Περίληψη
Εισαγωγή: Οι Ιδιοπαθείς Φλεγμονώδεις Νόσοι του Εντέρου (Inflammatory Bowel Diseases, IBD), με κύριους εκπροσώπους τη Νόσο του Crohn (Crohn’s disease, CD) και την Ελκώδη Κολίτιδα (Ulcerative Colitis, UC), αποτελούν χρόνιες, υποτροπιάζουσες φλεγμονώδεις διαταραχές του γαστρεντερικού σωλήνα με αυξανόμενη παγκόσμια επίπτωση και σημαντικό κοινωνικοοικονομικό αντίκτυπο. Παρά την πρόοδο στην κατανόηση της νόσου και την ανάπτυξη βιολογικών θεραπειών, η ακριβής αιτιοπαθογένεια των IBD παραμένει ασαφής, ενώ σημαντικό ποσοστό ασθενών δεν επιτυγχάνει μακροχρόνια ύφεση, γεγονός που αναδεικνύει την ανάγκη για νέους παθογενετικούς και θεραπευτικούς στόχους. Η ανάπτυξη των IBD θεωρείται αποτέλεσμα πολύπλοκων αλληλεπιδράσεων μεταξύ γενετικής προδιάθεσης, περιβαλλοντικών παραγόντων, διαταραχής του εντερικού επιθηλιακού φραγμού, απορρύθμισης της ανοσολογικής απόκρισης και μεταβολών του εντερικού μικροβιώματος. Η δυσβίωση χαρακτηρίζεται από μειωμένη μικροβιακή ποικιλότητα, αύξηση δυνητικά παθογόνων μικροο ...
Εισαγωγή: Οι Ιδιοπαθείς Φλεγμονώδεις Νόσοι του Εντέρου (Inflammatory Bowel Diseases, IBD), με κύριους εκπροσώπους τη Νόσο του Crohn (Crohn’s disease, CD) και την Ελκώδη Κολίτιδα (Ulcerative Colitis, UC), αποτελούν χρόνιες, υποτροπιάζουσες φλεγμονώδεις διαταραχές του γαστρεντερικού σωλήνα με αυξανόμενη παγκόσμια επίπτωση και σημαντικό κοινωνικοοικονομικό αντίκτυπο. Παρά την πρόοδο στην κατανόηση της νόσου και την ανάπτυξη βιολογικών θεραπειών, η ακριβής αιτιοπαθογένεια των IBD παραμένει ασαφής, ενώ σημαντικό ποσοστό ασθενών δεν επιτυγχάνει μακροχρόνια ύφεση, γεγονός που αναδεικνύει την ανάγκη για νέους παθογενετικούς και θεραπευτικούς στόχους. Η ανάπτυξη των IBD θεωρείται αποτέλεσμα πολύπλοκων αλληλεπιδράσεων μεταξύ γενετικής προδιάθεσης, περιβαλλοντικών παραγόντων, διαταραχής του εντερικού επιθηλιακού φραγμού, απορρύθμισης της ανοσολογικής απόκρισης και μεταβολών του εντερικού μικροβιώματος. Η δυσβίωση χαρακτηρίζεται από μειωμένη μικροβιακή ποικιλότητα, αύξηση δυνητικά παθογόνων μικροοργανισμών, όπως των Proteobacteria, και ταυτόχρονη μείωση προστατευτικών ειδών, όπως το Faecalibacterium prausnitzii, μεταβολές οι οποίες συμβάλλουν στη διατήρηση της φλεγμονής μέσω διαταραχής της εντερικής ομοιόστασης. Τα τελευταία χρόνια, το ενδιαφέρον έχει μετατοπιστεί προς τη μελέτη του μικροβιακού μεταβολώματος, καθώς οι μεταβολίτες που παράγονται από το εντερικό μικροβίωμα αποτελούν τους κύριους μεσολαβητές της επικοινωνίας μεταξύ μικροχλωρίδας και ξενιστή. Μεταβολωμικές αναλύσεις έχουν αναδείξει εκτεταμένες διαταραχές στον μεταβολισμό των λιπαρών οξέων, των χολικών οξέων, της τρυπτοφάνης και άλλων αμινοξέων τόσο στον ορό όσο και στα κόπρανα ασθενών με IBD. Οι δράσεις των μικροβιακών μεταβολιτών ασκούνται μέσω υποδοχέων του ξενιστή, οι οποίοι εκφράζονται τόσο στα επιθηλιακά κύτταρα όσο και στα κύτταρα του ανοσοποιητικού συστήματος. Η ενεργοποίησή τους ρυθμίζει κρίσιμες διεργασίες, όπως η ακεραιότητα του εντερικού φραγμού, η ενεργοποίηση των ανοσοκυττάρων, η παραγωγή κυτταροκινών και η διατήρηση της ανοσολογικής ανοχής. Η διαταραχή της σηματοδότησης μέσω αυτών των υποδοχέων φαίνεται να αποτελεί βασικό μηχανισμό μέσω του οποίου η δυσβίωση μεταφράζεται σε χρόνια εντερική φλεγμονή. Η κατανόηση των αλληλεπιδράσεων μεταξύ μικροβιακού μεταβολώματος και υποδοχέων μεταβολιτών αναμένεται να συμβάλει ουσιαστικά στην αποκάλυψη νέων παθογενετικών μηχανισμών στις IBD και να αναδείξει καινοτόμους βιοδείκτες και θεραπευτικούς στόχους για την εξατομικευμένη