Προσδιορισμός οργανικών επιμολυντών σε τρόφιμα υψηλής λιποπεριεκτικότητας με υγρή χρωματογραφία φασματομετρία μάζας

Abstract

The human diet constitutes a fundamental prerequisite for health, the proper functioning of the body, and overall life quality. For considering a diet healthy, the food consumed must be safe and pose no risk to human health. In recent years, food safety has gained increasing importance, as the presence of contaminants may lead to serious adverse health effects. In particular, compounds such as pesticides, pharmaceutical - veterinary drugs, and per- and polyfluoroalkyl substances (PFAS) are frequently detected in food products and may pose a significant threat to consumer health. Therefore, the development and application of sensitive and reliable analytical techniques are deemed necessary to effectively monitor contaminant residues. In the present study, targeted analytical methods were developed and validated for the determination of organic contaminant residues in food products. Specifically, the methods studied focus on the determination of pesticides in milk samples collected from local supermarkets and markets in the Epirus region (Northwestern Greece), the determination of pharmaceutical–veterinary drugs in milk samples from the same area, as well as PFAS compounds in aquaculture fish species (sea bream; Sparus aurata) were investigated. The analytical methods were based on modified QuEChERS extraction procedures using enhanced matrix removal lipid (EMR-Lipid) sorbent during the purification step, combined with LC - LTQ/Orbitrap MS analysis. Overall, 20 pesticides, 18 pharmaceutical–veterinary compounds, and 16 PFAS were investigated. These compounds were selected based on their usage rate, probability of being transferred to the final products, and potential risk to human health. Qualitative and quantitative determination was carried out using an ultra-high-performance liquid chromatography system coupled with high - resolution and accurate mass spectrometry (UHPLC-LTQ/Orbitrap HRMS). The analytical performance characteristics of the methods were evaluated according to SANTE/11312/2021 guidelines and Regulation 2022/1428, and Guidance Document EURL 2024 for PFAS and fulfilled all required criteria for their application as validated routine analytical methods. The validated parameters include linearity (r²), method accuracy assessed through a combination of percentage recovery (%Rec) and precision evaluated under conditions of intra-day repeatability (RSDr) and within-lab reproducibility (RSDWR), limits of detection (LOD) and quantification (LOQ), as well as the decision limit (CCα) and detection capability (CCβ); the matrix effect (ME) was also investigated. Finally, the expanded uncertainty (MU) of the method was calculated, and the HorRat ratio was evaluated at a low concentration level. Additionally, the analytical methods were assessed regarding their environmental and practical aspects through appropriate green and sustainable analytical chemistry metrics. To evaluate the environmental performance of the methods, the Analytical Eco-Scale (AEC), Complex Modified Green Analytical Procedure Index (ComplexMoGAPI), Analytical Green Star Area (AGSA), and Carbon Footprint Reduction Index (CaFRI) were employed. Method applicability was assessed using the Click Analytical Chemistry Index (CACI) and the Blue Applicability Grade Index (BAGI). Subsequently, the validated analytical methods were applied to the analysis of samples. Cow and goat milk samples collected from local supermarkets, markets, and farms in the Epirus region (Northwestern Greece) were analyzed for pesticide residues. Cow milk samples from the same area were examined for pharmaceutical–veterinary compounds, while PFAS were investigated in aquaculture fish samples, including sea bream (Sparus aurata) and sea bass (Dicentrarchus labrax), from the Mediterranean region, as well as sea bream samples from the open sea.Furthermore, dietary exposure and potential health risk assessments were performed. Hazard Quotient (HQ) and Hazard Index (HI) values were used for the assessment of pesticides under both acute and chronic exposure scenarios, whereas the same indices were applied only for chronic exposure assessment of pharmaceutical–veterinary compounds. For PFAS, the assessment was conducted using the Relative Potency Factor (RPF) approach and Tolerable Weekly Intake (TWI) values. More specifically, for the determination of pesticides in milk, the QuEChERS ΄΄AOAC 2007.01΄΄ extraction method with some modifications was applied. Validation results showed recoveries ranging from 79.5% to 119.5%, except for two compounds (myclobutanil and iprovalicarb) at low concentration levels, which exhibited recoveries below 70%. RSD values did not exceed 11.7%, while LOQs ranged between 0.61 and 24.8 μg/kg. Matrix effect studies demonstrated low to moderate effects, with only one compound (carbendazim, −55%) presenting a high matrix effect. Expanded uncertainty values ranged from 23.71% to 50.0% at a concentration level of 10 μg/kg.The method greenness was subsequently evaluated. Specifically, the