Η επίδραση της καθοδηγούμενης από νοσηλευτές εκπαίδευσης στην εμφάνιση ανεπιθύμητων εκβάσεων και στη δραστηριοποίηση ασθενών με γλαύκωμα, χαρακτηριζόμενων από χαμηλή εγγραμματοσύνη υγείας

Abstract

Introduction: Long-term clinical outcomes for glaucoma, a chronic and often asymptomatic condition, are mostly dependent on patients' consistent adherence to medication and efficient self-management. Patient engagement and health literacy have been identified as significant drivers of such behaviors. Objectives: In order to assess the effects of a nurse-led educational intervention on patient activation and health literacy among people with glaucoma, this doctoral dissertation sought to: (a) translate and psychometrically validate the Greek version of the Patient Activation Measure (PAM-13); and (b) identify important clinical and demographic predictors. Methods: The research was conducted in three distinct phases, reflecting the validation of the measurement tool, the baseline assessment of patients’ status, and the evaluation of the impact of the nurse-led intervention. In Phase I, the Patient Activation Measure (PAM-13) was translated and psychometrically validated in 216 individuals with glaucoma. Content validity, internal consistency, test–retest reliability, and construct validity were assessed using established psychometric procedures. In Phase II, 312 patients with glaucoma were assigned either to the intervention group (nurse-led education) or to the control group (standard treatment). Prior to the implementation of the intervention, baseline assessment of patient activation using PAM-13 and health literacy using HLS-EU-Q16 was performed. This phase aimed to capture initial levels of patient activation and health literacy, as well as to identify key characteristics and predictive factors of the study sample. In Phase III, a controlled nurse-led intervention was applied to the intervention group, while the control group received usual care. Following completion of the intervention, patient activation and health literacy were reassessed. Changes between the two time points were analyzed using appropriate inferential statistical tests and multiple linear regression models to investigate group differences, interaction effects, and independent predictors of patient activation. Results: The Greek PAM-13 revealed good psychometric qualities, with strong internal consistency (Cronbach’s α = 0.961), great test–retest reliability (ICC = 0.998), and a stable one-factor structure explaining 68.2% of the variation. 67.6% of individuals were categorized as having the lowest activation level at baseline, indicating low patient activation levels. When compared to normal care, the nurse-led educational intervention produced statistically significant gains in patient activation and health literacy (p < 0.001). Higher patient activation was independently linked with higher health literacy scores, involvement in the intervention group, and reduced comorbidity load. Conclusions: For evaluating patient activation in glaucoma patients, the Greek version of PAM-13 is a viable and trustworthy instrument. The results show that patient activation and health literacy can be greatly enhanced by nurse-led educational interventions, promoting improved self-management and treatment adherence. Thus, incorporating structured nurse education into glaucoma treatment could improve long-term clinical results.