αντιμετώπιση των ασθενών. Σκοπός και στόχοι: Σκοπός της παρούσας διδακτορικής διατριβής ήταν η μελέτη των αλληλεπιδράσεων της εντερικής μικροχλωρίδας με τον ξενιστή και η σχέση τους με τις παθοφυσιολογικές διαδικασίες που οδηγούν στην ανάπτυξη φλεγμονής και ίνωσης στις IBD, έχοντας ως απώτερο στόχο την ανάδειξη νέων πιθανών βιοδεικτών ή και θεραπευτικών στόχων για την ανάπτυξη θεραπειών που βασίζονται στα μεταβιοτικά. Για τον σκοπό αυτό, πρώτος στόχος αυτής της διατριβής ήταν η χαρτογράφηση της έκφρασης των υποδοχέων των μεταβολιτών (Metabolite Receptors, MRs) της μικροχλωρίδας και η ανάδειξη διαφορών μεταξύ ασθενών με IBD και υγιών μαρτύρων μέσω βιοπληροφορικής ανάλυσης δεδομένων έκφρασης RNA από βιοψίες εντερικού βλεννογόνου. Στην συνέχεια η έκφραση των MR συσχετίστηκε με την έκφραση των υπόλοιπων υπερ-εκφραζόμενων και υπο-εκφραζόμενων στις IBD γονιδίων με σκοπό την ανάδειξη δικτύων και την αποσαφήνιση των λειτουργιών στις οποίες αυτά εμπλέκονται. Με την ολοκλήρωση της βιοπληροφορικής ανάλυσης η έκφραση των ταυτοποιηθέντων MR μελετήθηκε ώστε να ταυτοποιηθούν οι κυτταρικοί πληθυσμοί στους οποίους εκφράζονται και στην συνέχεια η έκφραση τους επιβεβαιώθηκε με in vitro πειράματα σε εντερικούς υποεπιθηλιακούς μυοϊνοβλάστες και επιθηλιακά κολονοειδή. Η επίδραση της φλεγμονής στην έκφραση τους στα προαναφερθέντα κύτταρα μελετήθηκε μέσω διέγερσής τους με προ-φλεγμονώδεις κυτταροκίνες. Τέλος, για την μελέτη του βιολογικού ρόλου των υποδοχέων στην ίνωση, πραγματοποιήθηκε διέγερση με τους μεταβολίτες-αγωνιστές των MRs σε αθανατοποιημένους ανθρώπινους μυοϊνοβλάστες κάτω από συνθήκες που προσομοιάζουν το φλεγμονώδες περιβάλλον του βλεννογόνου και αναλύθηκε η ινωτική τους απάντηση μέσω της μέτρησης του παραγόμενου κολλαγόνου. Συνολικά, στόχος αυτής της διδακτορικής διατριβής ήταν η μελέτη της συμμετοχής των MRs στην παθοφυσιολογία των IBD και η ταυτοποίηση ζευγαριών υποδοχέων-μεταβολιτών που θα μπορούσαν να αποτελέσουν μελλοντικούς βιοδείκτες ή θεραπευτικούς στόχους. Υλικά και Μέθοδοι: Σε αυτήν την διατριβή αρχικά πραγματοποιήθηκε ανάλυση διαφορικής έκφρασης δεδομένων RNA-sequencing από δημοσίως διαθέσιμα σύνολα δεδομένων. Συνολικά αναλύθηκαν 1.405 βιοψίες εντερικού βλεννογόνου, προερχόμενες από 643 ασθενείς με CD, 467 ασθενείς με UC και 295 υγιή άτομα (Healthy Individuals, HI). Η ανάλυση διαφορικής γονιδιακής έκφρασης πραγματοποιήθηκε με τον αλγόριθμο DESeq2 μέσω της διαδικτυακής πλατφόρμας RaNA-seq, ενώ εξετάστηκαν διαφορές μεταξύ ασθενών και υγιών, φλεγμαίνοντος και μη φλεγμαίνοντος ιστού, καθώς και μεταξύ ειλεού και παχέος εντέρου. Επιπλέον, χρησιμοποιήθηκε ανεξάρτητο σύνολο δεδομένων από ασθενείς με λοίμωξη Campylobacter jejuni για τη διερεύνηση της επίδρασης της μη ειδικής φλεγμονής στην έκφραση των MR. Για τη λειτουργική διερεύνηση των ευρημάτων πραγματοποιήθηκαν αναλύσεις συσχέτισης έκφρασης γονιδίων, κατασκευή δικτύων αλληλεπίδρασης μέσω του λογισμικού Cytoscape και λειτουργικός εμπλουτισμός μέσω της πλατφόρμας Enrichr. Η πειραματική επικύρωση των βιοπληροφορικών αποτελεσμάτων πραγματοποιήθηκε σε βιοψίες εντερικού βλεννογόνου που συλλέχθηκαν από 29 ασθενείς με CD, 22 ασθενείς με UC και 14 υγιείς μάρτυρες, μετά από έγκριση της Επιτροπής Ηθικής και λήψη έγγραφης ενημερωμένης συγκατάθεσης και η έκφραση των γονιδίων-στόχων αξιολογήθηκε μέσω RT-PCR. Στην συνέχεια πραγματοποιήθηκε ανάλυση αποσυνέλιξης (deconvolution) στα RNA-sequencing δεδομένα με χρήση του αλγορίθμου xCell και ανάλυση συσχέτισης κατά Spearman για τον εντοπισμό