Περίληψη
Η εκμάθηση μιας νοηματικής γλώσσας από ακούοντες/-ουσες ενήλικες δεν συνιστά απλώς εκμάθηση μιας ακόμη δεύτερης γλώσσας (Γ2), αλλά εκμάθηση σε διαφορετική τροπικότητα, όπου ο/η σπουδαστής/-τρια καλείται να απομακρυνθεί βαθμιαία από τα γραμμικά σχήματα της Γ1 και να οικειοποιηθεί δομές οργανωμένες γύρω από οπτικοκινητικούς και χωρικούς μηχανισμούς. Η παρούσα διδακτορική διατριβή διερευνά τη φύση, τη συχνότητα και την κατανομή των γλωσσικών λαθών ελληνόγλωσσων ακουόντων/-ουσών ενηλίκων κατά την εκμάθηση της Ελληνικής Νοηματικής Γλώσσας ως δεύτερης γλώσσας (ΕΝΓ2) και δεύτερης τροπικότητας, στα επίπεδα Β1–Β2. Στον βαθμό που γνωρίζουμε, αποτελεί την πρώτη χαρτογράφηση της διαγλώσσας σπουδαστών/-τριών ΕΝΓ2 στον ελλαδικό χώρο. Θεωρητικό της έρεισμα αποτελούν η Ανάλυση Λαθών και η θεωρία της διαγλώσσας, στο πλαίσιο των οποίων τα λάθη προσεγγίζονται όχι ως ενδείξεις γλωσσικής ανεπάρκειας, αλλά ως εκδηλώσεις ενός εν εξελίξει γλωσσικού συστήματος, με συμπληρωματική αξιοποίηση της Ανάλυσης Λόγου γ ...
Η εκμάθηση μιας νοηματικής γλώσσας από ακούοντες/-ουσες ενήλικες δεν συνιστά απλώς εκμάθηση μιας ακόμη δεύτερης γλώσσας (Γ2), αλλά εκμάθηση σε διαφορετική τροπικότητα, όπου ο/η σπουδαστής/-τρια καλείται να απομακρυνθεί βαθμιαία από τα γραμμικά σχήματα της Γ1 και να οικειοποιηθεί δομές οργανωμένες γύρω από οπτικοκινητικούς και χωρικούς μηχανισμούς. Η παρούσα διδακτορική διατριβή διερευνά τη φύση, τη συχνότητα και την κατανομή των γλωσσικών λαθών ελληνόγλωσσων ακουόντων/-ουσών ενηλίκων κατά την εκμάθηση της Ελληνικής Νοηματικής Γλώσσας ως δεύτερης γλώσσας (ΕΝΓ2) και δεύτερης τροπικότητας, στα επίπεδα Β1–Β2. Στον βαθμό που γνωρίζουμε, αποτελεί την πρώτη χαρτογράφηση της διαγλώσσας σπουδαστών/-τριών ΕΝΓ2 στον ελλαδικό χώρο. Θεωρητικό της έρεισμα αποτελούν η Ανάλυση Λαθών και η θεωρία της διαγλώσσας, στο πλαίσιο των οποίων τα λάθη προσεγγίζονται όχι ως ενδείξεις γλωσσικής ανεπάρκειας, αλλά ως εκδηλώσεις ενός εν εξελίξει γλωσσικού συστήματος, με συμπληρωματική αξιοποίηση της Ανάλυσης Λόγου για τις κειμενικές και αφηγηματικές συνιστώσες των παραγωγών. Το κύριο δείγμα απάρτισαν 125 ακούοντες/-ουσες ενήλικες σπουδαστές/-τριες, από τους/τις οποίους/-ες συλλέχθηκαν 250 βιντεοσκοπημένες αφηγήσεις, αφορμώμενες από ένα βίντεο κινουμένων σχεδίων και μια εικονοϊστορία. Με τα ίδια ερεθίσματα συγκεντρώθηκαν 30 αφηγήσεις από 15 Κωφούς/-ές φυσικούς/-ές νοηματιστές/-τριες, οι οποίοι/-ες αποτέλεσαν ομάδα αναφοράς για την κατάρτιση της τυπολογίας και την καταγραφή κανονικοτήτων του αφηγηματικού λόγου. Τα δεδομένα επισημειώθηκαν στο ELAN βάσει πρωτότυπης τυπολογίας έξι κατηγοριών λαθών: φωνολογικών, μορφολογικών, λεξικοσημασιολογικών, συντακτικών, κειμενικών και απεικονιστικών. Η ανάλυση ήταν κατά βάση ποσοτική, πλαισιωμένη από ποιοτική και ερμηνευτική αποτίμηση. Στις 250 παραγωγές καταγράφηκαν 4266 γλωσσικά λάθη. Η μεγαλύτερη συγκέντρωση εντοπίστηκε στο κειμενικό επίπεδο (25,9%) και ακολούθησαν το συντακτικό (22,2%), το απεικονιστικό (19,8%), το λεξικοσημασιολογικό (14,5%), το μορφολογικό (9,4%) και το φωνολογικό (8,2%). Οι συχνότερες υποκατηγορίες αφορούσαν την παράμετρο της χειρομορφής, τις ρηματικές δομές και ιδίως τις χρήσεις του φυσικού χώρου, τις λεξικοσημασιολογικές αντικαταστάσεις, τη σειρά των όρων, την οργάνωση του λόγου καθώς και τη σύνθεση των απεικονίσεων και την τοπογραφική χαρτογράφηση. Η προσφυγή σε γραμμικές λεξηματικές ακολουθίες, σε συνδυασμό με την περιορισμένη αξιοποίηση των απεικονιστικών δομών και της κατασκευασμένης δράσης, ανέδειξε δυσχέρειες στην ενεργοποίηση των ταυτόχρονων, οπτικοχωρικών και πολυαρθρωτικών μηχανισμών της ΕΝΓ. Επιπλέον, καταγράφηκε στατιστικά σημαντική διαφοροποίηση στον αριθμό των λαθών ανά λεπτό μεταξύ των επιπέδων, με χαμηλότερη συχνότητα στο Β2 και υψηλότερες τιμές στο Β1+, εύρημα συμβατό με τη δυναμική φύση της διαγλώσσας. Το είδος του οπτικού ερεθίσματος αναδείχθηκε επίσης σε σημαντική παράμετρο, καθώς οι παραγωγές από εικονοϊστορία εμφάνισαν στατιστικά σημαντικά περισσότερα λάθη ανά λεπτό και περισσότερα απεικονιστικά λάθη, συγκριτικά με εκείνες που εκμαιεύτηκαν από το βίντεο κινουμένων σχεδίων. Η διαφοροποίηση αυτή ενδέχεται να ερμηνευθεί υπό το πρίσμα της θεμελιωμένης νόησης (grounded cognition), καθώς το κινούμενο ερέθισμα παρέχει πλουσιότερες αισθησιοκινητικές πληροφορίες, ενώ η στατική εικονοϊστορία απαιτεί μεγαλύτερη νοερή ανασύνθεση της κίνησης και των σχέσεων μεταξύ των γεγονότων. Τα διαγλωσσικά και ενδογλωσσικά λάθη ήταν σχεδόν ισάριθμα, με ουσιώδη διαφοροποίηση ανά κατηγορία. Τα πρώτα υπερίσχυσαν στη σύνταξη και στην κειμενικότητα, όπου αποτυπώθηκε η μεταφορά γραμμικών σχημάτων από τη Νέα Ελληνική, ενώ τα δεύτερα κυριάρχησαν στη φωνολογία, στη μορφολογία, στη λεξικοσημασιολογία και στην απεικόνιση. Μείζονος σημασίας είναι τα ευρήματα για την ίδια την απεικόνιση. Οι φυσικοί/-ές νοηματιστές/-τριες παρήγαγαν περισσότερα απεικονιστικά λεξήματα, τα αξιοποίησαν συχνότερα ανά λεπτό και για μεγαλύτερη διάρκεια, εντάσσοντάς τα με μεγαλύτερη ευχέρεια στην αφηγηματική συγκρότηση του λόγου, μέσα από πλούσιες τρισδιάστατες δομές υψηλής απεικονιστικότητας. Στις παραγωγές των σπουδαστών/-τριών, αντιθέτως, οι αντίστοιχες δομές εμφανίζονταν περιορισμένες και αποσπασματικές. Η απεικόνιση αναδεικνύεται, επομένως, ως θεμελιώδης μηχανισμός αφηγηματικής οργάνωσης και ισχυρός δείκτης διαφοροποίησης των δύο γλωσσικών προφίλ. Εν συνόλω, η έρευνα αναδεικνύει την τροπικότητα ως αιτιακό και δομικό παράγοντα στη διαμόρφωση της διαγλώσσας της ΕΝΓ2, συνεισφέροντας στη χαρτογράφησή της μέσω ενός εκτεταμένου σώματος αφηγηματικών δεδομένων, μιας εξειδικευμένης τυπολογίας λαθών και της καταγραφής εμπειρικών συστηματικοτήτων στην ομάδα αναφοράς, με προεκτάσεις για τη διδασκαλία και την αξιολόγηση. Η εκμάθηση της ΕΝΓ2 προϋποθέτει διαφορετική οργάνωση των γλωσσικών στοιχείων και σταδιακή αναδιοργάνωση του τρόπου με τον οποίο ο/η σπουδαστής/-τρια εννοιοποιεί και αναπαριστά την εμπειρία, αξιοποιώντας τις οπτικοχωρικές και απεικονιστικές δυνατότητες της γλώσσας-στόχου.
