Μελέτη μοριακής ανίχνευσης των ιών Epstein-Barr και λευχαιμίας των βοοειδών σε δείγματα αναρρόφησης δια λεπτής βελόνης ασθενών με καρκίνο του μαστού

Abstract

Viral carcinogenesis has been extensively investigated as a potential contributor in breast cancer development. Among the infectious agents im-plicated, Bovine Leukemia Virus (BLV) and Epstein–Barr Virus (EBV) have received considerable attention. However, existing evidence regarding their involvement in breast carcinogenesis remains inconclusive and inconsistent across studies. The aim of this prospective case-control study was to investigate the molecular detection of EBV and BLV genetic material in breast fine-needle aspiration (FNA) samples obtained from patients with breast cancer and healthy controls and to evaluate potential associations of their presence with specific clinicoepidemiological and histopathological factors. Cytological FNA samples were collected under ultrasound guidance from histologically confirmed malignant breast lesions of 52 patients with breast cancer and from clinically radiologically normal breast tissue of 52 healthy women without previous or present breast diseases. Participants were recruited at the 2nd Department of Obstetrics and Gynecology, Aristotle University of Thessaloniki. Detection of EBV and BLV genetic material was performed using real-time polymerase chain reaction (real-time PCR) assays. Primary outcomes were the comparisons of detection frequencies of EBV and BLV genetic material between breast cancer cases and healthy controls. Secondary outcomes comprised the assessment of associations between the molecular detection of each virus and selected epidemiological, clinical, and histopathological characteristics of the study participants. To our knowledge, this represents the first study investigating the molecular detection of EBV and BLV genetic material in breast cytological samples obtained from a Greek population. EBV genetic material was detected in FNA cytological specimens from 4 of 52 breast cancer patients (7.7%) and 1 of 52 healthy controls (1.9%). In contrast, BLV genetic material was not detected in any sample, either among breast cancer patients (0/52) or healthy controls (0/52). Although EBV positivity was approximately four-fold more common among breast cancer patients, the difference did not reach statistical significance (OR=4.25, 95% CI 0.46-39.4, p=0.363). Among breast cancer cases, EBV molecular detection was significantly associated with less favorable clinicopathological characteristics, mainly HER2 overexpression, advanced preoperative disease stage and lymph node metastasis. The findings of the present study do not support a statistically significant association between EBV or BLV infection and breast cancer development in this Greek population. However, the higher prevalence of EBV molecular detection among breast cancer patients compared to healthy controls may indicate a possible association between the infection of breast cells by EBV and development of breast cancer that warrants further investigation. Further large-scale studies are required to further elucidate the contribution of viral infection to the pathophysiology of breast cancer.

