Δοκίμια εργασιών στις διεθνείς χρηματοοικονομικές αλληλεπιδράσεις: οι δευτερογενείς επιπτώσεις των χρηματοοικονομικών κρίσεων στις συμμεταβολές των παγκόσμιων αγορών

Abstract

This doctoral thesis investigates the causal relationships and dynamic interdependence between various categories of financial investment assets. Particular emphasis is given to both broadly diversified international stock indices, which capture the behavior of financial markets, and to precious metals with an emphasis on their function as investment vehicles for hedging risk and preserving value in times of increased uncertainty, as well as to cryptocurrencies, which exhibit high volatility and often attract investors who are characterized by intense speculative behavior and increased risk tolerance. The periods during which these causal interactions and correlations are examined are: a) normal periods, during which there are no disturbances in global markets and positive or negative externalities or high systemic risk, b) the period of health crisis (Covid-19) which constituted a significant obstacle to the development of the real economy and the growth and development of financial markets and stock market activity, and c) the period of geopolitical turmoil, centered on the Russian-Ukrainian conflict, which brought about a sharp rise in product prices and strong inflationary pressures, making investments that were previously considered very attractive undesirable. These two crises led to profound shifts in the credibility of investment alternatives, significantly changing investors' preferences, their degree of risk aversion, the intensity with which they place emphasis on achieving profit while ignoring the possibility of loss, and the resulting changes in the weightings in investment portfolios. In order to achieve an in-depth investigation of the causal relationships, interactions and dependencies of more or less popular investment instruments and the way in which these connections shape systemic risk and market shocks, spreading risk and investors, this thesis makes use of a series of advanced econometric tools, which allow the investigation of causal interactions and the dynamic mode of correlation and causality spillovers between individual investments as well as groups of investments, so as to provide a comprehensive understanding of the factors influencing financial markets at a national and global level.For the purposes of the research, the VAR, DCC-GARCH and TVP-VAR models are used to calculate dynamic interdependencies. The empirical findings indicate that the stock indices of developed economies influence the indices of developing countries much more strongly than the reverse. Furthermore, high connectivity is estimated between the Banking, Financials, Industrials and Basic Materials sub-sectors, which are stronger during the pandemic than under normal conditions, while the technology sector, consumer services and consumer goods have strong connections with the other sectors. Gold and Bitcoin are proving to be effective portfoliodiversification tools, but inadequate hedges, especially in bearish market conditions. In addition, it is estimated that gold and the Japanese stock index are much more affected by US and European indices than by Asian indices, especially in the early stages of the pandemic. Gold generally functions effectively as a crisis buffer, and this is particularly clear during the Covid-19 pandemic.

