Περίληψη
Η ασφάλεια στις θαλάσσιες μεταφορές εξελίσσεται συνεχώς. Σήμερα η ασφάλεια μετατοπίζεται από την εστίαση στο ανθρώπινο λάθος, στην έμφαση στην ανθρώπινη απόδοση. Στην μετάβαση αυτή της ασφάλειας από την αντιδραστική (reactive) στα ατυχήματα, περνάει στην προληπτική (proactive) ασφάλεια, όπου η έμφαση δίνεται στην μελέτη και διαχείριση της επάρκειας (competence) των ναυτικών. Ο Διεθνής Ναυτιλιακός Οργανισμός (International Maritime Organization, ΙΜΟ) έχει πλέον εμφατικά αναγνωρίσει την συνεισφορά του ανθρώπινου παράγοντα, κυρίως σε επίπεδο ανθρώπινου λάθους στις θαλάσσιες μεταφορές. Το ανθρώπινο λάθος εμφανίζεται στις περιπτώσεις όπου η ανθρώπινη απόδοση είναι μειωμένη. Ο όρος ανθρώπινη απόδοση περιλαμβάνει το εύρος των δυνατοτήτων ενός ατόμου, καθώς και των περιορισμών που θέτει η ανθρώπινη φυσιολογία στο πλαίσιο της διεκπεραίωσης του καθήκοντος. Είναι σαφές ότι τα πλοία που σχεδιάζουν οι ναυπηγοί σήμερα είναι σχεδιασμένα να λειτουργούν αδιάκοπα με υψηλή και διαρκώς αυξανόμενη τεχνολογ ...
Η ασφάλεια στις θαλάσσιες μεταφορές εξελίσσεται συνεχώς. Σήμερα η ασφάλεια μετατοπίζεται από την εστίαση στο ανθρώπινο λάθος, στην έμφαση στην ανθρώπινη απόδοση. Στην μετάβαση αυτή της ασφάλειας από την αντιδραστική (reactive) στα ατυχήματα, περνάει στην προληπτική (proactive) ασφάλεια, όπου η έμφαση δίνεται στην μελέτη και διαχείριση της επάρκειας (competence) των ναυτικών. Ο Διεθνής Ναυτιλιακός Οργανισμός (International Maritime Organization, ΙΜΟ) έχει πλέον εμφατικά αναγνωρίσει την συνεισφορά του ανθρώπινου παράγοντα, κυρίως σε επίπεδο ανθρώπινου λάθους στις θαλάσσιες μεταφορές. Το ανθρώπινο λάθος εμφανίζεται στις περιπτώσεις όπου η ανθρώπινη απόδοση είναι μειωμένη. Ο όρος ανθρώπινη απόδοση περιλαμβάνει το εύρος των δυνατοτήτων ενός ατόμου, καθώς και των περιορισμών που θέτει η ανθρώπινη φυσιολογία στο πλαίσιο της διεκπεραίωσης του καθήκοντος. Είναι σαφές ότι τα πλοία που σχεδιάζουν οι ναυπηγοί σήμερα είναι σχεδιασμένα να λειτουργούν αδιάκοπα με υψηλή και διαρκώς αυξανόμενη τεχνολογική αξιοπιστία. Αντίθετα ο άνθρωπος δεν υπακούει στο ίδιο σχεδιαστικό μοτίβο και αντιδρά στις περιπτώσεις που τα όρια της ανθρώπινης απόδοσης ξεπερνιούνται. Στο πλαίσιο αυτό γίνεται ανάλυση, ταξινόμηση και καταγραφή των ανθρώπινων παραγόντων που επηρεάζουν την ναυτική ασφάλεια. Το επίπεδο ασφάλειας ενός ναυτιλιακού οργανισμού είναι εύκολα μετρήσιμο μέσω της αποτίμησης του κλίματος ασφάλειας και των Μη-Τεχνικών Δεξιοτήτων (ΜΤΔ) των ναυτικών πάνω στο πλοίο. Οι ΜΤΔ είναι οι γνωστικές, κοινωνικές και προσωπικές δεξιότητες που συνεισφέρουν στην εκπλήρωση με επάρκεια των τεχνικών δεξιοτήτων που έχουν οι ναυτικοί και είναι παρατηρήσιμες στα πλοία ως ασφαλείς συμπεριφορές. Το κλίμα ασφάλειας αναλύεται και καταγράφεται σε οργανισμούς υψηλής επικινδυνότητας όπως η ναυτιλία μέσω ερωτηματολογίων και συνεντεύξεων όπως αυτά που αναπτύχθηκαν για τον σκοπό αυτό στην παρούσα διατριβή. Για το σκοπό αυτό αναπτύχθηκε και χρησιμοποιήθηκε ένα πρότυπο ερωτηματολόγιο αντιλήψεων και συμπεριφορών το οποίο διανεμήθηκε σε ένα δείγμα 905 Ελλήνων ναυτικών, στο ΚΕΣΕΝ (Κέντρο Επιμόρφωσης Στελεχών Εμπορικού Ναυτικού), και σε ένα δείγμα 316 Φιλιππινέζων ναυτικών στην Μανίλα στα αντίστοιχα κέντρα επιμόρφωσης ναυτικών, προκειμένου να αποτυπωθούν οι ΜΤΔ των πληρωμάτων των ελληνόκτητων πλοίων με επικέντρωση στα δεξαμενόπλοια. Μέσω