AEC index yielded a score of 76 (excellent green), while ComplexMoGAPI scored 78 (excellent green). AGSA and CaFRI scores were 62.50 and 69, respectively, confirming the environmentally friendly nature of the proposed methodology. Furthermore, the method received scores of 65 and 75 according to CACI and BAGI, respectively, demonstrating its practical applicability. The application of the validated method to cow and goat milk samples revealed the presence of a single compound (carbendazim) in one sample collected from a local farm. Dietary risk assessment for adult consumers indicated negligible exposure risk, as all calculated indices remained below the respective reference thresholds for both acute and chronic exposure scenarios. Subsequently, the analysis of pharmaceutical–veterinary compounds in milk was performed using a modified QuEChERS ΄΄AOAC 2007.01΄΄ extraction method. The optimized analytical method exhibited linearity values >0.9903, recoveries ranging from 65.1–120.1%, RSD values <17.5%, low (<16.7%) to moderate (<39.9%) matrix effects, and acceptable expanded uncertainty values (<33.1%). Additionally, the analytical method was evaluated regarding its green and practical characteristics. Scores of 80, 78, 62.50, and 69 were obtained for AEC, ComplexMoGAPI, AGSA, and CaFRI, respectively, confirming the method's environmental sustainability. Furthermore, CACI and BAGI scores of 65 and 75, respectively, demonstrated satisfactory practical applicability. The investigation of pharmaceutical - veterinary drugs in cow milk samples revealed the presence of imidocarb in one sample. Dietary risk assessment for adult consumers indicated that these food products are safe for consumption, since all risk indices remained below unity. Regarding PFAS determination in fish samples, a modified version of the ΄΄Original΄΄ QuEChERS extraction procedure was selected. The analytical method exhibited linearity values ≥0.9901, recoveries ranging from 55.5% to 113.3%, and RSDs below 20.0%. Matrix effect studies showed low to moderate effects, while expanded uncertainty remained acceptable (<57.66%). The environmental and practical characteristics of the method were also confirmed through green analytical metrics. The AEC score reached 80 (excellent green performance), while the remaining indices yielded scores of 75 (ComplexMoGAPI), 62.50 (AGSA), 66 (CaFRI), 65 (CACI), and 67.50 (BAGI), confirming both environmental sustainability and practical applicability. The analysis of PFAS in fish samples identified two compounds. Specifically, PFOA was detected in aquaculture sea bream samples (0.33 - 1.0 ng/g) and sea bass samples (0.29 - 0.76 ng/g), while PFUnDA was detected only in two sea bass samples at concentrations below the LOQ. In sea bream samples from the open sea, PFOA (0.41 - 0.66 ng/g) and PFUnDA (<LOQ - 0.19 ng/g) were detected.Dietary exposure assessment was performed using two approaches: Relative Potency Factors (RPFs) and Tolerable Weekly Intake (TWI), and the evaluation was conducted for all three matrices. Using the RPF approach, the sum of PFOA equivalents was found to be lower than the Maximum Residue Limit (MRL) established for PFOA (1 μg/kg), while weekly intake values were below the TWI threshold, indicating negligible exposure risk across all investigated matrices. The presence of PFAS residues in fish feed samples is a significant source of exposure, as these compounds can be transferred and accumulated in fish tissues and consequently in humans through the food chain. Therefore, it is essential to consider quality control of the entire food production chain, including fish feed, in the development of an analytical method. For this purpose, a modified version of the ΄΄Original΄΄ QuEChERS extraction was used to determine PFAS residues in fish feed. The modified extraction method was fully validated, with recovery rates between 51.1% and 101.2%, relative standard deviations (RSD) <20.7%, and limits of quantification (LOQ) ranging from 0.03 ng/g to 0.21 ng/g. The matrix effect study showed low to moderate values, while the method exhibited an acceptable expanded uncertainty of <57.66%. At the same time, its green and practical character was confirmed by the indices AEC (score 80, excellent green), ComplexMoGAPI (score 78, excellent green), AGSA (score 62.50, green), CaFRI (score 68, green), CACI (score 65, practical), and BAGI (score 67,5, practical). Finally, the modified method was applied to analyze fish feed samples from Greek aquaculture facilities and local retail stores. The results of the analysis confirmed the presence of PFOA in one sample at a concentration of 0.34 ng/g and PFOS in two samples at concentrations of 0.60 ng/g and 0.77 ng/g. To investigate the potential contribution of feed to the bioaccumulation of PFOA in fish tissues, the Bioaccumulation Factor (BAF) was calculated, yielding values ranging from 0.97 to 2.94 for farmed sea bream samples and from 0.85 to 2.24 for farmed sea bass samples. These results suggest that feed could be a significant source of PFOA entry into farmed fish, leading to the bioaccumulation of the compound in their tissues.