των κυτταρικών πληθυσμών που εκφράζουν τους MR και τα αποτελέσματα επιβεβαιώθηκαν έπειτα σε καλλιέργειες μυοϊνοβλαστών και επιθηλιακών κολονοειδών απομονωμένων από βιοψίες υγιών μαρτύρων μέσω RT-PCR είτε με είτε χωρίς την διέγερση με προ-φλεγμονώδεις κυτταροκίνες, ενώ η πρωτεϊνική έκφραση των υποδοχέων HCAR2 και HCAR3 σε μυοϊνοβλάστες μελετήθηκε μέσω ανοσοφθορισμού. Για την απρόσκοπτη πραγματοποίηση πειραμάτων διέγερσης με μεταβολίτες, πρωτογενείς ανθρώπινοι υποεπιθηλιακοί μυοϊνοβλάστες αθανατοποιήθηκαν μέσω εξωγενούς χορήγησης και πρόκλησης σταθερής έκφρασης του γονιδίου της ανθρώπινης τελομεράσης (hTERT) και χαρακτηρίστηκαν ως προς τον φαινότυπο μέσω ανοσοφθορισμού και την λειτουργία τους μέσω RT-PCR, δοκιμασία επούλωσης τραύματος (scratch assay) και μέτρηση παραγωγής κολλαγόνου με Sircol Assay. Στην συνέχεια, αθανατοποιημένοι μυοϊνοβλάστες διεγέρθηκαν με τους μεταβολίτες αγωνιστές των υποδοχέων HCAR2 και HCAR3 νικοτινικό και 3-υδροξυοκτανοϊκό οξύ αντίστοιχα έπειτα από προ-διέγερση με κυτταροκίνες και η έκφραση κολλαγόνου μελετήθηκε σε επίπεδο mRNA και πρωτεΐνης μέσω RT-PCR και Sircol Assay αντίστοιχα. Τέλος, πραγματοποιήθηκε ανάλυση προσομοίωσης μοριακής πρόσδεσης (molecular docking) μεταβολιτών της τρυπτοφάνης με τον HCAR3 με χρήση του λογισμικού PyRx και οι αλληλεπιδράσεις αναλύθηκαν με το BIOVIA Discovery studio. Η στατιστική ανάλυση πραγματοποιήθηκε με τα λογισμικά R και GraphPad Prism με εφαρμογή παραμετρικών ή μη παραμετρικών δοκιμασιών, ανάλογα με την κατανομή των δεδομένων και ως επίπεδο στατιστικής σημαντικότητας ορίστηκε τιμή p < 0,05. Αποτελέσματα: Η παρούσα μελέτη ανέδειξε εκτεταμένη διαφορική έκφραση των MRs στις IBD, αποκαλύπτοντας ότι οι μεταβολές αυτές εξαρτώνται από τον τύπο της νόσου, τη φλεγμονή, την ανατομική εντόπιση και τον κυτταρικό πληθυσμό του εντερικού βλεννογόνου. Η ανάλυση RNA-sequencing έδειξε ότι 15 από τους 105 MRs παρουσίαζαν σημαντική διαφορική έκφραση μεταξύ ασθενών με CD, UC και υγιών ατόμων. Οι υποδοχείς HCAR2 και HCAR3 εμφάνισαν τη σημαντικότερη και πλέον σταθερή υπερ-έκφραση τόσο στην CD όσο και στην UC, ιδιαίτερα στις φλεγμαίνουσες περιοχές του εντέρου. Παράλληλα, αυξημένη έκφραση παρατηρήθηκε στους FFAR2, FFAR4, GPR84, S1PR1 και S1PR4, ενώ οι PPARG, NR1H4, CHRM4, TRPV3, TRPV1, NR1I2 και CNR1 εμφάνισαν μειωμένη έκφραση σε επιμέρους υποομάδες ασθενών. Η επικύρωση των ευρημάτων με RT-PCR επιβεβαίωσε την πλειονότητα των αποτελεσμάτων της βιοπληροφορικής ανάλυσης, αναδεικνύοντας τους HCAR2, HCAR3 και GPR84 ως τους πλέον σταθερά αυξημένους MRs στις IBD. Η έκφραση αρκετών MR παρουσίασε επίσης έντονη ανατομική εξειδίκευση μεταξύ τελικού ειλεού και παχέος εντέρου. Ωστόσο, ορισμένες από τις φυσιολογικές διαφορές καταργούνταν στους ασθενείς με IBD, γεγονός που υποδηλώνει διαταραχή της φυσιολογικής χωρικής οργάνωσης της σηματοδότησης μέσω των MR. Η ανάλυση δικτύων συν-έκφρασης αποκάλυψε ότι οι HCAR2, HCAR3 και GPR84 αποτελούν κεντρικούς κόμβους δικτύων υπερ-εκφραζόμενων γονιδίων, ενώ οι PPARG και NR1H4 συνδέονται κυρίως με υπο-εκφραζόμενα γονίδια που σχετίζονται με μεταβολικές και ομοιοστατικές λειτουργίες. Αντίστοιχα, η λειτουργική ανάλυση εμπλουτισμού έδειξε ότι οι HCAR2, HCAR3, GPR84 και FFAR2 συσχετίζονται κυρίως με διεργασίες έμφυτης ανοσίας, όπως η χημειοταξία ουδετερόφιλων, η ενεργοποίηση λευκοκυττάρων και η σηματοδότηση μέσω της IL-1, ενώ οι PPARG και NR1H4 συνδέονται με τον μεταβολισμό λιπιδίων, χολικών οξέων και άλλες ομοιοστατικές διεργασίες. Συνολικά, στις IBD παρατηρήθηκε