της στατιστικής ανάλυσης ενός συνόλου 1221 έγκυρων ερωτηματολογίων που συλλέχθηκαν δια ζώσης, εφαρμόζοντας παραγοντική ανάλυση και συναφείς στατιστικούς ελέγχους, έγινε εφικτό να αναγνωριστούν, αποτιμηθούν και ταξινομηθούν οι ΜΤΔ και το κλίμα ασφαλείας για την ελληνόκτητη ναυτιλία καθώς και η επίδραση τους στην ναυτική ασφάλεια. Το πιο ανησυχητικό εύρημα της ανίχνευσης αυτής ήταν σχετικά με τις αντιλήψεις των ναυτικών για την ανθρώπινη κόπωση, πως αυτή επηρεάζει τις λοιπές ΜΤΔ καθώς και οτι οι δηλωθείσες ώρες ύπνου των ναυτικών συχνά παραβιάζουν το θεσμικό πλαίσιο, κατά STCW και MLC, κάτι στο οποίο συνεισφέρει και το κλίμα ασφαλείας των ναυτιλιακών εταιρειών. Τα ευρήματα αυτά γίνονται ο φάρος για την κατεύθυνση της υπόλοιπης έρευνας γύρω από τον ανθρώπινο παράγοντα και τους ανθρώπινους περιορισμούς με επίκεντρο την κόπωση και την επίδραση της στην ναυτική ασφάλεια. Από την προαναφερθείσα ανάλυση των ΜΤΔ και την διερεύνηση ατυχημάτων προκύπτει ότι οι ανθρώπινοι περιορισμοί και κυρίως η κόπωση απειλούν σημαντικά την ναυτική ασφάλεια. Η κόπωση αποτελεί το φυσιολογικό μήνυμα του ανθρώπινου σώματος οτι τα όρια της ασφαλούς ανθρώπινης απόδοσης τείνουν να ξεπεραστούν. Η κόπωση είναι μια κατάσταση χαμηλής ενέργειας η οποία είναι συνδεμένη με μειωμένη ανθρώπινη απόδοση, ικανότητα αντίληψης και διατήρησης προσοχής στις αλλαγές του περιβάλλοντος. Σε αυτό το πλαίσιο η κόπωση μπαίνει στο μικροσκόπιο, αρχικά με την ανάπτυξη ενός αρχικού πιθανοθεωρητικού μοντέλου πίστης (Bayesian Network, BN) το οποίο υπολογίζει την πιθανότητα κόπωσης ενός ναυτικού στο θαλάσσιο περιβάλλον. Το δίκτυο αυτό περιλαμβάνει όλους τους πιθανούς παράγοντες που επιδρούν στην ανθρώπινη κόπωση και παρέχει μια σύγχρονη μεθοδολογία για την εκτίμηση των πιθανοτήτων της πολυδιάστατης κόπωσης στο περιβάλλον αβεβαιότητας των θαλασσίων μεταφορών. Η μελέτη των παραγόντων αυτών παρέχει στο ναυπηγό χρήσιμα εργαλεία για τον σχεδιασμό του πλοίου με επικέντρωση στον ανθρωποκεντρικό σχεδιασμό και στην φιλοσοφία του σχεδιασμού συγχρόνων πλοίων τα οποία διαχειρίζονται τους παράγοντες της κόπωσης. Προς επικύρωση του ανωτέρω αναπτυχθέντος μοντέλου υπολογισμού της κόπωσης και με επικέντρωση στους ανθρώπινους περιορισμούς και την ανθρώπινη απόδοση σχεδιάστηκαν σενάρια εντός προσομοιωτών πλοίου εκτάκτων αναγκών (πυρκαγιάς, διαφυγής και διαρροής) για την μέτρηση της ανθρώπινης απόδοσης. Κατά την διάρκεια των εκπαιδευτικών αυτών κύκλων γίνεται καταγραφή βιομετρικών μετρήσεων, που επηρεάζουν την ανθρώπινη απόδοση, καθώς και υποτύπωση των ΜΤΔ και πως αυτές επηρεάζονται από την κόπωση. Στους προσομοιωτές αυτούς, που προσφέρουν κλιμακούμενα αφιλόξενο περιβάλλον πλοίου, οι συμμετέχοντες, όλοι Έλληνες ναυτικοί, υποβάλλονται εθελοντικά σε ακραίες έκτακτες καταστάσεις και καταγράφεται η ανθρώπινη απόδοση υπό έντονη πίεση και κόπωση. Τα ευρήματα αυτά παρουσιάζονται και αναλύονται στατιστικά και επιπρόσθετα τροφοδοτούν ένα αναθεωρημένο ΒΝ το οποίο καταλήγει να αποτιμά την πιθανότητα κατάσβεσης μιας πυρκαγιάς σε πλοίο ανάλογα με την ανθρώπινη απόδοση, το βαθμό επάρκειας των ναυτικών, το επίπεδο εκπαίδευσης, αλλά και την διαχείριση της κόπωσης και του στρες. Το τελικό αυτό μοντέλο ΒΝ επικυρώνεται και επαληθεύεται με αντίστοιχες μελέτες από πραγματικές πυρκαγιές σε πλοία αλλά και με μετρήσεις επί δεξαμενόπλοιων σε σενάρια πυρκαγιάς.