Η διατροφή αποτελεί βασική προϋπόθεση για την υγεία, τη σωστή λειτουργία του οργανισμού και γενικότερα την ποιότητα ζωής του ανθρώπου. Για να θεωρείται μια διατροφή υγιεινή, είναι απαραίτητο τα τρόφιμα που καταναλώνονται να είναι ασφαλή και να μην ενέχουν κινδύνους για την υγεία. Τα τελευταία χρόνια, η ασφάλεια των τροφίμων αποκτά ολοένα και μεγαλύτερη σημασία, καθώς η ύπαρξη επιμολυντών μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρές επιπτώσεις για την υγεία του ανθρώπου. Ειδικότερα, ενώσεις όπως τα φυτοπροστατευτικά προϊόντα, τα φαρμακευτικά - κτηνιατρικά φάρμακα, καθώς και οι ενώσεις PFAS ανιχνεύονται συχνά σε τρόφιμα και ενδέχεται να αποτελούν σοβαρή απειλή για την υγεία των καταναλωτών. Για τον λόγο αυτό, κρίνεται αναγκαία η ανάπτυξη και εφαρμογή ευαίσθητων και αξιόπιστων αναλυτικών μεθοδολογιών, προκειμένου να ελέγχονται αποτελεσματικά τα υπολείμματα αυτών των ενώσεων. Στην παρούσα μελέτη αναπτύχθηκαν και επικυρώθηκαν στοχευμένες αναλυτικές μέθοδοι για τον προσδιορισμό υπολειμμάτων οργανικών επιμολυντών σε τρόφιμα. Συγκεκριμένα, μελετήθηκαν μέθοδοι για τον προσδιορισμό φυτοπροστατευτικών ενώσεων σε δείγματα γάλακτος, τα οποία συλλέχθηκαν από τοπικά καταστήματα τροφίμων στην περιοχή της Ηπείρου (ΒΔ Ελλάδα), φαρμακευτικών – κτηνιατρικών ενώσεων σε δείγματα γάλακτος από διάφορα τοπικά καταστήματα τροφίμων από την ίδια περιοχή, καθώς και ενώσεων PFAS σε είδη ιχθύων τσιπούρας (Sparus aurata) υδατοκαλλιέργειας. Οι αναλυτικές μέθοδοι βασίζονται σε τροποποιημένες μεθόδους εκχύλισης QuEChERS με χρήση προσροφητικού υλικού απομάκρυνσης των λιπιδίων EMR-Lipid στο στάδιο του καθαρισμού, σε συνδυασμό με ανάλυση υγρής χρωματογραφίας υπερ - υψηλής πίεσης – φασματομετρίας μάζας υψηλής διακριτικής ικανότητας και ακρίβειας (LC - LTQ/Orbitrap HR-MS). Συνολικά μελετήθηκαν 20 φυτοπροστατευτικές, 18 φαρμακευτικές – κτηνιατρικές και 16 PFAS ενώσεις, οι οποίες επιλέχθηκαν βάση της συχνότητας χρήσης τους, της πιθανότητας παρουσίας τους στο τελικό προϊόν και της εν δυνάμει επικινδυνότητάς τους για τον άνθρωπο. Τα αναλυτικά χαρακτηριστικά της απόδοσης των μεθόδων αξιολογήθηκαν με βάση το πλαίσιο προτύπου επικύρωσης (SANTE/11312/2021, και κανονισμός (EU) 2022/1428, και κατευθυντήριο έγγραφο EURL 2024 για τα PFAS), και πληρούν όλα τα απαιτούμενα κριτήρια για χρήση ως επικυρωμένες μέθοδοι ρουτίνας. Οι παράμετροι που επικυρώθηκαν είναι η γραμμικότητα (linearity, r²), η