οι αλλαγές στις πρακτικές και στο περιβάλλον έγιναν ιδιαίτερα αισθητές στις προσωπικές και κοινωνικές διαστάσεις της αναδιαμορφωμένης πλέον επαγγελματικής ταυτότητας των εκπαιδευτικών. Παρά τους επίμονους δομικούς περιορισμούς και την ψηφιακή εξάντληση, οι εκπαιδευτικοί επέδειξαν αξιοσημείωτη επαγγελματική ανθεκτικότητα, αυξημένη παιδαγωγική δράση και αυτο-αποτελεσματικότητα. Προχώρησαν πέρα από την απομόνωση της φυσικής τάξης για να συμμετάσχουν ενεργά σε διαδικτυακές κοινότητες πρακτικής. Συμπερασματικά, η διατριβή συνθέτει αυτές τις εξελίξεις σε ένα δυναμικό οικολογικό μοντέλο που εννοιολογεί την αλληλεπίδραση μεταξύ παραγόντων, ψηφιακών πρακτικών και σχηματισμού ταυτότητας. Η μελέτη ολοκληρώνεται με τη διατύπωση προτάσεων προς τους υπεύθυνους χάραξης εκπαιδευτικής πολιτικής, τονίζοντας την επείγουσα ανάγκη επίλυσης των συστημικών περιορισμών και παροχής ισχυρής θεσμικής υποστήριξης για την περαιτέρω εδραίωση και διατήρηση της ψηφιακής καινοτομίας των εκπαιδευτικών στο μέλλον.