περισσότερα
Περίληψη σε άλλη γλώσσα
Learning a sign language as a hearing adult does not simply involve learning yet another second language (L2), but learning a language in a different modality, whereby learners are gradually required to move away from the linear patterns of their L1 and acquire structures organized around visual-motor and spatial mechanisms. The present doctoral dissertation investigates the nature, frequency, and distribution of linguistic errors produced by Greek-speaking hearing adults learning Greek Sign Language as a second language (GSL2) and in a second modality, at B1–B2 proficiency levels. To the best of our knowledge, it constitutes the first mapping of the interlanguage of GSL2 learners in Greece. Its theoretical foundations draw on Error Analysis and Interlanguage Theory, within which linguistic errors are approached not as indications of linguistic deficiency, but as manifestations of an evolving linguistic system, with Discourse Analysis additionally employed to examine the textual and na ...
Learning a sign language as a hearing adult does not simply involve learning yet another second language (L2), but learning a language in a different modality, whereby learners are gradually required to move away from the linear patterns of their L1 and acquire structures organized around visual-motor and spatial mechanisms. The present doctoral dissertation investigates the nature, frequency, and distribution of linguistic errors produced by Greek-speaking hearing adults learning Greek Sign Language as a second language (GSL2) and in a second modality, at B1–B2 proficiency levels. To the best of our knowledge, it constitutes the first mapping of the interlanguage of GSL2 learners in Greece. Its theoretical foundations draw on Error Analysis and Interlanguage Theory, within which linguistic errors are approached not as indications of linguistic deficiency, but as manifestations of an evolving linguistic system, with Discourse Analysis additionally employed to examine the textual and narrative dimensions of the productions. The main sample comprised 125 hearing adult learners, from whom 250 video-recorded narratives were collected, elicited through an animated video and a picture story. Using the same stimuli, 30 narratives were collected from 15 Deaf native signers, who formed a reference group for developing the typology and identifying regularities in narrative discourse. The data were annotated in ELAN on the basis of an original typology comprising six categories of linguistic errors: phonological, morphological, lexico-semantic, syntactic, textual, and depiction errors. The analysis was primarily quantitative, complemented by qualitative and interpretive assessment. Across the 250 productions, 4,266 linguistic errors were identified. The highest proportion occurred at the textual level (25.9%), followed by syntactic (22.2%), depiction (19.8%), lexico-semantic (14.5%), morphological (9.4%), and phonological errors (8.2%). The most frequent subcategories concerned the handshape parameter, verbal structures and particularly uses of physical space, lexico-semantic substitutions, constituent order, discourse organization, as well as the composition of depictions and topographic mapping. Reliance on linear lexical sequences, combined with limited use of depiction structures and constructed action, revealed difficulties in activating the simultaneous, visual-spatial, and multi-articulatory mechanisms of GSL. A statistically significant difference was also found in the number of linguistic errors per minute across proficiency levels, with the lowest frequency at B2 and the highest values at B1+, a finding consistent with the dynamic nature of interlanguage. The type of visual stimulus also emerged as an important parameter, as productions elicited through the picture story contained significantly more linguistic errors per minute and more depiction errors than those elicited through the animated video. This difference may be interpreted in light of grounded cognition, since the moving stimulus provides richer sensorimotor information, whereas the static picture story requires greater mental reconstruction of movement and of the relations between events. Cross-linguistic and intralingual errors were almost equally numerous overall, but their distribution differed substantially across categories. Cross-linguistic errors predominated in syntax and textuality, where the transfer of linear patterns from Modern Greek was most evident, whereas intralingual errors predominated in phonology, morphology, lexico-semantics, and depiction. Of particular importance are the findings concerning depiction itself. Native signers produced more depicting lexemes, used them more frequently per minute and for longer durations, and integrated them more fluently into narrative organization through rich three-dimensional depiction structures. In the learners’ productions, by contrast, the corresponding structures were limited and fragmentary. Depiction therefore emerges as a fundamental mechanism of narrative organization and a strong marker distinguishing the two linguistic profiles. Overall, the study highlights modality as a causal and structural factor in shaping GSL2 interlanguage, contributing to its mapping through an extensive corpus of narrative data, a specialized typology of linguistic errors, and the identification of empirical regularities within the reference group, with implications for teaching and assessment. Learning GSL2 requires a different organization of linguistic elements and a gradual reorganization of the way learners conceptualize and represent experience by drawing on the visual-spatial and depictive affordances of the target language.
περισσότερα