Περίληψη
Οι επιχειρηματικές αποφάσεις λαμβάνονται ολοένα και περισσότερο σε ένα περιβάλλον που χαρακτηρίζεται από οικονομική, πολιτική, κανονιστική και περιβαλλοντική αβεβαιότητα. Μεταξύ αυτών των αποφάσεων, ο φορολογικός σχεδιασμός των επιχειρήσεων αποτελεί μία ιδιαίτερα σημαντική στρατηγική λειτουργία, καθώς επηρεάζει άμεσα τις ταμειακές ροές, τη χρηματοδοτική ικανότητα και τη μακροχρόνια δημιουργία αξίας των επιχειρήσεων. Παρότι η υφιστάμενη βιβλιογραφία έχει εξετάσει τη σχέση μεταξύ αβεβαιότητας και φορολογικής συμπεριφοράς των επιχειρήσεων, τα διαθέσιμα εμπειρικά ευρήματα παραμένουν κατακερματισμένα ως προς τις διαφορετικές μορφές αβεβαιότητας, τα θεσμικά περιβάλλοντα και τα οργανωσιακά χαρακτηριστικά. Η παρούσα διδακτορική διατριβή επιχειρεί να καλύψει αυτό το ερευνητικό κενό, διερευνώντας τον τρόπο με τον οποίο διαφορετικές διαστάσεις της αβεβαιότητας επηρεάζουν τον φορολογικό σχεδιασμό των επιχειρήσεων και αναδεικνύοντας τους θεσμικούς και επιχειρησιακούς μηχανισμούς που διαμορφώνουν τι ...
Οι επιχειρηματικές αποφάσεις λαμβάνονται ολοένα και περισσότερο σε ένα περιβάλλον που χαρακτηρίζεται από οικονομική, πολιτική, κανονιστική και περιβαλλοντική αβεβαιότητα. Μεταξύ αυτών των αποφάσεων, ο φορολογικός σχεδιασμός των επιχειρήσεων αποτελεί μία ιδιαίτερα σημαντική στρατηγική λειτουργία, καθώς επηρεάζει άμεσα τις ταμειακές ροές, τη χρηματοδοτική ικανότητα και τη μακροχρόνια δημιουργία αξίας των επιχειρήσεων. Παρότι η υφιστάμενη βιβλιογραφία έχει εξετάσει τη σχέση μεταξύ αβεβαιότητας και φορολογικής συμπεριφοράς των επιχειρήσεων, τα διαθέσιμα εμπειρικά ευρήματα παραμένουν κατακερματισμένα ως προς τις διαφορετικές μορφές αβεβαιότητας, τα θεσμικά περιβάλλοντα και τα οργανωσιακά χαρακτηριστικά. Η παρούσα διδακτορική διατριβή επιχειρεί να καλύψει αυτό το ερευνητικό κενό, διερευνώντας τον τρόπο με τον οποίο διαφορετικές διαστάσεις της αβεβαιότητας επηρεάζουν τον φορολογικό σχεδιασμό των επιχειρήσεων και αναδεικνύοντας τους θεσμικούς και επιχειρησιακούς μηχανισμούς που διαμορφώνουν τις σχέσεις αυτές. Η διατριβή αποτελείται από τρεις συμπληρωματικές εμπειρικές μελέτες. Η πρώτη μελέτη εξετάζει τις επιδράσεις της παγκόσμιας οικονομικής και πολιτικής αβεβαιότητας στη φοροαποφυγή και τη φοροδιαφυγή των επιχειρήσεων στις ανεπτυγμένες και τις αναδυόμενες οικονομίες, αξιολογώντας παράλληλα τον μετριαστικό ρόλο της φορολογικής ηθικής και της θρησκευτικότητας. Χρησιμοποιώντας διεθνές δείγμα εισηγμένων επιχειρήσεων από 39 χώρες για την περίοδο 1995–2015, τα αποτελέσματα δείχνουν ότι η αβεβαιότητα επηρεάζει τη φορολογική συμπεριφορά με διαφορετικό τρόπο ανάλογα με το θεσμικό περιβάλλον. Στις ανεπτυγμένες οικονομίες, η αυξημένη αβεβαιότητα ενθαρρύνει τη νόμιμη φοροαποφυγή, ενώ στις αναδυόμενες οικονομίες συνδέεται με υψηλότερα επίπεδα φοροδιαφυγής. Επιπλέον, η ισχυρότερη θρησκευτικότητα αποθαρρύνει συστηματικά και τις δύο μορφές φορολογικής μη συμμόρφωσης, ενώ η επίδραση της φορολογικής ηθικής διαφοροποιείται ανάλογα με τα θεσμικά χαρακτηριστικά κάθε χώρας. Η δεύτερη μελέτη