μετατόπιση από δίκτυα ομοιόστασης προς δίκτυα που κυριαρχούνται από φλεγμονώδεις μηχανισμούς. Η ανάλυση αποσυνέλιξης ανέδειξε έντονη κυτταρική εξειδίκευση της έκφρασης των υποδοχέων. Οι HCAR2, HCAR3, GPR84 και FFAR2 συσχετίστηκαν κυρίως με μεσεγχυματικά κύτταρα και κύτταρα της έμφυτης ανοσίας, ενώ οι FFAR4 και PPARG εμφάνισαν ισχυρή συσχέτιση με το εντερικό επιθήλιο. Τα ευρήματα αυτά επιβεβαιώθηκαν πειραματικά σε πρωτογενείς υποεπιθηλιακούς μυοϊνοβλάστες και ανθρώπινα κολονοειδή, όπου οι προφλεγμονώδεις κυτταροκίνες επήγαγαν την έκφραση των HCAR2, HCAR3, GPR84 και FFAR2, ενώ μείωσαν την έκφραση του PPARG. Τα πειράματα σε αθανατοποιημένους μυοϊνοβλάστες απέδειξαν ότι διατηρούν τον φαινότυπο τους και ότι εμφανίζουν παρόμοια παραγωγή κολλαγόνου και μεταναστευτικό δυναμικό με τα μη-αθανατοποιημένα κύτταρα, ενώ έπειτα από διέγερση τους με τον μεταβολίτη 3-υδροξυοκτανοϊκό οξύ παρατηρήθηκε επαγωγή της έκφρασης κολλαγόνου στα κύτταρα που είχε προηγηθεί προ-φλεγμονώδης διέγερση. Τέλος, τα in silico πειράματα μοριακής πρόσδεσης στον HCAR3 ανέδειξαν υψηλή συγγένεια του υποδοχέα για ινδολικούς μεταβολίτες της τρυπτοφάνης καθώς και πιθανώς σημαντικές διαφορές στην αλληλεπίδραση τους με τα αμινοξέα της θήκης πρόσδεσης. Συμπεράσματα: Η παρούσα διδακτορική διατριβή παρέχει μια ολοκληρωμένη ανάλυση της σηματοδότησης των MRs στις IBD, συνδυάζοντας μεγάλης κλίμακας μεταγραφωμικές αναλύσεις, πειραματική επιβεβαίωση σε ανθρώπινους ιστούς και λειτουργικές μελέτες σε κυτταρικά μοντέλα. Τα ευρήματα καταδεικνύουν ότι η έκφραση των MRs ρυθμίζεται δυναμικά ανάλογα με τον τύπο της νόσου, την ανατομική εντόπιση, τη φλεγμονώδη δραστηριότητα και το κυτταρικό περιβάλλον. Μεταξύ των υποδοχέων που μελετήθηκαν, οι HCAR2 και HCAR3 αναδείχθηκαν ως οι υποδοχείς που παρουσιάζουν τις πιο σταθερές μεταβολές στην έκφρασή τους στις IBD, εμφανίζοντας ισχυρές συσχετίσεις με φλεγμονώδη μονοπάτια και, ιδιαίτερα, με τις ανοσολογικές αποκρίσεις των κυττάρων Th17. Παράλληλα, διαπιστώθηκε ότι αρκετοί επιπλέον υποδοχείς, συμπεριλαμβανομένων των FFAR2, FFAR4, GPR84, PPARG, NR1H4, NR1I2 και CNR1, συμμετέχουν σε διακριτά δίκτυα σηματοδότησης που ρυθμίζουν είτε τη φλεγμονώδη ενεργοποίηση είτε την εντερική ομοιόσταση. Η μελέτη ανέδειξε επίσης διαφορές στην έκφραση των MRs μεταξύ των επιθηλιακών και των μεσεγχυματικών κυτταρικών πληθυσμών, υποδηλώνοντας την ύπαρξη ενός λειτουργικά πολωμένου εντερικού μικροπεριβάλλοντος ως προς την αναγνώριση των μικροβιακών μεταβολιτών. Επιπλέον, η δημιουργία μιας αθανατοποιημένης κυτταρικής σειράς ανθρώπινων εντερικών υποεπιθηλιακών μυοϊνοβλαστών παρέχει ένα πολύτιμο πειραματικό μοντέλο για τη διερεύνηση της ίνωσης και των αλληλεπιδράσεων μεταξύ του ξενιστή και της εντερικής μικροχλωρίδας. Οι λειτουργικές μελέτες κατέδειξαν ότι η ενεργοποίηση του HCAR3 υπό φλεγμονώδεις συνθήκες προάγει την παραγωγή κολλαγόνου, υποδεικνύοντας ότι ο συγκεκριμένος υποδοχέας ενδέχεται να διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στη σύνδεση της μικροβιακής δυσβίωσης με την εντερική ίνωση. Συμπληρωματικά, οι αναλύσεις μοριακής πρόσδεσης (molecular docking) υπέδειξαν ότι ο HCAR3 ενδέχεται να λειτουργεί ως αισθητήρας μικροβιακών μεταβολιτών που προέρχονται από τον μεταβολισμό της τρυπτοφάνης, συνδέοντας με αυτόν τον τρόπο τις μεταβολές του μικροβιακού μεταβολισμού με τις φλεγμονώδεις αποκρίσεις του ξενιστή. Συνολικά, η παρούσα εργασία συμβάλλει ουσιαστικά στην κατανόηση της επικοινωνίας μεταξύ του ξενιστή και της εντερικής μικροχλωρίδας στις IBD και αναδεικνύει τους MRs ως σημαντικούς ρυθμιστές της εντερικής φλεγμονής, των ανοσολογικών αποκρίσεων, της επιθηλιακής ομοιόστασης και της ίνωσης. Τα ευρήματα αυτά αναδεικνύουν τους MRs ως υποσχόμενους βιοδείκτες της ενεργότητας και της εξέλιξης της νόσου, ενώ παράλληλα υπογραμμίζουν τη δυνατότητα αξιοποίησής τους ως θεραπευτικούς στόχους για την ανάπτυξη προσεγγίσεων εξατομικευμένης ιατρικής, βασισμένων στη ρύθμιση της μεταβολικής σηματοδότησης μεταξύ του ξενιστή και της εντερικής μικροχλωρίδας.