Η πιθανή συμβολή των ιογενών λοιμώξεων στην καρκινογένεση του μαστού έχει αποτελέσει αντικείμενο εκτενούς επιστημονικής έρευνας. Μεταξύ λοιμογόνων παραγόντων που έχουν μελετηθεί στο πλαίσιο αυτό, ιδιαίτερο ερευνητικό ενδιαφέρον έχουν συγκεντρώσει ο ιός λευχαιμίας των βοοειδών (Bovine Leukemia Virus, BLV) και ο ιός Epstein-Barr (Epstein-Barr Virus, EBV). Ωστόσο, τα διαθέσιμα επιστημονικά δεδομένα σχετικά με την πιθανή εμπλοκή τους στην ογκογένεση του μαστού δεν κρίνονται επαρκή για εξαγωγή ασφαλών συμπερασμάτων, καθώς τα αποτελέσματα των επιμέρους μελετών εμφανίζουν σημαντική ετερογένεια. Σκοπός της παρούσας προοπτικής μελέτης ασθενών-μαρτύρων ήταν η διερεύνηση μοριακής ανίχνευσης γενετικού υλικού των EBV και BLV σε κυτταρολογικά δείγματα μαζικού αδένα που ελήφθησαν μέσω παρακέντησης διά λεπτής βελόνης (fine-needle aspiration, FNA) από ασθενείς με καρκίνο μαστού και υγιείς μάρτυρες, καθώς και η αξιολόγηση πιθανών συσχετίσεων της παρουσίας του ιικού γονιδιώματος με συγκεκριμένα κλινικοεπιδημιολογικά και ιστοπαθολογικά χαρακτηριστικά του πληθυσμού της μελέτης. Κυτταρολογικά δείγματα συλλέχθηκαν με FNA υπό υπερηχογραφική καθοδήγηση από ιστολογικά επιβεβαιωμένους κακοήθεις όγκους 52 ασθενών με καρκίνο μαστού και από κλινικά και ακτινολογικά φυσιολογικό μαζικό αδένα 52 υγιών γυναικών χωρίς προηγούμενη ή τρέχουσα πάθηση μαστών. Οι συμμετέχουσες στρατολογήθηκαν από το Εξωτερικό Ιατρείο Μαστού της Β΄ Μαιευτικής-Γυναικολογικής Κλινικής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Η ανίχνευση γενετικού υλικού των EBV και BLV πραγματοποιήθηκε με χρήση δοκιμασίας αλυσιδωτής αντίδρασης πολυμεράσης πραγματικού χρόνου (real-time polymerase chain reaction, real-time PCR). Ως πρωτεύοντα καταληκτικά σημεία της μελέτης ορίστηκαν οι συγκρίσεις της συχνότητας ανίχνευσης γενετικού υλικού των EBV και BLV μεταξύ ασθενών με καρκίνο του μαστού και υγιών μαρτύρων. Τα δευτερεύοντα καταληκτικά σημεία περιλάμβαναν την αξιολόγηση των συσχετίσεων μεταξύ μοριακής ανίχνευσης των ιών και επιλεγμένων επιδημιολογικών, κλινικών και ιστοπαθολογικών χαρακτηριστικών των συμμετεχουσών. Η παρούσα μελέτη, κατόπιν ανασκόπησης της διεθνούς βιβλιογραφίας, αποτελεί την πρώτη προσπάθεια διερεύνησης της μοριακής ανίχνευσης γενετικού υλικού των EBV και BLV σε κυτταρολογικά δείγματα μαζικού αδένα που ελήφθησαν από ελληνικό πληθυσμό. Γονιδίωμα του EBV ανιχνεύθηκε σε δείγματα FNA 4/52 ασθενών με καρκίνο του μαστού (7.7%) και 1/52 υγιών μαρτύρων (1.9%). Αντίθετα, γενετικό υλικό του BLV δεν ανιχνεύθηκε σε κανένα από τα δείγματα της μελέτης (0/104). Παρ’ ότι η ανίχνευση γονιδιώματος του EBV ήταν περίπου τετραπλάσια στα δείγματα των ασθενών με καρκίνο μαστού, η παρατηρούμενη διαφορά στη συχνότητα ανίχνευσης, σε σύγκριση με την ομάδα ελέγχου, δεν ήταν στατιστικώς σημαντική (OR=4.25, 95% CI 0.46-39.4, p=0.363). Μεταξύ των ασθενών με καρκίνο μαστού, η μοριακή ανίχνευση του EBV συσχετίστηκε στατιστικώς σημαντικά με δυσμενή κλινικοϊστοπαθολογικά χαρακτηριστικά, όπως η υπερέκφραση του υποδοχέα HER2 στα καρκινικά κύτταρα, το προχωρημένο προεγχειρητικό στάδιο νόσου και την παρουσία λεμφαδενικής μετάστασης. Τα ευρήματα της παρούσας μελέτης δεν καταδεικνύουν την ύπαρξη στατιστικώς σημαντικής συσχέτισης μεταξύ λοίμωξης από EBV ή BLV και καρκίνου μαστού στο συγκεκριμένο ελληνικό πληθυσμό. Ωστόσο, η παρατηρούμενη τετραπλάσια συχνότητα μοριακής ανίχνευσης του EBV στις ασθενείς με καρκίνο μαστού, συγκριτικά με τις υγιείς μάρτυρες ενδέχεται να υποδηλώνει πιθανή συσχέτιση μεταξύ προσβολής κυττάρων του μαστού από τον EBV και ανάπτυξης καρκίνου μαστού, η οποία χρήζει περαιτέρω διερεύνησης. Απαιτούνται περαιτέρω μελέτες μεγάλης κλίμακας για την πληρέστερη αποσαφήνιση της συμβολής των ιικών λοιμώξεων στην παθοφυσιολογία του καρκίνου του μαστού.