επικεντρώνεται στις εισηγμένες επιχειρήσεις της Κίνας και διερευνά κατά πόσο η αβεβαιότητα που σχετίζεται με τις πολιτικές για το κλίμα και την περιβαλλοντική διακυβέρνηση επηρεάζει τη φοροαποφυγή των επιχειρήσεων. Τα εμπειρικά αποτελέσματα δείχνουν ότι η αυξημένη αβεβαιότητα ως προς τις σχετικές πολιτικές συνδέεται με πιο επιθετικές πρακτικές φορολογικού σχεδιασμού, γεγονός που υποδηλώνει ότι οι επιχειρήσεις βασίζονται περισσότερο σε στρατηγικές φορολογικής εξοικονόμησης προκειμένου να διατηρήσουν εσωτερικούς χρηματοοικονομικούς πόρους όταν το κανονιστικό πλαίσιο καθίσταται λιγότερο προβλέψιμο. Επιπρόσθετες αναλύσεις καταδεικνύουν ότι οι χρηματοοικονομικοί περιορισμοί αποτελούν σημαντικό μηχανισμό μέσω του οποίου η αβεβαιότητα επηρεάζει τη φορολογική συμπεριφορά, καθώς οι επιχειρήσεις που αντιμετωπίζουν μεγαλύτερες δυσκολίες χρηματοδότησης εμφανίζουν ισχυρότερα κίνητρα για τη μείωση της φορολογικής τους επιβάρυνσης. Η τρίτη μελέτη επεκτείνει την ανάλυση στον τραπεζικό κλάδο, εξετάζοντας τη σχέση μεταξύ πολιτικής αβεβαιότητας και φοροαποφυγής των τραπεζών παγκοσμίως. Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι η πολιτική αβεβαιότητα ενθαρρύνει τις τράπεζες να υιοθετούν πιο επιθετικές στρατηγικές φορολογικού σχεδιασμού. Ωστόσο, η επίδραση αυτή αποδυναμώνεται σημαντικά στις χώρες που διαθέτουν ισχυρότερους δημοκρατικούς θεσμούς, γεγονός που αναδεικνύει τη σημασία της θεσμικής ποιότητας στον περιορισμό ευκαιριακών πρακτικών φορολογικής συμπεριφοράς κατά τη διάρκεια περιόδων πολιτικής αστάθειας. Συνολικά, οι τρεις μελέτες καταδεικνύουν ότι οι επιδράσεις της αβεβαιότητας στη φορολογική συμπεριφορά των επιχειρήσεων δεν είναι ούτε ομοιόμορφες ούτε ανεξάρτητες από το θεσμικό περιβάλλον. Αντίθετα, οι αποφάσεις φορολογικού σχεδιασμού διαμορφώνονται από την αλληλεπίδραση μεταξύ της εξωτερικής αβεβαιότητας και των θεσμικών χαρακτηριστικών, συμπεριλαμβανομένων των τυπικών θεσμών, όπως η δημοκρατική διακυβέρνηση και το κανονιστικό πλαίσιο, των άτυπων θεσμών, όπως η φορολογική ηθική και η θρησκευτικότητα, καθώς και των χρηματοοικονομικών χαρακτηριστικών των επιχειρήσεων. Ενσωματώνοντας εμπειρικά στοιχεία από διεθνείς επιχειρήσεις, εισηγμένες κινεζικές εταιρείες και τον τραπεζικό κλάδο, η παρούσα διατριβή συμβάλλει στην πληρέστερη κατανόηση του φορολογικού σχεδιασμού των επιχειρήσεων υπό συνθήκες αβεβαιότητας. Παράλληλα, εμπλουτίζει τη σχετική βιβλιογραφία, υιοθετώντας μια πολυδιάστατη προσέγγιση της αβεβαιότητας, επεκτείνοντας τα διαθέσιμα εμπειρικά ευρήματα σε διαφορετικά θεσμικά περιβάλλοντα και αναδεικνύοντας ότι η αντίδραση των επιχειρήσεων στην αβεβαιότητα εξαρτάται τόσο από τη φύση της όσο και από το θεσμικό πλαίσιο μέσα στο οποίο αυτές δραστηριοποιούνται. Τέλος, τα ευρήματα παρέχουν χρήσιμες κατευθύνσεις για τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής και τις φορολογικές αρχές, συμβάλλοντας στον σχεδιασμό φορολογικών συστημάτων που παραμένουν αποτελεσματικά σε συνθήκες αυξανόμενης οικονομικής, πολιτικής και περιβαλλοντικής αβεβαιότητας.
