Essays on monetary policy and financial markets

Abstract

Financial markets constitute a key component of the mechanism through which monetary policy affects real economy. Considering that central banks intervene in the financial markets to pursue their objectives, financial markets and other affected economic markets serve as the connecting link for the transmission of policy actions to real economy. To shed more light on the link, this thesis investigates the transmission mechanisms of monetary policy across two crucial domains, the banking sector and the shipping industry. It provides a comprehensive analysis of how conventional and unconventional monetary policies affect bank performance and freight rates, unraveling a novel cross-sectoral perspective. The first part of the thesis examines the impact of Negative Interest Rates Policies (NIRP) on the performance of Eurozone Banks over the period 2010–2018. Applying a stochastic frontier analysis (SFA) framework, the study measures how both profit and cost efficiency are affected by NIRP, offering a more comprehensive assessment of bank performance than traditional accounting ratios. The findings indicate that NIRP has a positive and statistically significant effect on both profit and cost efficiency. This positive effect on profit efficiency is mainly attributed to banks’ efforts to counterbalance the squeezed interest margins by increasing their non-interest income and reallocating their assets. The results further suggest that smaller banks and banks facing higher competition are more incentivised to enhance their cost efficiency when they operate under NIRP. The second part investigates how monetary policy shocks affect freight rates by applying a VAR model using data for the period 2003-2022. The empirical analysis reveals a significant impact of monetary policy on freight rates of dry bulk vessels. After a contractionary monetary policy shock, freight rates as measured by the Baltic Dry Index (BDI), display a sharp decrease and subsequently start to increase until they reach a peak after almost two and a half years. Concerning individual cargo types, the results demonstrate that vessels of largest capacity suffer a sharper decrease than the other vessel types in the short run, whereas the persistency of the increase towards the peak point is consistent across all cargo types. Overall, the thesis makes substantive contributions to literature by providing compelling empirical evidence on how monetary policy is transmitted to real economy via two sectors, rarely studied together: the banking sector and the shipping industry. Most notably, the thesis uncovers a previously unexplored transmission channel of monetary policy that links monetary policy, inflation, and global trade, while also advancing the understanding of bank performance under unconventional policy regimes. The findings and the methodological novelties of the thesis provide additional insights and tools to policy makers for shaping monetary strategies while highlighting the need to consider both financial intermediation and global trade dynamics when evaluating the effectiveness of monetary policy.