Εισαγωγή: Τα μακροπρόθεσμα κλινικά αποτελέσματα για το γλαύκωμα, μια χρόνια και συχνά ασυμπτωματική πάθηση, εξαρτώνται κυρίως από τη συνεπή τήρηση της φαρμακευτικής αγωγής και την αποτελεσματική αυτοδιαχείριση των ασθενών. Η συμμετοχή των ασθενών και η εγγραμματοσύνη υγείας έχουν αναγνωριστεί ως σημαντικοί παράγοντες που επηρεάζουν τέτοιες συμπεριφορές. Στόχοι: Προκειμένου να αξιολογηθούν τα αποτελέσματα μιας εκπαιδευτικής παρέμβασης υπό την καθοδήγηση νοσηλευτών στη δραστηριοποίηση των ασθενών και την εγγραμματοσύνη υγείας μεταξύ ατόμων με γλαύκωμα, η παρούσα διδακτορική διατριβή είχε ως στόχο: (α) τη μετάφραση και την ψυχομετρική επικύρωση της ελληνικής έκδοσης του Patient Activation Measure (PAM-13) και (β) τον προσδιορισμό σημαντικών κλινικών και δημογραφικών προγνωστικών παραγόντων. Μεθοδολογία: Η έρευνα διεξήχθη σε τρεις διακριτές φάσεις οι οποίες αποτυπώνουν την επικύρωση του εργαλείου, τη βασική αποτύπωση της κατάστασης των ασθενών και την αξιολόγηση της επίδρασης της νοσηλευτικής παρέμβασης. Στη φάση Ι, το PAM-13 μεταφράστηκε και επικυρώθηκε σε 216 άτομα που πάσχουν από γλαύκωμα. Η εγκυρότητα του περιεχομένου, η εσωτερική συνοχή, η αξιοπιστία της επανάληψης της δοκιμής και η εγκυρότητα της έννοιας ελέγχθηκαν χρησιμοποιώντας γνωστές ψυχομετρικές διαδικασίες. Στη φάση ΙI, 312 ασθενείς με γλαύκωμα τοποθετήθηκαν είτε στην ομάδα παρέμβασης (εκπαίδευση υπό την καθοδήγηση νοσηλευτών) είτε στην ομάδα ελέγχου (τυποποιημένη θεραπεία). Πριν την εφαρμογή της παρέμβασης, πραγματοποιήθηκε αρχική αξιολόγηση της δραστηριοποίησης των ασθενών μέσω του PAM-13 και της εγγραμματοσύνης υγείας μέσω του HLS-EU-Q16. Το στάδιο αυτό είχε ως στόχο την αποτύπωση των αρχικών επιπέδων δραστηριοποίησης και εγγραμματοσύνης υγείας , καθώς και τον προσδιορισμό των βασικών χαρακτηριστικών και προγνωστικών παραγόντων του δείγματος. Στη φάση IΙΙ εφαρμόστηκε ελεγχόμενη νοσηλευτική παρέμβαση στην ομάδα παρέμβασης, ενώ η ομάδα ελέγχου έλαβε τη συνήθη φροντίδα. Μετά την ολοκλήρωση της παρέμβασης, επαναλήφθηκε η αξιολόγηση της δραστηριοποίησης των ασθενών και της εγγραμματοσύνης υγείας. Αποτελέσματα: Η ελληνική εκδοχή του PAM-13 εμφορείται από καλές ψυχομετρικές ιδιότητες, με ισχυρή εσωτερική συνέπεια (Cronbach’s α = 0,961), μεγάλη αξιοπιστία επαναληπτικής δοκιμής (ICC = 0,998) και μια σταθερή μονοπαραγοντική δομή που εξηγεί το 68,2% της διακύμανσης. Το 67,6% των ατόμων κατηγοριοποιήθηκε ως έχον το χαμηλότερο επίπεδο δραστηριοποίησης κατά την έναρξη της μελέτης, υποδηλώνοντας χαμηλά επίπεδα δραστηριοποίησης των ασθενών. Σε σύγκριση με την κανονική φροντίδα, η εκπαιδευτική παρέμβαση υπό την καθοδήγηση νοσηλευτών οδήγησε σε στατιστικά σημαντική αύξηση της δραστηριοποίησης των ασθενών και της εγγραμματοσύνης υγείας (p < 0,001). Συμπεράσματα: Για την αξιολόγηση της δραστηριοποίησης των ασθενών με γλαύκωμα, η ελληνική έκδοση του PAM-13 αποτελεί ένα αξιόπιστο και αποτελεσματικό εργαλείο. Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι η αυτοδιαχείριση των ασθενών και η γνώση σε θέματα υγείας μπορούν να βελτιωθούν σημαντικά μέσω εκπαιδευτικών παρεμβάσεων υπό την καθοδήγηση νοσηλευτών, προωθώντας έτσι την καλύτερη αυτοδιαχείριση και την τήρηση της θεραπείας. Συνεπώς, η ενσωμάτωση δομημένης εκπαίδευσης από νοσηλευτές στη θεραπεία του γλαυκώματος θα μπορούσε να βελτιώσει τα μακροπρόθεσμα κλινικά αποτελέσματα.