περισσότερα
Περίληψη σε άλλη γλώσσα
Maritime transport safety is constantly evolving. In this era, safety is moving from a focus on human error to human performance. In this transition of safety from reactive, to proactive safety, the emphasis is on the study and management of seafarers' competence. The International Maritime Organization (IMO) has today emphatically recognized the contribution of human factors in terms of human error in the maritime environment. Human error occurs where human performance is low and impaired. The term human performance encompasses the range of a person's capabilities, as well as the limitations imposed by human physiology in the context of carrying out a task. The ships designed by naval engineers are designed to operate continuously with high and ever-increasing technological reliability, unlike the human being, which does not follow the same design pattern and reacts negatively when the limits of human performance are exceeded. In this context, the human factors affecting maritime safe ...
Maritime transport safety is constantly evolving. In this era, safety is moving from a focus on human error to human performance. In this transition of safety from reactive, to proactive safety, the emphasis is on the study and management of seafarers' competence. The International Maritime Organization (IMO) has today emphatically recognized the contribution of human factors in terms of human error in the maritime environment. Human error occurs where human performance is low and impaired. The term human performance encompasses the range of a person's capabilities, as well as the limitations imposed by human physiology in the context of carrying out a task. The ships designed by naval engineers are designed to operate continuously with high and ever-increasing technological reliability, unlike the human being, which does not follow the same design pattern and reacts negatively when the limits of human performance are exceeded. In this context, the human factors affecting maritime safety are analyzed, classified, and documented.The safety level of a maritime organisation is easily measurable by observing the safety climate and the Non-Technical Skills (NTS) of the seafarers on board. NTS are the cognitive, social and personal skills that contribute to the proficient fulfilment of the technical skills possessed by all seafarers and are visibly observable on-board ships as safe behaviours. The safety climate is analysed and recorded via questionnaires and interviews designed for this purpose. To achieve this, an attitude questionnaire was developed and distributed to a sample of 905 Greek seafarers, at KESEN, and 316 Filipino seafarers in Manila at the respective Marine Educational Training (MET) centers, in order to capture the NTS of the seafarers of Greek-owned ships. Through the statistical analysis of a set of 1221 valid questionnaires collected in person, applying factor analysis and related statistical tests, it was possible to identify, assess and classify the NTS for Greek-owned shipping and their impact on maritime safety. The most worrying finding of this analysis was about seafarers' perceptions of fatigue and how it affects other NTS, and that seafarers' reported sleep hours violate the STCW and MLC regulatory framework. These findings become the beacon for the direction of the rest of the research on human factors and human limitations focusing on fatigue and its impact on maritime safety. From the analysis of the NTS and accident investigation it is clear that human limitations and especially fatigue are a serious threat to maritime safety. Fatigue is the human body's physiological signal that the limits of safe human performance tend to be exceeded. Fatigue is a state of low energy which is associated with reduced human performance, perception and ability to remain alert to changes in the environment. In this context, fatigue is placed under the focus, initially by developing an initial Bayesian Network (BN) probabilistic belief model that estimates the probability of a seafarer's fatigue in the marine environment. This network includes all possible factors that influence human fatigue and provides a state-of-the-art methodology for estimating the probabilities of multidimensional fatigue in the risky environment of maritime transport. The study of these factors provides the naval engineer with useful tools for ship design with a focus on human-centred design and the design philosophy of modern ships that can manage fatigue factors.To validate the above developed fatigue probabilistic BN model and focusing on human limitations and human performance, scenarios within emergency ship simulators were designed to measure human performance. During these training scenarios, biometric metrics affecting human performance are recorded, as well as a formulation of the NTS and how they are affected by fatigue. In these emergency simulators, which offer a burning and unfriendly ship environment, the participants, all Greek seafarers, are voluntarily subjected to extreme situations and human performance under intense stress and fatigue is recorded. These findings are presented and additionally feed a revised probabilistic BN model which concludes to value the probability of extinguishing a ship fire depending on human performance, the degree of competence of the seafarers and the management of fatigue and stress. This final BN model is validated and verified with corresponding studies from real on-board fires and measurements on board tankers in fire drills.
περισσότερα