ακρίβεια της μεθόδου, η οποία μελετήθηκε ως συνδυασμός της επί τοις εκατό ανάκτησης (% recovery, Rec) και της πιστότητας (precision) υπό συνθήκες επαναληψιμότητας εντός της ίδιας ημέρας (repeatability, RSDr) και της εργαστηριακής αναπαραγωγιμότητας σε διαφορετικές ημέρες (within-lab-reproducibility, RSDWR), τα όρια ανίχνευσης (LOD) και ποσοτικοποίησης (LOQ), καθώς και το όριο απόφασης (CCα) και η ικανότητα ανίχνευσης (CCβ), ενώ διερευνήθηκε και η επίδραση της μήτρας (ME). Τέλος, υπολογίστηκε η διευρυμένη αβεβαιότητα (MU) της μεθόδου και αξιολογήθηκε η τιμή του λόγου HorRat σε χαμηλό επίπεδο συγκέντρωσης. Παράλληλα, οι αναλυτικές μέθοδοι αξιολογήθηκαν ως προς την περιβαλλοντική και πρακτική τους διάσταση μέσω κατάλληλων δεικτών. Για την αξιολόγηση του πράσινου χαρακτήρα χρησιμοποιήθηκαν οι δείκτες, οικολογικής κλίμακας αναλυτικής μεθόδου (Analytical Eco-Scale; AEC), ο σύνθετος τροποποιημένος δείκτης πράσινης αναλυτικής διαδικασίας (ComplexMoGAPI), ο δείκτης τύπου ‘αστεριού’ πράσινης περιοχής (Analytical Green Star Area; AGSA) και ο δείκτης μείωσης του αποτυπώματος άνθρακα (Carbon footprint reduction index; CaFRI), ενώ για την αξιολόγηση της πρακτικότητας εφαρμόστηκαν οι δείκτες αναλυτικής χημείας κλικ (Click Analytical Chemistry Index; CACI) και βαθμού πρακτικότητας της μεθόδου (Blue applicability grade index; BAGI). Στη συνέχεια, οι αναλυτικές μέθοδοι εφαρμόστηκαν στην ανάλυση δειγμάτων, αγελαδινού και κατσικίσιου γάλακτος, τα οποία συλλέχθηκαν από τοπικές αγορές και τοπικές φάρμες στην περιοχή της Ηπείρου (ΒΔ Ελλάδα) για τον προσδιορισμό φυτοπροστατευτικών ενώσεων, σε δείγματα αγελαδινού γάλακτος προερχόμενα από διάφορα καταστήματα τροφίμων από την ίδια περιοχή για την παρουσία φαρμακευτικών – κτηνιατρικών ενώσεων, ενώ επιπλέον πραγματοποιήθηκε μελέτη των ενώσεων PFAS σε δείγματα ιχθύων τσιπούρας (Sparus aurata) και λαβρακίου (Dicentrarchus labrax) προερχόμενα από υδατοκαλλιέργεια, και σε δείγματα τσιπούρας από ανοιχτή θάλασσα (Ιόνιο Πέλαγος). Επιπρόσθετα, πραγματοποιήθηκε η αξιολόγηση της διατροφικής έκθεσης και του πιθανού κινδύνου για την υγεία των καταναλωτών. Για τις φυτοπροστατευτικές ενώσεις χρησιμοποιήθηκαν οι δείκτες επικινδυνότητας Hazard quotient (HQ) και Hazard Index (HI) τόσο για την οξεία όσο και για τη χρόνια έκθεση, ενώ για τις φαρμακευτικές–κτηνιατρικές ενώσεις χρησιμοποιήθηκαν οι ίδιοι δείκτες μόνο για τη χρόνια έκθεση. Στην περίπτωση των