Οι χρηματοπιστωτικές αγορές αποτελούν βασικό συστατικό του μηχανισμού μέσω του οποίου η νομισματική πολιτική επηρεάζει την πραγματική οικονομία. Δεδομένου ότι οι κεντρικές τράπεζες παρεμβαίνουν στις χρηματοπιστωτικές αγορές για την επίτευξη των στόχων τους, οι αγορές αυτές, καθώς και άλλες επηρεαζόμενες οικονομικές αγορές, λειτουργούν ως ο συνδετικός κρίκος για τη μετάδοση των πολιτικών παρεμβάσεων στην πραγματική οικονομία. Προκειμένου να διαλευκανθεί περαιτέρω αυτή η σχέση, η παρούσα διδακτορική διατριβή διερευνά τους μηχανισμούς μετάδοσης της νομισματικής πολιτικής σε δύο κρίσιμους τομείς: τον τραπεζικό κλάδο και τον ναυτιλιακό κλάδο. Παρέχει μια ολοκληρωμένη ανάλυση του τρόπου με τον οποίο οι συμβατικές και μη συμβατικές νομισματικές πολιτικές επηρεάζουν την απόδοση των τραπεζών και τα ναύλα, αναδεικνύοντας μια νέα δια τομεακή προσέγγιση. Το πρώτο μέρος της διατριβής εξετάζει την επίδραση της πολιτικής αρνητικών επιτοκίων (NIRP) στην απόδοση των τραπεζών της Ευρωζώνης κατά την περίοδο 2010–2018. Μέσω της εφαρμογής της μεθόδου στοχαστικής οριακής ανάλυσης (Stochastic Frontier Analysis - SFA), η μελέτη αξιολογεί τόσο την αποδοτικότητα κερδοφορίας όσο και την αποδοτικότητα κόστους, προσφέροντας μια πιο ολοκληρωμένη αξιολόγηση της απόδοσης των τραπεζών σε σχέση με τους παραδοσιακούς λογιστικούς δείκτες. Τα ευρήματα δείχνουν ότι η NIRP έχει θετική και στατιστικά σημαντική επίδραση και στις δύο μορφές αποδοτικότητας. Η βελτίωση στην αποδοτικότητα κερδοφορίας αποδίδεται κυρίως στις προσπάθειες των τραπεζών να αντισταθμίσουν τη συμπίεση των επιτοκιακών περιθωρίων μέσω αύξησης των μη επιτοκιακών εσόδων και ανακατανομής των περιουσιακών τους στοιχείων. Επιπλέον, τα αποτελέσματα υποδεικνύουν ότι οι μικρότερες τράπεζες και εκείνες που λειτουργούν σε πιο ανταγωνιστικά περιβάλλοντα έχουν ισχυρότερα κίνητρα να βελτιώσουν την αποδοτικότητα κόστους υπό καθεστώς NIRP. Το δεύτερο μέρος διερευνά τον τρόπο με τον οποίο οι απρόσμενες μεταβολές της νομισματικής πολιτικής επηρεάζουν τα ναύλα, εφαρμόζοντας ένα υπόδειγμα διανυσματικής αυτοπαλινδρόμησης (VAR) με δεδομένα για την περίοδο 2003–2022. Η εμπειρική ανάλυση καταδεικνύει σημαντική επίδραση της νομισματικής πολιτικής στα ναύλα των πλοίων ξηρού φορτίου. Μετά από μια περιοριστική διαταραχή νομισματικής πολιτικής, τα ναύλα, όπως αποτυπώνονται στον δείκτη Baltic Dry Index (BDI), παρουσιάζουν απότομη πτώση και στη συνέχεια αρχίζουν να αυξάνονται σταδιακά, φτάνοντας σε κορύφωση περίπου μετά από δυόμισι χρόνια. Σε επίπεδο επιμέρους κατηγοριών φορτίου, τα αποτελέσματα δείχνουν ότι τα πλοία μεγαλύτερης χωρητικότητας υφίστανται εντονότερη μείωση βραχυπρόθεσμα σε σύγκριση με άλλους τύπους πλοίων, ενώ η διάρκεια της μετέπειτα ανόδου προς το σημείο κορύφωσης εμφανίζεται παρόμοια για όλες τις κατηγορίες. Συνολικά, η διατριβή συμβάλλει ουσιαστικά στη βιβλιογραφία, παρέχοντας ισχυρή εμπειρική τεκμηρίωση σχετικά με τον τρόπο μετάδοσης της νομισματικής πολιτικής στην πραγματική οικονομία μέσω δύο τομέων που σπάνια εξετάζονται από κοινού: του τραπεζικού και του ναυτιλιακού κλάδου. Ιδιαίτερα σημαντικό είναι ότι αναδεικνύεται ένας έως τώρα ανεξερεύνητος δίαυλος μετάδοσης που συνδέει τη νομισματική πολιτική, τον πληθωρισμό και το παγκόσμιο εμπόριο, ενώ παράλληλα διευρύνεται η κατανόηση της τραπεζικής απόδοσης υπό μη συμβατικά καθεστώτα πολιτικής. Τα ευρήματα και οι μεθοδολογικές καινοτομίες της διατριβής παρέχουν πολύτιμα εργαλεία και νέες γνώσεις για τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής, αναδεικνύοντας την ανάγκη συνεκτίμησης τόσο της χρηματοπιστωτικής διαμεσολάβησης όσο και της δυναμικής του παγκόσμιου εμπορίου κατά την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας της νομισματικής πολιτικής.