Private insurance demand, macroeconomic conditions, and economic sentiment: an econometric analysis of eight European countries

Abstract

This research employs multiple and quantile regression techniques to investigate the determinants of private insurance penetration, distinguishing between life and non-life insurance. Model specification is optimized through variable selection based on the AIC. To address serial correlation in the residuals, the models are augmented with ARMA components, while conditional heteroskedasticity is captured using GARCH specifications. The empirical analysis is based on a novel quarterly dataset covering eight European countries: Czechia, Denmark, Greece, Italy, Latvia, Norway, Slovenia, and Spain. It incorporates both “hard” macroeconomic indicators, such as income and inflation, and sentiment-based measures derived from Business Tendency Surveys (BTS), including the Business Confidence Index (BCI) and the World Uncertainty Index. The results from the country-specific models reveal substantial heterogeneity in both the magnitude and direction of the estimated effects. The quantile regression analysis further demonstrates that the elasticity of the explanatory variables varies considerably across the distribution of insurance penetration, highlighting the presence of non-linear and state-dependent relationships. Across countries, autoregressive terms emerge as key determinants of insurance demand, while economic sentiment indicators support the models in several cases. Panel regression results indicate that life insurance penetration is primarily associated with banking sector development and long-term interest rates, whereas non-life insurance penetration is linked to income, unemployment, financial sector conditions, external trade intensity, consumer spending behavior, and uncertainty. Furthermore, the study examines the direction of causality between private insurance and economic development using both bivariate and multivariate Granger causality frameworks. To capture the temporal dimension of these relationships, the analysis is extended to the frequency domain. The empirical findings indicate a strong and consistent interaction between income and life insurance penetration, whereas the relationship between income and non-life insurance appears comparatively weaker and less systematic. More broadly, the results reveal heterogeneous and time-varying patterns of causal interaction across countries.

Η παρούσα έρευνα αξιοποιεί τεχνικές πολλαπλής παλινδρόμησης και ποσοστιαίας παλινδρόμησης για την διερεύνηση των προσδιοριστικών παραγόντων της διείσδυσης της ιδιωτικής ασφάλισης, διακρίνοντας μεταξύ ασφαλίσεων ζωής και κατά ζημιών. Η επιλογή των μετααβλητών πραγματοποιείται μέσω του κριτηρίου AIC. Για την αντιμετώπιση της αυτοσυσχέτισης στα κατάλοιπα, τα υποδείγματα εμπλουτίζονται με αυτοπαλίνδρομους όρους κινητού μέσου όρου (ARMA), ενώ η υπό συνθήκη ετεροσκεδαστικότητα αποτυπώνεται μέσω υποδειγμάτων υπό συνθήκη διακύμανσης (GARCH). Η εμπειρική ανάλυση βασίζεται σε ένα πρωτότυπο τριμηνιαίο σύνολο δεδομένων που καλύπτει οκτώ ευρωπαϊκές χώρες: Τσεχία, Δανία, Ελλάδα, Ιταλία, Λετονία, Νορβηγία, Σλοβενία και Ισπανία. Το σύνολο των επεξηγηματικών μεταβλητών περιλαμβάνει τόσο «σκληρούς» μακροοικονομικούς δείκτες, όπως το εισόδημα και ο πληθωρισμός, όσο και δείκτες οικονομικού κλίματος που προέρχονται από τις Έρευνες Οικονομικής Συγκυρίας, όπως ο Δείκτης Επιχειρηματικής Εμπιστοσύνης και ο Δείκτης Παγκόσμιας Αβεβαιότητας. Τα αποτελέσματα των επιμέρους υποδειγμάτων ανά χώρα καταδεικνύουν σημαντική ετερογένεια τόσο ως προς το μέγεθος όσο και ως προς την κατεύθυνση των εκτιμώμενων επιδράσεων. Η ανάλυση ποσοστιαίας παλινδρόμησης αποκαλύπτει περαιτέρω ότι η ελαστικότητα των επεξηγηματικών μεταβλητών μεταβάλλεται ουσιαστικά κατά μήκος της κατανομής της ασφαλιστικής διείσδυσης, αναδεικνύοντας την ύπαρξη μη γραμμικών και εξαρτώμενων από την κατάσταση σχέσεων. Σε διακρατικό επίπεδο, οι δείκτες οικονομικού κλίματος και οι αυτοπαλίνδρομοι όροι αναδεικνύονται ως βασικοί προσδιοριστικοί παράγοντες της ασφαλιστικής ζήτησης. Τα αποτελέσματα των υποδειγμάτων panel παλινδρόμησης δείχνουν ότι η διείσδυση της ασφάλισης ζωής συνδέεται κυρίως με την ανάπτυξη του τραπεζικού τομέα και τα μακροπρόθεσμα επιτόκια, ενώ η διείσδυση των γενικών ασφαλίσεων σχετίζεται με το εισόδημα, την ανεργία, τις συνθήκες του χρηματοπιστωτικού τομέα, την ένταση του εξωτερικού εμπορίου, τη συμπεριφορά κατανάλωσης και την αβεβαιότητα. Επιπλέον, η μελέτη εξετάζει τη φορά της αιτιότητας μεταξύ ιδιωτικής ασφάλισης και οικονομικής ανάπτυξης χρησιμοποιώντας τόσο διμερή όσο και πολυμεταβλητά πλαίσια αιτιότητας κατά Granger (Granger causality). Για την αποτύπωση της χρονικής διάστασης των σχέσεων αυτών, η ανάλυση επεκτείνεται στο πεδίο των συχνοτήτων (frequency domain). Τα εμπειρικά ευρήματα υποδεικνύουν μια ισχυρή και συνεπή αλληλεπίδραση μεταξύ εισοδήματος και διείσδυσης της ασφάλισης ζωής, ενώ η αντίστοιχη σχέση με τις γενικές ασφαλίσεις εμφανίζεται συγκριτικά ασθενέστερη και λιγότερο συστηματική. Σε γενικότερο επίπεδο, τα αποτελέσματα αναδεικνύουν ετερογενή και χρονικά μεταβαλλόμενα πρότυπα αιτιώδους αλληλεπίδρασης μεταξύ των χωρών.