ενώσεων PFAS, η εκτίμηση πραγματοποιήθηκε μέσω του συντελεστή σχετικής ισχύος (RPF) και της ανεκτής εβδομαδιαίας πρόσληψης (TWI). Πιο συγκεκριμένα, για τον προσδιορισμό των φυτοπροστατευτικών ενώσεων σε γάλα πραγματοποιήθηκε η χρήση της μεθόδου εκχύλισης QuEChERS ΄΄AOAC 2007.01΄΄ με ορισμένες τροποποιήσεις. Οι αναλυτικές παράμετροι της μεθόδου επικυρώθηκαν και οι ανακτήσεις κυμάνθηκαν μεταξύ 79,5% και 119,5%, με εξαίρεση δύο ενώσεις (myclobutanil και iprovalicarb) σε χαμηλά επίπεδα συγκέντρωσης, με σχετικές ανακτήσεις <70%, τιμές RSD <11,7% σε όλες τις περιπτώσεις, ενώ οι τιμές LOQ κυμάνθηκαν μεταξύ 0,61 μg/kg και 24,8 μg/kg. Η επίδραση της μήτρας κυμάνθηκε από χαμηλή έως μέτρια, με μία ένωση να παρουσιάζει υψηλή τιμή (carbendazim -55%), ενώ οι τιμές διευρυμένης αβεβαιότητας MU κυμάνθηκαν από 23,71% έως 50,0% σε επίπεδο συγκέντρωσης 10 μg/kg. Έπειτα η μέθοδος αξιολογήθηκε ως προς τον πράσινο χαρακτήρα της. Συγκεκριμένα, ο δείκτης AEC έδειξε συνολική βαθμολογία 76 (εξαιρετικά πράσινη), ο δείκτης ComplexMoGAPI βαθμολογήθηκε με 78 (εξαιρετικά πράσινη), ο δείκτης AGSA με βαθμολογία 62,50 (πράσινη), και ο δείκτης CaFRI με 69 (πράσινη), επιβεβαιώνοντας ότι η μέθοδος είναι πράσινη και φιλική προς το περιβάλλον και τον ερευνητή. Αντίστοιχα, η βαθμολογία της προτεινόμενης μεθόδου με τον δείκτη CACI είναι 65, ενώ με τον δείκτη BAGI είναι 75, επιβεβαιώνοντας ότι η μέθοδος είναι αποδεκτή από πρακτικής άποψης. Στη συνέχεια, η εφαρμογή της επικυρωμένης αναλυτικής μεθόδου σε δείγματα αγελαδινού και κατσικίσιου γάλακτος έδειξε την παρουσία μόνο μίας φυτοπροστατευτικής ένωσης (carbendazim) σε ένα δείγμα κατσικίσιου γάλακτος που συλλέχθηκε από τοπική φάρμα. Η διεξαγωγή της μελέτης αξιολόγησης του διατροφικού κινδύνου για ενήλικους καταναλωτές για τα δείγματα γάλακτος υποδηλώνει ότι ο κίνδυνος έκθεσης θεωρείται αμελητέος, καθώς οι τιμές της εκτιμώμενης πρόσληψης παρέμειναν χαμηλότερες από τα αντίστοιχα όρια αναφοράς για την οξεία και τη χρόνια έκθεση. Εν συνεχεία, πραγματοποιήθηκε η χρήση της εκχύλισης ΄΄AOAC 2007.01΄΄ QuEChERS με ορισμένες τροποποιήσεις για τον προσδιορισμό των φαρμακευτικών – κτηνιατρικών ενώσεων σε γάλα. Η βελτιστοποιημένη αναλυτική μέθοδος παρουσίασε γραμμικότητα >0,9903, ανακτήσεις εντός του εύρους 65,1 - 120,1%, με τιμές %RSD <17,5%, μέτρια (<39,9%) έως χαμηλά (<16,7%) φαινόμενα μήτρας και αποδεκτή διευρυμένη αβεβαιότητα (<33,1%). Επιπλέον η αναλυτική μέθοδος