περισσότερα
Περίληψη σε άλλη γλώσσα
Introduction: Inflammatory Bowel Diseases (IBD), comprising Crohn's disease (CD) and ulcerative colitis (UC), are chronic, relapsing inflammatory disorders of the gastrointestinal tract with a steadily increasing global incidence and a substantial socioeconomic burden. Despite considerable advances in understanding disease pathogenesis and the introduction of biological therapies, the precise mechanisms underlying IBD remain incompletely understood, while a significant proportion of patients fail to achieve sustained clinical remission. Consequently, the identification of novel pathogenic pathways and therapeutic targets remains a major clinical priority. IBD is considered to arise from complex interactions among genetic susceptibility, environmental factors, impaired intestinal epithelial barrier function, dysregulated immune responses, and alterations in the gut microbiota. Intestinal dysbiosis is characterized by reduced microbial diversity, expansion of potentially pathogenic micro ...
Introduction: Inflammatory Bowel Diseases (IBD), comprising Crohn's disease (CD) and ulcerative colitis (UC), are chronic, relapsing inflammatory disorders of the gastrointestinal tract with a steadily increasing global incidence and a substantial socioeconomic burden. Despite considerable advances in understanding disease pathogenesis and the introduction of biological therapies, the precise mechanisms underlying IBD remain incompletely understood, while a significant proportion of patients fail to achieve sustained clinical remission. Consequently, the identification of novel pathogenic pathways and therapeutic targets remains a major clinical priority. IBD is considered to arise from complex interactions among genetic susceptibility, environmental factors, impaired intestinal epithelial barrier function, dysregulated immune responses, and alterations in the gut microbiota. Intestinal dysbiosis is characterized by reduced microbial diversity, expansion of potentially pathogenic microorganisms, including members of the Proteobacteria phylum, and depletion of beneficial commensals such as Faecalibacterium prausnitzii, collectively contributing to chronic intestinal inflammation through disruption of mucosal homeostasis. Recent research has shifted from describing microbial composition to investigating the gut microbial metabolome, as microbial metabolites constitute the principal mediators of host–microbiota communication. Metabolomic studies have demonstrated profound alterations in fatty acid, bile acid, tryptophan, and amino acid metabolism in both serum and fecal samples from patients with IBD. The biological effects of microbial metabolites are mediated through host metabolite receptors, which are expressed by both intestinal epithelial and immune cells. Activation of these receptors regulates key physiological processes, including maintenance of epithelial barrier integrity, immune cell activation, cytokine