Στην παρούσα διδακτορική διατριβή τίθενται υπό διερεύνηση οι αιτιώδεις σχέσεις και η δυναμική αλληλεξάρτηση μεταξύ διαφόρων κατηγοριών χρηματοοικονομικών επενδυτικών περιουσιακών στοιχείων. Ιδιαίτερη έμφαση δίδεται τόσο σε ευρέως διαφοροποιημένους μετοχικούς δείκτες διεθνούς εμβέλειας, οι οποίοι καταγράφουν τη συμπεριφορά των χρηματοπιστωτικών αγορών, όσο και σε πολύτιμα μέταλλα με έμφαση στη λειτουργία τους ως επενδυτικών μέσων αντιστάθμισης κινδύνου και διατήρησης αξίας σε περιόδους αυξημένης αβεβαιότητας, καθώς και στα κρυπτονομίσματα, τα οποία παρουσιάζουν υψηλή μεταβλητότητα και συχνά αποτελούν πόλο έλξης επενδυτών οι οποίοι χαρακτηρίζονται από έντονη κερδοσκοπική συμπεριφορά και αυξημένη διάθεση ανάληψης κινδύνου (risk tolerance). Οι περίοδοι κατά τις οποίες εξετάζονται αυτές οι αιτιώδεις αλληλεπιδράσεις και συσχετίσεις είναι: α) κανονικές περίοδοι, κατά τις οποίες δεν υπάρχουν αναταραχές στις παγκόσμιες αγορές και θετικές ή αρνητικές εξωγενείς επιδράσεις ή υψηλός συστημικός κίνδυνος, β) η περίοδος υγειονομικής κρίσης (Covid-19) που αποτέλεσε σημαντικό εμπόδιο στην ανάπτυξη της πραγματικής οικονομίας και τη μεγέθυνση και εξέλιξη των χρηματοπιστωτικών αγορών και της δραστηριότητας στα χρηματιστήρια, και γ) η περίοδος γεωπολιτικών αναταραχών, με επίκεντρο τη Ρωσο-ουκρανική σύγκρουση που επέφερε αλματώδη άνοδο στις τιμές των προϊόντων και ισχυρές πληθωριστικές πιέσεις, καθιστώντας ανεπιθύμητες επενδύσεις που προηγουμένως θεωρούνταν πολύ ελκυστικές. Οι δύο αυτές κρίσεις οδήγησαν σε έντονες ανακατατάξεις όσον αφορά την αξιοπιστία των εναλλακτικών επενδυτικών επιλογών, μεταβάλλοντας σε σημαντικό βαθμό τις προτιμήσεις των επενδυτών, το βαθμό αποστροφής τους στον κίνδυνο, την ένταση με την οποία δίνεται βαρύτητα στην επίτευξη κέρδους αγνοώντας την πιθανότητα ζημιάς και τις συνεπαγόμενες μεταβολές στις σταθμίσεις στα επενδυτικά χαρτοφυλάκια. Στην παρούσα διατριβή γίνεται προσπάθεια να επιτευχθεί εις βάθος διερεύνηση των αιτιωδών σχέσεων, αλληλεπιδράσεων και εξαρτήσεων των περισσότερο ή λιγότερο δημοφιλών επενδυτικών εργαλείων και του τρόπου με τον οποίο αυτές οι συνδέσεις διαμορφώνουν τον συστημικό κίνδυνο και τους τριγμούς στις αγορές, διαχέοντας τον κίνδυνο στους επενδυτές. Η παρούσα διατριβή κάνει χρήση μιας σειράς προηγμένων οικονομετρικών εργαλείων που επιτρέπουν τη διερεύνηση των αιτιωδών αλληλεπιδράσεων και του δυναμικού τρόπου συσχέτισης και διαχύσεων αιτιότητας μεταξύ μεμονωμένων επενδύσεων καθώς και ομάδων επενδύσεων, ούτως ώστε να προσφέρει σφαιρική αντίληψη για τους παράγοντες επηρεασμού των χρηματοπιστωτικών αγορών σε εθνικό αλλά και παγκόσμιο επίπεδο. Για τους σκοπούς της έρευνας, τα μοντέλα VAR, DCC-GARCH και TVP-VAR χρησιμοποιούνται για τον υπολογισμό των δυναμικών αλληξαρτήσεων. Τα εμπειρικά ευρήματα υποδεικνύουν ότι οι μετοχικοί δείκτες των αναπτυγμένων οικονομιών επηρεάζουν τους δείκτες των αναπτυσσόμενων χωρών πολύ πιο έντονα από ότι το αντίστροφο. Επιπλέον, εκτιμάται υψηλή συνδεσιμότητα μεταξύ των υποτομέων των Τραπεζών, των Χρηματοοικονομικών, των Βιομηχανικών και των Βασικών Υλικών, οι οποίοι είναι ισχυρότεροι κατά τη διάρκεια της πανδημίας από ότι υπό κανονικές συνθήκες ενώ ο τεχνολογικός τομέας, οι καταναλωτικές υπηρεσίες και τα καταναλωτικά αγαθά έχουν ισχυρές συνδέσεις με τους άλλους κλάδους. Ο χρυσός και το Bitcoin αποδεικνύονται αποτελεσματικά μέσα διαφοροποίησης χαρτοφυλακίου, αλλά ανεπαρκή μέσα αντιστάθμισης κινδύνου, ιδίως σε πτωτικές συνθήκες της αγοράς. Επιπρόσθετα, υπολογίζεται ότι ο χρυσός και ο ιαπωνικός μετοχικός δείκτης επηρεάζεται πολύ περισσότερο από τους δείκτες των ΗΠΑ και της Ευρώπης παρά από τους ασιατικούς δείκτες, ιδιαίτερα στα αρχικά στάδια της πανδημίας. Ο χρυσός γενικά λειτουργεί αποτελεσματικά ως ρυθμιστής κρίσης, και αυτό είναι ιδιαίτερα σαφές κατά την περίοδο της πανδημίας Covid-19.