επικυρώθηκε ως προς τον πράσινο και πρακτικό χαρακτήρα της, με τους δείκτες AEC (βαθμολογία 80), ComplexMoGAPI (βαθμολογία 78), AGSA (βαθμολογία 62,50), CaFRI (βαθμολογία 69). Επιπλέον, η βαθμολογία της προτεινόμενης μεθόδου σύμφωνα με τον δείκτη CACI είναι 65 και 75 με τον δείκτη BAGI, επιβεβαιώνοντας την αποτελεσματικότητα της μεθόδου από πρακτικής άποψης. Η διερεύνηση της παρουσίας φαρμακευτικών – κτηνιατρικών ενώσεων σε δείγματα αγελαδινού γάλακτος έδειξε την παρουσία της ένωσης imidocarb σε ένα δείγμα, ενώ η αξιολόγηση του διατροφικού κινδύνου για ενήλικους καταναλωτές έδειξε ότι τα συγκεκριμένα τρόφιμα είναι ασφαλή για κατανάλωση, καθώς οι δείκτες κινδύνου βρέθηκαν μικρότερες της μονάδας. Όσον αφορά τον προσδιορισμό των ενώσεων PFAS σε ιχθυρά επιλέχθηκε μια τροποποιημένη εκδοχή της ΄΄πρωταρχικής΄΄ μεθόδου εκχύλισης QuEChERS (΄΄Original΄΄ QuEChERS). Η αναλυτική μέθοδος παρουσίασε τιμές γραμμικότητας ≥ 0,9901, ποσοστά ανάκτησης από 55,5 έως 113,3 % και τιμές ακρίβειας <20,0% (%RSD). Η μελέτη επίδρασης της μήτρας κατέδειξε χαμηλές και μέτριες τιμές, ενώ η μέθοδος παρουσίασε αποδεκτή διευρυμένη αβεβαιότητα <57,66 %. Ο πράσινος και πρακτικός χαρακτηρισμός της επιβεβαιώθηκε με τον δείκτη AEC να έχει βαθμολογία 80 (εξαιρετικά πράσινη). Αντίστοιχα, η βαθμολογία της προτεινόμενης μεθόδου με τους υπόλοιπους δείκτες είναι 75 (ComplexMoGAPI), 62,50 (AGSA), 66 (CaFRI), 65 (CACI) και 67,50 (BAGI), επιβεβαιώνοντας ότι η μέθοδος είναι αποδεκτή από πρακτικής άποψης και φιλική προς το περιβάλλον. Παράλληλα, η μελέτη των PFAS ενώσεων σε δείγματα ιχθύων έδειξε την παρουσία δύο ενώσεων. Συγκεκριμένα, σε δείγματα υδατοκαλλιέργειας, η ένωση PFOA βρέθηκε σε δείγματα τσιπούρας (0,33 - 1,0 ng/g) και λαβρακίου (0,29 - 0,76 ng/g), ενώ η PFUnDA ανιχνεύθηκε μόνο σε δύο δείγματα λαβρακίου σε συγκεντρώσεις κάτω από την τιμή LOQ. Αντίστοιχα, σε δείγματα τσιπούρας από ανοιχτή θάλασσα, ανιχνεύθηκαν οι ενώσεις PFOA (0,41 - 0,66 ng/g) και PFUnDA (<LOQ - 0,19 ng/g). Στην συγκεκριμένη περίπτωση, η αξιολόγηση της διατροφικής έκθεσης πραγματοποιήθηκε με δύο τρόπους, το συντελεστή σχετικής ισχύος (RPF), καθώς και με την ανεκτή εβδομαδιαία πρόσληψη (TWI), ενώ πραγματοποιήθηκε και για τα τρία υποστρώματα. Με την προσέγγιση του συντελεστή σχετικής ισχύος (RPF) το άθροισμα των ισοδύναμων του PFOA βρέθηκε χαμηλότερο του MRL της ένωσης PFOA (1 μg/kg), καθώς και η εβδομαδιαία πρόσληψη βρέθηκε