production, and immune tolerance. Consequently, impaired MR signaling represents a plausible mechanism through which microbial dysbiosis is translated into chronic intestinal inflammation. A comprehensive understanding of the interactions between the gut microbial metabolome and host metabolite receptors is therefore expected to provide novel insights into IBD pathogenesis while identifying innovative biomarkers and therapeutic targets for precision medicine. Aim and Objectives: The primary aim of this doctoral thesis was to investigate host–microbiota interactions mediated by microbial metabolite receptors (MRs) and to elucidate their contribution to the inflammatory and fibrotic processes underlying IBD, ultimately identifying novel biomarkers and therapeutic targets for postbiotic-based therapeutic approaches. To achieve this objective, the first goal was to comprehensively characterize the expression profile of MRs in the intestinal mucosa and identify differences between patients with IBD and healthy controls through bioinformatic analysis of publicly available RNA-sequencing datasets. Subsequently, receptor expression was integrated with genome-wide differential gene expression analyses to construct co-expression networks and identify the biological pathways associated with each receptor. Following the bioinformatic analyses, the cellular localization of the identified receptors was investigated using transcriptomic deconvolution approaches and subsequently validated experimentally in primary human intestinal subepithelial myofibroblasts and epithelial colonoids. Furthermore, the effects of inflammatory stimulation on receptor expression were examined following exposure to pro-inflammatory cytokines. Finally, the functional consequences of receptor activation were investigated using immortalized human intestinal myofibroblasts stimulated with endogenous receptor agonists under inflammatory conditions, while the fibrotic response was evaluated through collagen production assays. Overall, this thesis aimed to elucidate the contribution of MRs to IBD pathophysiology and identify receptor–metabolite pairs that may serve as future diagnostic biomarkers or therapeutic targets. Materials and Methods: Initially, differential gene expression analysis was performed using publicly available RNA-sequencing datasets. A total of 1,405 intestinal mucosal biopsies were analyzed, including samples from 643 patients with CD, 467 patients with UC, and 295 healthy individuals (HI). Differential expression analysis was conducted using DESeq2 through the RaNA-seq platform, examining differences between patients and healthy controls, inflamed and non-inflamed tissue, and ileal versus colonic mucosa. In addition, an independent dataset from patients with Campylobacter jejuni infection was analyzed to distinguish IBD-specific alterations from those associated with nonspecific intestinal inflammation. Functional characterization included gene co-expression analyses, interaction network construction using Cytoscape, and pathway enrichment analysis using Enrichr. Bioinformatic findings were experimentally validated in intestinal mucosal biopsies obtained from 29 patients with CD, 22 patients with UC, and 14 healthy controls following ethical approval and written informed consent. Target gene expression was quantified by quantitative reverse-transcription polymerase chain reaction (RT-qPCR). Transcriptomic deconvolution was subsequently