Μελέτη των νευρολογικών και αιματολογικών επιπλοκών νοσηλευόμενων ασθενών που έχουν υποβληθεί σε κυτταρική θεραπεία

Abstract

Background: Cognitive dysfunction is a significant complication in recipients of chimeric antigen receptor T-cell (CAR-T) therapy. Nevertheless, prospective data on the use of simple, clinically available tools for the identification of cognitive dysfunction are lacking. Therefore, the present study aimed to prospectively and longitudinally evaluate cognitive function in patients undergoing CAR-T cell therapy, using simple and clinically available assessment tools, while investigating factors associated with the development of cognitive dysfunction. Methods: This was a single-center prospective cohort study that recruited consecutive adult patients with hematologic malignancies who received commercially available CAR-T cell products between May 2023 and November 2025 at the Transplant Unit of the Hematology Department of “George Papanikolaou” General Hospital in Thessaloniki. Cognitive function was assessed using the Montreal Cognitive Assessment (MoCA) test and the Mini-Mental State Examination (MMSE) at baseline (before the administration of lymphodepleting chemotherapy – T1), 6 hours post infusion (T2), at 3 months (T3) and at 6 months (T4). Indicative of cognitive dysfunction were MoCA scores ≤ 25 and/ or MMSE scores ≤ 23. Results: Thirty-six patients enrolled in this study. Cytokine release syndrome was observed in 33/36 patients (91.7%) and immune effector cell-associated neurotoxicity syndrome (of any grade) in 23/36 patients (63.9%). At T1 (baseline), 12/36 patients (33.3%) exhibited cognitive dysfunction with the MoCA test. At T2 (following CAR-T products’ infusion), cognitive impairment was identified in 11/35 individuals (31.5%). Baseline (T1) cognitive dysfunction and older age were meaningfully associated with early post-administration cognitive impairment. During follow-up (T3 and T4), there were no significant overall cognitive status changes, as defined in the MoCA or MMSE tests. Notably, abstraction in MoCA and attention/calculation domains in MMSE displayed a time-dependent variation. Conclusion: This study demonstrated that simple, clinically accessible tools, such as the MoCA and MMSE tests, provide a reliable approach for longitudinal neurocognitive monitoring of CAR-T cell recipients in routine clinical practice. Furthermore, pre-infusion cognitive assessment may help identify patients at risk for early cognitive dysfunction following CAR-T cell therapy.

Σκοπός: Η γνωστική δυσλειτουργία συνιστά μια σημαντική επιπλοκή σε λήπτες θεραπείας με κύτταρα χιμαιρικού υποδοχέα αντιγόνου Τ (CAR-T). Ωστόσο, η διαθέσιμη βιβλιογραφία με προοπτικά δεδομένα εφαρμογής απλών, κλινικά διαθέσιμων εργαλείων για την ανίχνευση γνωστικής δυσλειτουργίας είναι περιορισμένη. Έτσι, σκοπός της παρούσας μελέτης ήταν η προοπτική αξιολόγηση της γνωστικής λειτουργίας ασθενών που υποβλήθηκαν σε θεραπεία με CAR-T κύτταρα, με τη χρήση απλών και κλινικά διαθέσιμων εργαλείων, καθώς και η διερεύνηση παραγόντων που σχετίζονται με την εμφάνιση γνωστικής δυσλειτουργίας και αιματολογικών επιπλοκών. Μέθοδοι: Πρόκειται για μια μονοκεντρική προοπτική μελέτη κοόρτης, όπου συμπεριλήφθηκαν διαδοχικοί ενήλικες ασθενείς με αιματολογικές κακοήθειες που έλαβαν εμπορικά διαθέσιμα προϊόντα CAR-T κυττάρων κατά τη διάρκεια του Μαΐου 2023 και του Νοεμβρίου 2025 στη Μονάδα Μεταμόσχευσης της Αιματολογικής Κλινικής του Νοσοκομείου «Γ. Παπανικολάου». Η γνωστική λειτουργία αξιολογήθηκε χρησιμοποιώντας τη δοκιμασία Montreal Cognitive Assessment (MoCA) και την Mini-Mental State Examination (MMSE) κατά την έναρξη (πριν από τη χορήγηση λεμφοεξαντλητικής χημειοθεραπείας - T1), 6 ώρες μετά την έγχυση (T2), στους 3 μήνες (T3) και στους 6 μήνες (T4). Ενδεικτικά στοιχεία γνωστικής δυσλειτουργίας ήταν οι βαθμολογίες MoCA ≤ 25 και/ή οι βαθμολογίες MMSE ≤ 23. Αποτελέσματα: Τριάντα έξι ασθενείς συμμετείχαν σε αυτή τη μελέτη. Σύνδρομο απελευθέρωσης κυτοκινών παρατηρήθηκε σε 33/36 ασθενείς (91.7%) και σύνδρομο νευροτοξικότητας που σχετίζεται με τα κύτταρα του ανοσοποιητικού συστήματος (οποιουδήποτε βαθμού) σε 23/36 ασθενείς (63.9%). Στην Τ1 (αρχική κατάσταση) 12/36 ασθενείς (33.3%) εμφάνισαν γνωστική δυσλειτουργία με τη δοκιμασία MoCA. Στην Τ2 (μετά την έγχυση προϊόντων CAR-T) εντοπίστηκε γνωστική δυσλειτουργία σε 11/35 άτομα (31.5%). Η αρχική (Τ1) γνωστική δυσλειτουργία και η μεγαλύτερη ηλικία συσχετίστηκαν σημαντικά με την πρώιμη γνωστική δυσλειτουργία μετά τη χορήγηση. Κατά τη διάρκεια της παρακολούθησης (Τ3 και Τ4), δεν υπήρξαν σημαντικές αλλαγές στη συνολική γνωστική κατάσταση, όπως ορίζονται στις δοκιμασίες MoCA ή MMSE. Αξιοσημείωτα, η αφαιρετική ικανότητα στις περιοχές MoCA και προσοχής/υπολογισμού στην MMSE εμφάνισε μια χρονικά εξαρτώμενη διακύμανση. Συμπέρασμα: Αυτή η μελέτη έδειξε ότι απλά, κλινικά προσβάσιμα, εργαλεία, όπως οι δοκιμασίες MoCA και MMSE, αποτελούν μια αξιόπιστη μέθοδο για τη διαχρονική νευρογνωστική παρακολούθηση των ληπτών CAR-T κυττάρων στην καθημερινή κλινική πράξη. Επιπλέον, η γνωστική αξιολόγηση πριν από την έγχυση μπορεί να εντοπίσει ασθενείς που διατρέχουν κίνδυνο για πρώιμη γνωστική δυσλειτουργία μετά από θεραπεία με CAR-T κύτταρα.