Συγκριτική προσέγγιση των οικονομικών μελετών του ΟΟΣΑ για την ελληνική εκπαιδευτική - οικονομική πολιτική (2000-2022)

Abstract

This dissertation investigates the relationship among education, the economy, and the labour market, with particular emphasis on the Greek context, as conceptualized and analysed primarily by the OECD. The theoretical framework provides an inter-disciplinary conceptualization and analysis of key economic concepts— including public expenditure, education financing, Gross Domestic Product (GDP), and taxation—that shape national economic policies. This perspective serves as the analytical foundation for examining the multidimensional system linking the economy and education. Particular emphasis is placed on the evolution of economic theories and educational policies over the period 1997–2020. More specifically, the dissertation focuses on the evolving interventionist role of the OECD, which is analysed through its historical policy trajectory, where policy dynamics also influence the multivariate modelling of education. The dissertation provides an analytical examination of the structure and functioning of education, highlighting the economic dimension of education as an investment. To determine Greek state policy in conjunction with the OECD's transnational economic policy, the rela-tionships among key economic variables, particularly educational costs and returns, are examined in order to conceptualize the process of education financing and, more broadly, to interpret the relationship between education, the economy, and the labour market. In the empirical part of the dissertation, complex research questions are formulated to investigate processes and policy intentions that shape the selection and interpretation of OECD economic indicators. The research data were derived from the analysis of reports and datasets from the OECD, the European Union (EU), the Ministry of Finance, and the Hellenic Statistical Authority (ELSTAT) over an extended period (1997–2022). In combination, the theoretical approaches of the «Economics of Education» are analysed and empirically substantiated through available quantitative data, providing an interpretive framework for understanding the textual discourse of OECD reports and the assessments of economic actors as agents of educational policy, economic strategy, and strategic planning.

Στη διατριβή επιχειρείται η διερεύνηση της σύνδεσης εκπαίδευσης, οικονομίας και αγοράς εργασίας με έμφαση στην ελληνική πραγματικότητα όπως προσδιορίζεται και αναλύεται κυρίως από τον ΟΟΣΑ. Στο θεωρητικό πλαίσιο νοηματοδοτούνται και αναλύονται, διεπιστημονικά, οικονομικοί όροι ( κρατικές δαπάνες, χρηματοδότηση, Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν -ΑΕΠ, φορολογία) που επικαθορίζουν οικονομικές πολιτικές των κρατών. Αυτή η θεώρηση λειτουργεί ως βάση για την ανάλυση του πολυθεματικού συστήματος σύνδεσης οικονομίας - εκπαίδευσης. Έτσι δίνεται έμφαση στην ανάδειξη εξελισσόμενων οικονομικών θεωρήσεων και εκπαιδευτικών πολιτικών στην ιστορική περίοδο (1997-2020). Ειδικότερα, η διατριβή επικεντρώνεται στον εξελικτικό παρεμβατικό ρόλο του ΟΟΣΑ, ο οποίος αναλύεται μέσα από την ιστορική πολιτική πορεία του, όπου πολιτικές έντασης επηρεάζουν και την πολυπαραγοντική μοντελοποίηση της εκπαίδευσης. Στη διατριβή προσεγγίζεται, αναλυτικά, η δομή και η λειτουργία της εκπαίδευσης με ανάδειξη της χρηματοοικονομικής οπτικής της ως επένδυση. Προκειμένου να προσδιοριστεί η ελληνική κρατική πολιτική, σε συνδυασμό με τη διεθνοποιημένη οικονομική πολιτική του ΟΟΣΑ, διερευνώνται συσχετίσεις ειδικών οικονομικών μεγεθών (κόστος, όφελος), ώστε να νοηματοδοτηθεί η διαδικασία χρηματοδότησης της εκπαίδευσης και ευρύτερα να ερμηνευτεί η σύνδεση εκπαίδευσης – οικονομίας – αγοράς εργασίας. Στο εμπειρικό μέρος της διατριβής διατυπώνονται σύνθετα ερωτήματα που ανιχνεύουν διαδικασίες και πολιτικές προθέσεις οι οποίες επικαθορίζουν την επιλογή και ερμηνεία των οικονομικών δεικτών του ΟΟΣΑ. Τα ερευνητικά δεδομένα συνήχθησαν από την ανάλυση των αναφορών και δεδομένων του ΟΟΣΑ, της Ευρωπαϊκής Ένωσης Ε.Ε, του Υπουργείου Οικονομικών, της ΕΛΣΤΑΤ για μια μακρά περίοδο (1997-2022). Συνδυαστικά, οι θεωρητικές προσεγγίσεις των «Οικονομικών της Εκπαίδευσης» αναλύονται και με τεκμηρίωση από τα διαθέσιμα ποσοτικά δεδομένα, ώστε να δοθεί περιεχόμενο στον κειμενικό λόγο των Εκθέσεων του ΟΟΣΑ και των εκτιμήσεων οικονομικών συντελεστών, ως φορέων πολιτικής - οικονομικής - στρατηγικής για την εκπαίδευση.