performed using the xCell algorithm to identify the cellular populations expressing individual MRs. These findings were validated in primary human intestinal subepithelial myofibroblasts and epithelial colonoids isolated from healthy donors using RT-qPCR under both standard and pro-inflammatory conditions, while HCAR2 and HCAR3 protein expression was evaluated by immunofluorescence. To facilitate long-term functional studies, primary human intestinal subepithelial myofibroblasts were immortalized through stable expression of human telomerase reverse transcriptase (hTERT). The immortalized cells were extensively characterized by immunofluorescence, RT-qPCR, scratch wound-healing assays, and collagen production assays. Immortalized myofibroblasts were subsequently stimulated with the endogenous agonists of HCAR2 (nicotinic acid) and HCAR3 (3-hydroxyoctanoic acid) following cytokine pre-stimulation to mimic the inflammatory intestinal microenvironment. Collagen expression was quantified at both mRNA and protein levels using RT-qPCR and the Sircol collagen assay, respectively. Finally, molecular docking simulations between HCAR3 and tryptophan-derived metabolites were performed using PyRx, while ligand–receptor interactions were analyzed using BIOVIA Discovery Studio. Statistical analyses were conducted using R and GraphPad Prism, applying parametric or non-parametric tests as appropriate according to data distribution. Statistical significance was defined as P < 0.05. Results: The present study identified extensive dysregulation of MR expression in IBD, demonstrating that these alterations are determined by disease subtype, inflammatory status, anatomical location, and the cellular composition of the intestinal mucosa. RNA-sequencing analysis revealed that 15 of 105 investigated MRs were differentially expressed between patients with CD, UC and HI. Among these, HCAR2 and HCAR3 exhibited the most pronounced and consistent upregulation in both CD and UC, particularly within inflamed intestinal tissue. Increased expression was also observed for FFAR2, FFAR4, GPR84, S1PR1, and S1PR4, whereas PPARG, NR1H4, CHRM4, TRPV3, TRPV1, NR1I2, and CNR1 were downregulated in specific disease subgroups. Quantitative RT-PCR validation confirmed the majority of the transcriptomic findings, identifying HCAR2, HCAR3, and GPR84 as the most consistently upregulated receptors in IBD. Furthermore, several receptors exhibited marked anatomical specificity between the terminal ileum and colon. Interestingly, some physiological expression differences were lost in patients with IBD, suggesting disruption of the normal spatial organization of MR signaling. Co-expression network analysis demonstrated that HCAR2, HCAR3, and GPR84 function as central hubs within networks of upregulated genes, whereas PPARG and NR1H4 were primarily associated with downregulated genes involved in metabolic and homeostatic pathways. Functional enrichment analysis further revealed that HCAR2, HCAR3, GPR84, and FFAR2 were strongly associated with innate immune processes, including neutrophil chemotaxis, leukocyte activation, and IL-1 signaling, while PPARG and NR1H4 were linked to lipid metabolism, bile acid homeostasis, and other homeostatic functions. Collectively, these findings indicate a shift from homeostatic transcriptional programs toward inflammation-driven signaling networks during IBD. Transcriptomic deconvolution analysis revealed pronounced cell type-specific