περισσότερα
Περίληψη σε άλλη γλώσσα
Business decisions increasingly take place in environments characterized by economic, political, regulatory, and environmental uncertainty. Among these decisions, corporate tax planning represents an important strategic activity because it directly affects firms' cash flows, financing capacity, and long-term value creation. Although previous studies have examined the relationship between uncertainty and corporate tax behavior, existing evidence remains fragmented across different forms of uncertainty, institutional settings, and organizational contexts. This doctoral thesis addresses this gap by investigating how different dimensions of uncertainty influence business tax planning and by identifying the institutional and firm-specific mechanisms that shape these relationships. The thesis consists of three complementary empirical studies. The first study examines the effects of global economic and political uncertainty on corporate tax avoidance and tax evasion across advanced and emergi ...
Business decisions increasingly take place in environments characterized by economic, political, regulatory, and environmental uncertainty. Among these decisions, corporate tax planning represents an important strategic activity because it directly affects firms' cash flows, financing capacity, and long-term value creation. Although previous studies have examined the relationship between uncertainty and corporate tax behavior, existing evidence remains fragmented across different forms of uncertainty, institutional settings, and organizational contexts. This doctoral thesis addresses this gap by investigating how different dimensions of uncertainty influence business tax planning and by identifying the institutional and firm-specific mechanisms that shape these relationships. The thesis consists of three complementary empirical studies. The first study examines the effects of global economic and political uncertainty on corporate tax avoidance and tax evasion across advanced and emerging economies, while evaluating the moderating roles of tax morale and religiosity. Using an international panel of listed firms from 39 countries over the period 1995–2015, the findings indicate that uncertainty affects tax behavior differently across institutional environments. In advanced economies, greater uncertainty encourages legal tax avoidance, whereas in emerging economies it is associated with higher levels of tax evasion. Moreover, stronger religiosity consistently discourages both forms of tax non-compliance, while the influence of tax morale varies according to institutional conditions. The second study focuses on Chinese listed firms and investigates whether climate and environmental governance policy uncertainty influences corporate tax avoidance. The empirical results show that higher policy uncertainty is associated with more aggressive tax planning, suggesting that firms increasingly rely on tax strategies to preserve internal financial resources when environmental regulations become less predictable. Additional analyses demonstrate that financial constraints constitute an important channel through which policy uncertainty affects tax behavior, with financially constrained firms exhibiting stronger incentives to reduce their tax burden. The third study extends the analysis to the banking sector by examining the relationship between political uncertainty and bank tax avoidance across countries. The results reveal that political uncertainty encourages banks to engage in more aggressive tax planning. However, this effect becomes significantly weaker in countries with stronger democratic institutions, highlighting the importance of institutional quality in constraining opportunistic tax behavior during periods of political instability. In overall, the three studies demonstrate that the effects of uncertainty on corporate taxation are neither uniform nor unconditional. Instead, firms' tax planning decisions are shaped by the interaction between external uncertainty and institutional characteristics, including formal institutions such as democratic governance and regulatory environments, informal institutions such as tax morale and religiosity, and firm-level financial conditions. By integrating evidence from international firms, Chinese listed companies, and the banking sector, this thesis develops a broader understanding of business tax planning under uncertainty. It contributes to the literature by offering a multidimensional perspective on uncertainty, extending evidence across diverse institutional settings, and demonstrating that corporate responses to uncertainty depend on both the source of uncertainty and the institutional environment in which firms operate. The findings also provide useful insights for policymakers and tax authorities seeking to design tax systems that remain effective under increasingly uncertain economic, political, and environmental conditions.
περισσότερα