μικρότερη της ανεκτής εβδομαδιαίας πρόσληψης (TWI), γεγονός που δείχνει ότι ο κίνδυνος έκθεσης των καταναλωτών είναι αμελητέος και για τα τρία υποστρώματα. Η παρουσία υπολειμμάτων των ενώσεων PFAS σε δείγματα ιχθυοτροφών αποτελεί σημαντική πηγή έκθεσης, καθώς οι ενώσεις αυτές δύναται να μεταφερθούν και να συσσωρευτούν στους ιστούς των ιχθύων και κατ’ επέκταση στον ανθρώπινο οργανισμό μέσω της τροφικής αλυσίδας. Ως εκ τούτου, κατά την ανάπτυξη μιας αναλυτικής μεθόδου για τον προσδιορισμό των PFAS κρίνεται απαραίτητο να λαμβάνεται υπόψη ο ποιοτικός έλεγχος ολόκληρης της αλυσίδας παραγωγής τροφίμων, συμπεριλαμβανομένων των τροφών που προορίζονται για ιχθυρά. Για τον σκοπό αυτό πραγματοποιήθηκε η χρήση της τροποποιημένης εκδοχής της ΄΄πρωταρχικής΄΄ μεθόδου εκχύλισης QuEChERS (΄΄Original΄΄ QuEChERS) για τον προσδιορισμό υπολειμμάτων των PFAS ενώσεων σε ιχθυοτροφές. Η τροποποιημένη μέθοδος εκχύλισης επικυρώθηκε πλήρως, με ποσοστά ανάκτησης μεταξύ 51,1% και 101,2%, σχετικές τυπικές αποκλίσεις (RSD) <20,7% και όρια ποσοτικοποίησης (LOQ) μεταξύ 0,03 ng/g και 0,21 ng/g. Η μελέτη για το φαινόμενο της επίδρασης της μήτρας έδειξε χαμηλές και μέτριες τιμές, ενώ η μέθοδος παρουσίασε αποδεκτή διευρυμένη αβεβαιότητα <57,66%. Παράλληλα, ο πράσινος και πρακτικός χαρακτηρισμός της επιβεβαιώθηκε με τους δείκτες AEC (βαθμολογία 80, εξαιρετικά πράσινη), ComplexMoGAPI (βαθμολογία 78, εξαιρετικά πράσινη), AGSA (βαθμολογία 62,50, πράσινη), CaFRI (βαθμολογία 68, πράσινη), CACI (βαθμολογία 65, πρακτική), και BAGI (βαθμολογία 67,5, πρακτική). Τέλος, η τροποποιημένη μέθοδος εφαρμόστηκε για την ανάλυση δειγμάτων ιχθυοτροφών από ελληνικές εγκαταστάσεις υδατοκαλλιέργειας και τοπικά καταστήματα πώλησης. Τα αποτελέσματα της ανάλυσης επιβεβαίωσαν την παρουσία της ένωσης PFOA σε ένα δείγμα σε συγκέντρωση 0,34 ng/g και της ένωσης PFOS σε δύο δείγματα σε συγκεντρώσεις 0,60 ng/g και 0,77 ng/g. Με σκοπό τη διερεύνηση της πιθανής συμβολής της τροφής στη βιοσυσσώρευση της ένωσης PFOA στους ιστούς των ιχθύων υπολογίστηκε ο συντελεστής βιοσυσσώρευσης (Bioaccumulation Factor, BAF), με τιμές από 0,97 έως 2,94 σε δείγματα τσιπούρας προερχόμενα από ιχθυοκαλλιέργεια και 0,85 έως 2,24 σε δείγματα λαβρακίου ιχθυοκαλλιέργειας. Τα αποτελέσματα αυτά υποδηλώνουν ότι η τροφή θα μπορούσε να αποτελεί σημαντική πηγή εισόδου της ένωσης PFOA σε εκτρεφόμενους ιχθύες, οδηγώντας σε βιοσυσσώρευση της ένωσης στους ιστούς τους.