expression patterns. HCAR2, HCAR3, GPR84, and FFAR2 were predominantly associated with mesenchymal cells and innate immune populations, whereas FFAR4 and PPARG showed preferential association with the intestinal epithelium. These observations were experimentally confirmed using primary human intestinal subepithelial myofibroblasts and epithelial colonoids, in which pro-inflammatory cytokine stimulation induced HCAR2, HCAR3, GPR84, and FFAR2 expression while suppressing PPARG expression. The immortalized intestinal myofibroblasts generated during this study retained the morphological and functional characteristics of primary cells, including comparable collagen production and migratory capacity. Importantly, stimulation with the endogenous HCAR3 agonist 3-hydroxyoctanoic acid significantly increased collagen expression in cytokine-primed myofibroblasts, suggesting a previously unrecognized role for HCAR3 in intestinal fibrosis. Finally, molecular docking simulations demonstrated high binding affinity of HCAR3 for several indole-derived tryptophan metabolites and identified distinct ligand-binding interactions within the receptor binding pocket, supporting HCAR3 as a potential sensor of microbial tryptophan metabolism. Conclusions: This doctoral thesis provides a comprehensive characterization of MR signaling in IBD by integrating large-scale transcriptomic analyses, experimental validation in human tissues, and functional studies in cellular models. The findings demonstrate that MR expression is dynamically regulated according to disease subtype, anatomical location, inflammatory activity, and cellular context. Among the receptors investigated, HCAR2 and HCAR3 emerged as the most consistently dysregulated receptors in IBD, exhibiting strong associations with inflammatory pathways and, notably, with Th17 immune responses. In parallel, several additional receptors—including FFAR2, FFAR4, GPR84, PPARG, NR1H4, NR1I2, and CNR1—were found to participate in distinct signaling networks governing either inflammatory activation or intestinal homeostasis. The study further revealed pronounced compartment-specific expression of MRs between epithelial and mesenchymal cell populations, suggesting the existence of a functionally polarized intestinal microenvironment with respect to microbial metabolite sensing. Moreover, the establishment of an immortalized human intestinal subepithelial myofibroblast cell line provides a valuable experimental platform for investigating fibrosis and host–microbiota interactions. Functional studies demonstrated that HCAR3 activation under inflammatory conditions promotes collagen production, implicating this receptor as a potential mediator linking microbial dysbiosis to intestinal fibrosis. Complementary molecular docking analyses further suggested that HCAR3 may function as a sensor of microbial tryptophan-derived metabolites, thereby connecting alterations in microbial metabolism with host inflammatory responses. Overall, this work substantially advances our understanding of host–microbiota communication in IBD and identifies MRs as key regulators of intestinal inflammation, immune responses, epithelial homeostasis, and fibrogenesis. These findings establish MRs as promising biomarkers of disease activity and progression, while highlighting their potential as therapeutic targets for the development of precision medicine approaches based on modulation of host–microbiota metabolic signaling.
περισσότερα